Buzz
Chỉ cần mở tính năng xem video trên Facebook, người dùng dễ dàng tiếp cận các video ngắn với nội dung gây sốc, đầy những tình huống không hợp lý. Nhiều video nói về chuyện đánh ghen, tệ nạn xã hội và chứa đựng nhiều yếu tố trái thuần phong mỹ tục.
Nội dung vô nghĩa, nhân vật phản cảm
Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các video mạng xã hội với nội dung gây tranh cãi và câu view không còn xa lạ. Gần đây, những video dạng phim ngắn đề cập tới các vấn đề như tình dục, ngoại tình với các chi tiết nhảm nhí ngày càng tăng. Một số kênh sản xuất loại video này bao gồm SV Phim ngắn, SMV.
Chỉ cần sử dụng tính năng Facebook Watch (xem và chia sẻ video trên Facebook), người dùng có thể dễ dàng tiếp cận các video với những tiêu đề hấp dẫn như: "Đỉnh cao nghệ thuật chồng giả làm bức tranh để tìm bằng chứng vợ ngoại tình", "Muốn trở lại tuổi thanh xuân, quý cô dùng thần dược hoán đổi thể xác với cô gái trẻ với giá 3 tỷ", "Con dâu nấu cơm rác để dằn mặt nhà chồng"...
Những video này thường dài từ 3 đến 10 phút, mở đầu bằng những cảnh giường chiếu và nhân vật ăn mặc hở hang. Một video gây phẫn nộ khi mô tả tình huống một cô gái ăn mặc hở hang bị hai thanh niên truy đuổi. Thay vì trốn vào nơi kín đáo, cô gái quỳ trên bàn, đặt bình hoa lên lưng và giả làm chiếc bàn. Kết thúc video, hai thanh niên không phát hiện ra, cô gái thành công trốn thoát. Khán giả cho rằng đây là tình huống làm giảm IQ của người xem vì nội dung quá vô lý.
Một video khác thu hút 1,9 triệu lượt xem và hơn 8.000 lượt thích, với nội dung không kém phần đơn giản. Cô gái giả chết để thử lòng người yêu. Khi nằm trong nhà xác bệnh viện, cô chứng kiến người yêu đứng cạnh mình nhưng lại ôm hôn một cô gái lạ. Bác sĩ của bệnh viện cũng giúp đỡ cô gái thực hiện kế hoạch này.
Nhiều video tương tự đề cập đến các vấn đề như loạn luân, đánh ghen, tệ nạn xã hội và lồng ghép nhiều yếu tố trái thuần phong mỹ tục vào kịch bản. Dưới các video, hầu hết khán giả đều chỉ trích ê-kíp sản xuất. "Video nhảm nhí, nội dung vô nghĩa", "Vô phúc khi phải lướt qua những video thế này", "Đạo diễn coi thường người xem, thật vô lý" - một số người xem bình luận.
Dù bị phản ứng gay gắt từ khán giả, các video tương tự vẫn được sản xuất liên tục và đăng tải trên nhiều fanpage khác nhau. Trên trang Facebook SV Phim ngắn, tần suất ra mắt video vẫn duy trì đều đặn, mỗi ngày 1 video.
Nội dung của những video này không đa dạng, chủ yếu theo mô típ phản ánh mặt tối của xã hội như nhân vật bị bạn thân cướp chồng, cướp vợ. Khi bị phát hiện, chính thất sẽ lao vào đánh nhau, giật tóc, bạt tai và chửi bới đối phương.
Mối quan hệ mẹ chồng nàng dâu trong các video này cũng được khai thác một cách tiêu cực, với hình ảnh mẹ chồng hạch sách, độc ác và âm mưu hãm hại con dâu. Ngược lại, con dâu cũng tìm đủ mọi cách để chống lại mẹ chồng. Những chi tiết này lệch lạc so với giá trị đạo đức truyền thống của người Việt.
Cần nhiều lớp bảo vệ
Những nội dung càng gây tranh cãi, càng kích thích sự phản hồi trái chiều. Những tương tác này lại giúp thuật toán của nền tảng nhận diện rằng nội dung đang giữ chân cộng đồng rất hiệu quả.
"Thuật toán đề xuất quyết định số lượng người xem một nội dung. Đôi khi, những video có tính giáo dục cao, chất lượng tốt lại không được chú ý bằng những nội dung được thiết kế để thu hút sự tương tác", chuyên gia nhận định.
Về tác động của những video lệch chuẩn, người trưởng thành có thể bỏ qua, nhưng trẻ em và thanh thiếu niên dễ dàng tiếp thu và bắt chước những sai lệch này. Trẻ em có thể coi những hành vi phản cảm, vô lý trong video là điều bình thường, chỉ là một cách giải trí vô hại. Một số người lại nghĩ rằng để nổi tiếng và được chú ý, phải làm theo những nội dung kiểu này.
Nguy hiểm hơn, những video có nội dung liên quan đến tình dục, ngoại tình hay các tình huống vô lý có thể khiến người xem có cái nhìn méo mó về các mối quan hệ và cách ứng xử trong xã hội. Dần dần, sự lệch chuẩn này có thể làm môi trường mạng trở nên độc hại và làm giảm chất lượng văn hóa tiêu thụ nội dung số trong cộng đồng.
Người dùng mạng xã hội cần được bảo vệ tốt hơn để tránh tác động từ những nội dung lệch chuẩn. Trước hết, các nền tảng cần có bộ lọc mạnh mẽ hơn, thắt chặt thuật toán gợi ý để hạn chế sự lan truyền của các nội dung độc hại. Các video có tương tác cao có thể được đề xuất, nhưng cần phải xem xét kỹ về sắc thái của sự tương tác.
Điều quan trọng nhất vẫn là người dùng mạng xã hội tự xây dựng khả năng miễn dịch khi lướt web. Họ cần học cách nhận diện nội dung rác, không chia sẻ và không lan truyền những video này.
