Buzz
Một nghiên cứu đã áp dụng các trò chơi điện tử để theo dõi hành vi của con người trong môi trường giả lập 'tận thế', và kết quả cho thấy mọi người hành động đúng như bạn tưởng tượng.
Nghiên cứu về phản ứng của con người khi thế giới sụp đổ từ lâu đã là một chủ đề khó tiếp cận trong khoa học. Nếu tiến hành trước khi 'tận thế' xảy ra, kết quả chỉ là giả thuyết. Còn nếu sự kiện ấy thực sự xảy ra, thì sẽ chẳng ai còn đủ sức để tham gia khảo sát.
Để giải quyết nghịch lý này, nhóm nghiên cứu đã tìm ra một phương pháp mô phỏng độc đáo nhưng sáng tạo: quan sát hành vi của con người trong một trò chơi điện tử sắp bị xóa.
Nhóm nghiên cứu quốc tế đã chọn ArcheAge, một trò chơi MMORPG nổi tiếng, làm 'mô hình thế giới ảo'. Trong suốt giai đoạn thử nghiệm beta kéo dài 11 tuần, hàng nghìn người chơi tham gia các hoạt động hàng ngày như hoàn thành nhiệm vụ, tích trữ vật phẩm, khám phá thế giới và phát triển nhân vật. Tuy nhiên, có một kết thúc bất ngờ: họ đều biết rằng khi máy chủ bị xóa, tất cả tài sản, nhân vật và thành tựu của họ sẽ biến mất vĩnh viễn.
"Vì vậy," nhóm nghiên cứu viết trong bài báo được công bố dưới dạng bản thảo trước khi bình duyệt, "mọi hành động của người chơi trong những ngày cuối cùng đều không còn hệ quả vì thế giới này sẽ kết thúc."
ArcheAge là một trò chơi MMORPG kết hợp yếu tố sandbox, với một thế giới mở rộng và lối chơi đa dạng. Người chơi có thể tham gia vào các hoạt động như khám phá, chiến đấu trên biển, xây dựng căn cứ, chế tạo đồ đạc, trồng trọt và buôn bán.
Thí nghiệm đặc biệt này được xem như một mô phỏng độc đáo về ngày tận thế - không có hậu quả thực sự, nhưng đủ để đánh giá phản ứng tâm lý và hành vi của con người khi biết rằng mọi nỗ lực của mình sẽ trở nên vô nghĩa. Liệu con người có từ bỏ đạo đức, trở nên hỗn loạn, hay vẫn giữ vững các giá trị xã hội đến phút cuối?
Để tìm câu trả lời, nhóm nghiên cứu đã phân tích hơn 270 triệu bản ghi dữ liệu trong trò chơi, bao gồm các hành động, nhật ký nhiệm vụ, tương tác xã hội và thậm chí cả các cuộc trò chuyện giữa người chơi.
Kết quả khá bất ngờ: phần lớn người chơi vẫn duy trì hành vi bình thường, tiếp tục tham gia vào các hoạt động trong thế giới ảo như thể không có gì thay đổi. Không có bằng chứng rõ ràng nào cho thấy sự gia tăng hỗn loạn, bạo lực hay hành vi tiêu cực khi 'ngày tận thế' đến gần.
Một vài trường hợp ngoại lệ vẫn xuất hiện: những người chọn 'nổi loạn' vào phút cuối, tấn công hoặc giết người chơi khác. Tuy nhiên, họ chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ và thường là những người sớm bỏ cuộc. Nhóm nghiên cứu gọi họ là 'churners', tức những người 'rút lui sớm' và có xu hướng hành xử phi xã hội khi không còn cảm giác gắn bó với thế giới ảo.
Ngược lại, những người ở lại đến cuối cùng lại là nhóm điềm tĩnh, trung thành và ít thay đổi nhất, thậm chí còn thể hiện sự thân thiện và hợp tác nhiều hơn trước.
Một phát hiện thú vị khác là vào giai đoạn cuối, nhiều người chơi ngừng phát triển nhân vật, không còn chú trọng vào việc lên cấp, hoàn thành nhiệm vụ hay nâng cấp kỹ năng. 'Giống như trong đời thực, khi biết rằng thế giới sắp kết thúc, ít ai còn dành thời gian để 'cải thiện bản thân'', nhóm nghiên cứu nhận xét.
Nhóm nghiên cứu đã phân tích hơn 270 triệu bản ghi về hành vi của người chơi trong game, chẳng hạn như dữ liệu tăng cấp và nhật ký nhiệm vụ, để xem liệu hành vi của người chơi có thay đổi khi họ biết 'thế giới' sắp kết thúc hay không. Thật ngạc nhiên, thế giới trong game diễn ra khá yên bình, ngoại trừ một số trường hợp khi người chơi tiếp tục giết chóc một cách bừa bãi.
Thay vì nỗ lực để trở nên mạnh mẽ hơn, người chơi lại tập trung vào các hoạt động giao tiếp xã hội. Họ trò chuyện nhiều hơn, lập các nhóm nhỏ tạm thời và chia sẻ cảm xúc tích cực với nhau. Phân tích dữ liệu trò chuyện cho thấy xu hướng cảm xúc 'hạnh phúc hơn' trong những ngày cuối cùng, một dấu hiệu cho thấy con người có xu hướng củng cố mối quan hệ xã hội khi đối mặt với sự kết thúc.
"Những người ở lại đến cuối cùng thường tạo ra những nhóm nhỏ mới, làm chặt chẽ thêm mối liên kết giữa những người xa lạ. Điều này cho thấy rằng, ngay cả khi thế giới sụp đổ, bản năng xã hội của con người vẫn tồn tại," nhóm nghiên cứu viết.
Dù thừa nhận rằng nghiên cứu này chỉ diễn ra trong một trò chơi điện tử và không thể hoàn toàn phản ánh hành vi trong thế giới thật, các nhà khoa học vẫn cho rằng kết quả mang lại cái nhìn thú vị về bản chất con người. 'Ngày tận thế' trong ArcheAge không đầy bạo lực hay hỗn loạn như trong phim ảnh, mà ngược lại, tĩnh lặng, trầm ổn và đôi khi rất nhân văn.
Nghiên cứu được công bố trong Kỷ yếu Hội nghị quốc tế lần thứ 26 về World Wide Web Companion, và bản in trước khi bình duyệt hiện đã được đăng tải trên nền tảng arXiv.
Nếu một ngày thế giới thật sự sụp đổ, có lẽ con người cũng sẽ hành xử như trong trò chơi này, không có gào thét hay nổi loạn, mà đơn giản là tìm đến nhau để cùng tồn tại trong những giây phút cuối cùng của 'thế giới'.
