Buzz
Mặc dù vẫn nuôi tham vọng lớn, nhưng nhiều chuyên gia AI hàng đầu ở Trung Quốc thừa nhận rằng khoảng cách với Mỹ rất khó thu hẹp trong thời gian ngắn.
Cuộc đua về trí tuệ nhân tạo giữa Trung Quốc và Mỹ đã từ lâu được coi là một trong những chiến trường chiến lược quan trọng nhất của thế kỷ 21. Tuy nhiên, những đánh giá mới nhất từ các nhà khoa học AI hàng đầu Trung Quốc lại mang đến một cái nhìn khá thận trọng, thậm chí bi quan về khả năng vượt qua các tên tuổi lớn của Mỹ trong tương lai gần. Theo nhiều ý kiến, trong ba đến năm năm tới, khả năng một công ty Trung Quốc chiếm lĩnh thị trường AI thế giới là rất thấp.
Ông Lin Junyang, trưởng nhóm kỹ thuật của đội Qwen thuộc Tập đoàn Alibaba, đã đưa ra một con số gây chú ý khi cho rằng khả năng bất kỳ công ty Trung Quốc nào vượt qua các tên tuổi như Google DeepMind hay OpenAI chỉ dưới 20%. Ông còn cho rằng đây là một dự báo 'rất lạc quan'. Lý do chủ yếu là sự chênh lệch lớn về năng lực tính toán, khi Mỹ hiện có quy mô tài nguyên lớn hơn Trung Quốc từ một đến hai bậc.
Theo ông Lin, các công ty AI hàng đầu ở Mỹ đang đầu tư rất lớn vào nghiên cứu các thế hệ mô hình tiếp theo, tạo ra lợi thế ngày càng rõ rệt. Ngược lại, các doanh nghiệp Trung Quốc lại phải dồn phần lớn năng lực của mình vào việc đáp ứng nhu cầu hiện tại, khiến không gian cho các nghiên cứu đột phá ngày càng thu hẹp. Tình trạng này phản ánh rõ áp lực về hạ tầng mà ngành AI Trung Quốc đang phải đối mặt.
Chia sẻ quan điểm tương tự, ông Tang Jie, đồng sáng lập kiêm nhà khoa học AI trưởng của Zhipu AI, cho rằng Mỹ đang bỏ xa Trung Quốc nhờ ưu thế vượt trội về các mô hình ngôn ngữ lớn. Theo ông, khoảng cách này không những chưa được thu hẹp mà còn có thể ngày càng nới rộng, bởi Mỹ đang sở hữu nhiều mô hình tiên tiến chưa được công bố rộng rãi. Điều này đồng nghĩa với việc những gì thế giới nhìn thấy mới chỉ là phần nổi của khả năng AI Mỹ.
Tuy nhiên, không phải tất cả ý kiến trong cộng đồng AI Trung Quốc đều bi quan. Ông Yao Shunyu, nhà khoa học AI trưởng mới được bổ nhiệm của Tencent và từng là nhà nghiên cứu tại OpenAI, đưa ra một dự báo lạc quan hơn. Theo ông, công ty AI dẫn đầu thế giới trong ba đến năm năm tới có thể đến từ Trung Quốc, dựa trên kinh nghiệm và thành tựu của nước này trong việc phát triển các công nghệ như xe điện và sản xuất tiên tiến.
Dù vậy, quan điểm lạc quan này vẫn đi kèm với nhiều cảnh báo nghiêm túc. Ông Yao nhấn mạnh rằng Trung Quốc còn phải vượt qua nhiều rào cản cơ bản. Một trong những vấn đề nổi bật là thiếu máy quang khắc cực tím EUV do trong nước tự sản xuất, thiết bị quan trọng trong sản xuất chip tiên tiến. Bên cạnh đó, tốc độ ứng dụng AI trong các doanh nghiệp vẫn còn chậm và nguồn lực dành cho nghiên cứu AI nền tảng bị đánh giá là hạn chế.
Theo ông Yao, điểm mạnh hiện nay của Trung Quốc là khả năng tối ưu hóa và khai thác tối đa hiệu suất từ số lượng GPU hạn chế. Tuy nhiên, điều thiếu sót chính là tinh thần dám chấp nhận rủi ro, để xây dựng một mô hình hay khuôn khổ hoàn toàn mới cho AI, thay vì chỉ dừng lại ở việc cải tiến trong những giới hạn đã có.
Về mặt nhân lực, ông Tang Jie thể hiện sự lạc quan khi cho rằng thế hệ nhà nghiên cứu trẻ sinh vào thập niên 1990 và 2000, với tư duy cởi mở và dám đối mặt với thử thách, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy các đột phá.
Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng để điều này thành hiện thực, Trung Quốc cần cải thiện môi trường đổi mới sáng tạo. Một sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ và các tập đoàn, cùng việc xác định rõ ranh giới cạnh tranh giữa các công ty công nghệ lớn và các startup, sẽ tạo ra không gian và thời gian cho các nhà nghiên cứu trẻ tập trung vào những nghiên cứu nền tảng.
Trong bối cảnh này, chính sách chip sẽ tiếp tục tác động mạnh đến tương lai của ngành AI Trung Quốc. Cuối năm ngoái, Washington đã phê duyệt việc xuất khẩu chip H200 của Nvidia cho Trung Quốc, lật ngược một số hạn chế trước đó đối với việc xuất khẩu các loại chip tiên tiến.
Tuy nhiên, ngay sau đó, Bắc Kinh lại yêu cầu một số doanh nghiệp công nghệ trong nước tạm ngừng đơn hàng này để thúc đẩy chiến lược thay thế chip Mỹ bằng các sản phẩm sản xuất trong nước.
Tổng hợp các quan điểm trên cho thấy một bức tranh đa chiều của cộng đồng AI Trung Quốc. Một mặt, có sự tỉnh táo, nhận thức rõ các hạn chế trong ngắn hạn. Mặt khác, vẫn tồn tại tham vọng dài hạn, với niềm tin vào cải cách môi trường đổi mới và thế hệ nghiên cứu trẻ.
Liệu Trung Quốc có thể chuyển hóa tiềm năng và quyết tâm hiện tại thành những đột phá mang tính cách mạng hay không vẫn là câu hỏi chưa có lời giải, và câu trả lời cho câu hỏi này có thể sẽ quyết định vị thế của quốc gia này trong cuộc đua AI toàn cầu trong thập kỷ tới.
