Các quan chức Trung Quốc cho biết đây là một bước tiến quan trọng trong chiến lược chuyển đổi sang năng lượng xanh, giảm phát thải carbon và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Trung Quốc vừa phê duyệt kế hoạch xây dựng một dự án thủy điện khổng lồ trên con sông dài nhất Tây Tạng, dự kiến sản xuất điện gấp ba lần đập Tam Hiệp, theo Tân Hoa Xã. Công trình sẽ được triển khai trên sông Yarlung Tsangpo ở khu tự trị Tây Tạng và được đánh giá là một trong những dự án kỹ thuật lớn nhất, đối mặt với thách thức chưa từng có.
Tổng chi phí dự án có thể vượt qua 1 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 137 tỷ USD), trở thành dự án cơ sở hạ tầng đơn lẻ lớn nhất thế giới. Hiện tại, chưa có thông tin chính thức về thời gian bắt đầu xây dựng hoặc vị trí cụ thể của công trình.

Sông Yarlung Tsangpo chảy qua cao nguyên Tây Tạng, tạo ra hẻm núi sâu nhất thế giới với độ chênh lên tới 7.667 mét trước khi đổ vào Ấn Độ, nơi nó được gọi là sông Brahmaputra. Vị trí của đập nằm ở khu vực có lượng mưa lớn nhất Trung Quốc, mở ra tiềm năng phát triển thủy điện vô cùng lớn.
Dự án dự kiến sẽ sản xuất gần 300 tỷ kWh điện mỗi năm. Để so sánh, đập Tam Hiệp – đang nắm giữ kỷ lục về công suất lắp đặt lớn nhất thế giới – chỉ sản xuất 88,2 tỷ kWh. Theo ông Yan Zhiyong, cựu chủ tịch Tập đoàn Xây dựng Điện lực Quốc gia Trung Quốc, khu vực hạ lưu sông Yarlung Tsangpo là một trong những vùng giàu tài nguyên thủy điện nhất thế giới, với độ chênh 2.000 mét trong phạm vi chỉ 50 km. Khu vực này có thể cung cấp tới 70 triệu kilowatt năng lượng, gấp ba lần công suất đập Tam Hiệp.
Để tận dụng nguồn năng lượng khổng lồ này, các kỹ sư sẽ phải đào từ 4 đến 6 đường hầm dài khoảng 20 km xuyên qua núi Namcha Barwa để chuyển hướng một nửa dòng chảy của sông, tương đương 2.000 mét khối nước mỗi giây. Tuy nhiên, địa điểm xây dựng nằm trên ranh giới các mảng kiến tạo, nơi có nguy cơ động đất cao, và địa chất cao nguyên Tây Tạng rất khác biệt so với các vùng đồng bằng.
Một báo cáo năm 2023 chỉ ra rằng nhà máy thủy điện này sẽ cung cấp đủ điện cho hơn 300 triệu người mỗi năm. Tân Hoa Xã nhấn mạnh dự án cam kết bảo vệ môi trường, áp dụng các phương pháp nghiên cứu địa chất và công nghệ hiện đại để đảm bảo an toàn trong quá trình xây dựng và phát triển bền vững. Hơn nữa, con đập này sẽ thúc đẩy sự phát triển của năng lượng mặt trời và gió ở khu vực xung quanh, biến nơi đây thành một trung tâm năng lượng sạch lớn.
Các quan chức Trung Quốc khẳng định đây là bước đi quan trọng trong chiến lược chuyển đổi sang năng lượng xanh, giảm thiểu phát thải carbon và đối phó với những thách thức của biến đổi khí hậu.
Theo nghiên cứu của Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) vào năm 2023, dự án này có thể mang lại lợi ích cho Trung Quốc, Ấn Độ và Bangladesh nếu các quốc gia phối hợp chặt chẽ. Nghiên cứu cho biết hồ chứa của đập có thể nâng cao dòng chảy tối thiểu trong mùa khô, kéo dài mùa giao thông thủy từ một đến bốn tháng mỗi năm tại khu vực sông thuộc Ấn Độ. Việc điều chỉnh đỉnh lũ qua hồ chứa có thể giảm diện tích ngập lụt đến 32,6% tại Ấn Độ và 14,8% tại Bangladesh.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hệ thống thủy điện với hồ chứa trên sông Yarlung Tsangpo - Brahmaputra không chỉ thúc đẩy năng lượng tái tạo mà còn cải thiện giao thông thủy và sản xuất nông nghiệp trong khu vực.
