Ẩn mình sâu dưới những dãy núi trùng điệp ở miền trung Trung Quốc, một máy khoan hầm khổng lồ mang tên Jianghan Ping’an Tunnel Boring Machine (Máy khoan hầm toàn tiết diện - TBM) đang không ngừng khoan xuyên qua lớp đá kiên cố.
Đây là một phần trong dự án khổng lồ nhằm chuyển hướng dòng nước từ sông Dương Tử sang Hán Giang, một trong những dự án chuyển nước tham vọng nhất từ trước đến nay, không chỉ của Trung Quốc mà còn của cả thế giới.

Máy khoan hầm toàn tiết diện (Tunnel Boring Machine - TBM) là một loại thiết bị công nghiệp khổng lồ, được thiết kế đặc biệt để đào các đường hầm có tiết diện tròn hoàn hảo. TBM hoạt động bằng cách cắt xuyên qua các lớp đất đá, tạo thành một đường hầm có kích thước và hình dáng đã được xác định từ trước.
Máy khoan TBM Jianghan Ping’an không chỉ là một công cụ khoan hầm mà còn là một kỳ quan kỹ thuật. Mặc dù không giữ kỷ lục thế giới về kích thước hay tốc độ khoan, nhưng máy này lại nổi bật nhờ vào thiết kế tinh vi và khả năng vận hành linh hoạt. Với chiều dài 180 mét (590 feet) và trọng lượng 3,54 triệu kg (7,8 triệu pound), đây là máy khoan TBM đá cứng kép lớn nhất từng được chế tạo tại Trung Quốc.
Đặc điểm "khiên kép" của TBM giúp nó thực hiện hai nhiệm vụ đồng thời: vừa khoan vừa lắp đặt các đoạn đường hầm. Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian thi công, mặc dù tốc độ khoan chỉ đạt khoảng 260 mét (853 feet) mỗi tháng. Tuy nhiên, trong điều kiện đá cứng, tốc độ này vẫn là một thành tích đáng ghi nhận, đặc biệt khi máy có thể hoàn thành công việc mà không cần dừng lại trừ khi có sự cố bất ngờ.

TBM có thể đào hầm nhanh chóng hơn rất nhiều so với các phương pháp đào hầm truyền thống.
Máy khoan hầm TBM này hiện đang thực hiện một nhiệm vụ quan trọng, đào một đoạn hầm dài 10,3 dặm (16,6 km) trong tổng chiều dài 121 dặm (194,7 km) của dự án chuyển hướng nước Dương Tử sang Hán Giang. Dự án này là một phần trong chiến lược chuyển nước từ Nam ra Bắc, nhằm cung cấp nguồn nước cho các khu vực khô hạn phía Bắc từ sông Dương Tử – con sông dài nhất Trung Quốc.
Dự án này bao gồm ba tuyến chuyển nước: Đông, Trung và Tây. Tuyến trung tâm, nơi máy khoan Jianghan Ping’an đang làm việc, được thiết kế để vận chuyển nước từ khu vực Tam Hiệp của sông Dương Tử đến các khu vực phía Bắc, cung cấp nước cho các thành phố lớn và các khu vực nông nghiệp bị ảnh hưởng bởi hạn hán.
Sông Dương Tử, với chiều dài hơn 6.300 km, đứng thứ ba thế giới về chiều dài và đứng thứ sáu về lưu lượng nước. Với lượng nước gấp đôi sông Mississippi, sông Dương Tử đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nước cho Trung Quốc. Tuy nhiên, việc điều chỉnh dòng chảy của nó cần được xem xét cẩn thận để cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường, điều này luôn là một thách thức lớn đối với các nhà hoạch định chính sách.

Miền Bắc Trung Quốc từ lâu đã phải đối mặt với tình trạng thiếu nước trầm trọng. Khu vực này tập trung nhiều thành phố lớn và khu vực nông nghiệp quan trọng, nhưng nguồn nước tự nhiên không đủ đáp ứng nhu cầu. Dự án chuyển hướng nước được kỳ vọng sẽ là giải pháp bền vững, giảm áp lực lên nguồn tài nguyên nước hiện có.
Các chuyên gia và nhà quản lý Trung Quốc đã thực hiện nhiều nghiên cứu để đảm bảo rằng việc chuyển hướng dòng chảy không gây ra tác động tiêu cực lớn đến môi trường và hệ sinh thái. Đây là một phần trong nỗ lực cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường của đất nước.

Cục Đường sắt Trung Quốc, cơ quan giám sát dự án, đã đặt mục tiêu hoàn thành tuyến đường hầm vào năm 2030. Khi hoàn tất, hệ thống này sẽ trở thành công trình chuyển nước lớn nhất toàn cầu, không chỉ cung cấp nước ổn định cho hàng triệu cư dân mà còn chứng minh trình độ kỹ thuật xuất sắc của Trung Quốc trong lĩnh vực xây dựng cơ sở hạ tầng.
Dự án này không chỉ có giá trị về mặt kinh tế mà còn là biểu tượng của sự đổi mới và khả năng vượt qua những thử thách lớn của Trung Quốc. Với sự hỗ trợ của những cỗ máy như TBM Jianghan Ping’an, giấc mơ chuyển nước từ Nam ra Bắc ngày càng tiến gần hơn đến sự thật.
- Đầu cắt: Bộ phận quan trọng nhất của TBM, có nhiệm vụ cắt xuyên qua đất đá. Được trang bị các lưỡi cắt sắc bén, đầu cắt xoay và nghiền đất đá thành các mảnh nhỏ.
- Khiên chắn: Một lớp vỏ bảo vệ các bộ phận bên trong TBM và tạo áp lực giữ đất không bị sạt lở.
- Hệ thống vận chuyển: Nhiệm vụ vận chuyển đất đá đã cắt ra khỏi đường hầm.
- Hệ thống điều khiển: Điều khiển toàn bộ quá trình hoạt động của TBM, từ cắt đến vận chuyển đất đá.
