Vào ngày 4 tháng 9 năm 1998, truyền hình Anh lần đầu tiên giới thiệu một chương trình giải trí mang tên Who Wants to Be a Millionaire?, được khán giả Việt Nam gọi là Ai là triệu phú?.
Đây là một trò chơi truyền hình về kiến thức tổng hợp, nơi thí sinh trả lời các câu hỏi với mức độ khó tăng dần, nhằm giành giải thưởng tiền mặt lớn. Phiên bản gốc do David Briggs, Mike Whitehill và Steven Knight sáng tạo, lần đầu tiên phát sóng trên kênh ITV, với sự dẫn dắt của MC Chris Tarrant, người đã đồng hành với chương trình suốt 16 năm, từ 1998 đến 2014.
Không ai ngờ rằng sự ra mắt của chương trình vào ngày hôm đó lại trở thành một bước ngoặt quan trọng trong ngành truyền hình giải trí hiện đại. Với cấu trúc kịch tính, luật chơi hấp dẫn và mức thưởng cực kỳ hấp dẫn, Ai là triệu phú? nhanh chóng bùng nổ, thu hút sự chú ý của khán giả và giới truyền thông toàn cầu.
Mô hình của chương trình đã được xuất khẩu ra hàng chục quốc gia, trở thành một trong những format truyền hình thành công và lâu dài nhất trong lịch sử.
Điều làm cho Ai là triệu phú? trở nên đặc biệt so với các game show khác là cách xây dựng sự hồi hộp qua từng câu hỏi. Người chơi có quyền quyết định dừng lại để bảo toàn số tiền đã kiếm được, hoặc tiếp tục mạo hiểm để giành phần thưởng lớn hơn.
Các quyền trợ giúp đặc biệt như "50:50", "Hỏi ý kiến khán giả", và "Gọi điện thoại cho người thân" đã trở thành những yếu tố không thể thiếu, tạo nên những khoảnh khắc nghẹt thở. Khán giả không chỉ theo dõi mà còn tham gia vào cuộc chơi, thử tài trả lời câu hỏi và tự đặt câu hỏi "nếu là tôi thì sao?".

Thành công vang dội tại Anh đã tạo điều kiện cho chương trình lan tỏa ra toàn cầu. Ngay khi lên sóng, Ai là triệu phú? đã thu hút sự chú ý của nhiều quốc gia, bao gồm Mỹ, Pháp, Ấn Độ, Nhật Bản, và cả Việt Nam, khi họ mua bản quyền để sản xuất lại.
Tại Mỹ, phiên bản Ai là triệu phú? được MC Regis Philbin dẫn dắt và đã gây tiếng vang lớn. Trong khi đó, ở Ấn Độ, chương trình được đổi tên thành Kaun Banega Crorepati và được dẫn dắt bởi huyền thoại điện ảnh Amitabh Bachchan, trở thành một hiện tượng văn hóa đại chúng.
Tại Việt Nam, Ai là triệu phú? được Đài Truyền hình Việt Nam mua bản quyền và phát sóng lần đầu vào năm 2005, với MC Lại Văn Sâm trở thành gương mặt quen thuộc và đồng hành với chương trình suốt nhiều năm.
Ảnh hưởng của Ai là triệu phú? vượt xa phạm vi một trò chơi giải trí đơn thuần. Nhiều chuyên gia truyền thông cho rằng chương trình này đã thay đổi cách thức xây dựng format game show trên toàn thế giới.
Mọi yếu tố từ ánh sáng, âm nhạc đến nhịp điệu dẫn dắt đều được tính toán tỉ mỉ để tạo ra sự căng thẳng, gần giống như trong một bộ phim. Nhạc nền dồn dập khi thí sinh suy nghĩ, đèn spotlight chiếu vào người chơi, và khoảng lặng kéo dài của MC trước khi công bố đáp án đã tạo nên công thức thành công mà nhiều chương trình sau này học hỏi.

Bên cạnh sự thành công vượt trội, Ai là triệu phú? cũng gặp phải một số tranh cãi. Vào năm 2001, phiên bản Anh bị dính vào một vụ bê bối lớn khi một thí sinh bị phát hiện gian lận bằng cách sử dụng tín hiệu ho của đồng phạm trong khán phòng để chọn đáp án đúng.
Sự kiện này gây xôn xao dư luận và sau này được dựng thành bộ phim truyền hình Quiz, phát sóng vào năm 2020. Tuy nhiên, những vụ việc cá biệt này không thể làm lu mờ thành công của chương trình, mà ngược lại, càng chứng tỏ sức hút mạnh mẽ khiến nhiều người sẵn sàng làm mọi cách để có cơ hội ngồi vào ghế nóng.
Hơn hai thập kỷ trôi qua, Ai là triệu phú? vẫn giữ vững được vị trí đặc biệt trong trái tim của khán giả toàn cầu. Chương trình không chỉ là một nguồn giải trí mà còn khơi dậy niềm đam mê với kiến thức, kích thích sự tò mò và ham muốn học hỏi ở nhiều thế hệ người xem.
Ngày 4 tháng 9 năm 1998 không chỉ đánh dấu sự ra mắt của một chương trình truyền hình mới tại Anh, mà còn là mốc son khai sinh một trong những format game show thành công nhất mọi thời đại.
Từ một ý tưởng được ba nhà sáng tạo ấp ủ, Ai là triệu phú? đã trở thành một hiện tượng toàn cầu, chứng tỏ rằng chỉ với những câu hỏi tưởng chừng như đơn giản và khát khao chinh phục tri thức, truyền hình vẫn có thể tạo ra những khoảnh khắc trường tồn trong lòng công chúng.
