Buzz
Ngày 29 tháng 3 năm 1974 là dấu mốc lịch sử đáng nhớ trong hành trình khám phá vũ trụ của nhân loại.
Trong ngày này, tàu Mariner 10 thuộc NASA đã tiếp cận và ghi lại những hình ảnh cận cảnh đầu tiên của hành tinh Sao Thủy.
Sự kiện này đã mở ra một bước ngoặt lớn trong nghiên cứu hành tinh nhỏ nhất hệ Mặt Trời, đồng thời mang đến loạt phát hiện mới, làm thay đổi những quan niệm khoa học trước đó.
Mariner 10 là tàu thăm dò tự động của Mỹ do NASA phóng vào ngày 3 tháng 11 năm 1973, thực hiện hành trình bay ngang qua Sao Kim và Sao Thủy. Đây là tàu đầu tiên thực hiện sứ mệnh tiếp cận nhiều hành tinh trong một chuyến đi.
Trước khi Mariner 10 xuất hiện, Sao Thủy vẫn còn là một hành tinh bí ẩn do khó quan sát từ Trái Đất vì quá gần Mặt Trời. Các thông tin thu được khi đó chỉ dừng ở mức kích thước, quỹ đạo và vài nét mờ nhạt về bề mặt, khiến giới khoa học hình dung nơi đây giống Mặt Trăng, không có khí quyển đáng kể.
Nhưng mọi thứ đã thay đổi nhờ Mariner 10. Sau khi được phóng vào ngày 3 tháng 11 năm 1973, con tàu đã tận dụng lực hấp dẫn của Sao Kim để điều chỉnh lộ trình, tiếp tục hành trình hướng đến Sao Thủy đầy thách thức.
Sau hơn bốn tháng hành trình, Mariner 10 đã tiếp cận Sao Thủy lần đầu tiên, bay ngang qua hành tinh này ở khoảng cách gần nhất chỉ 703 km.
Mục tiêu chính của sứ mệnh là thu thập dữ liệu về môi trường, khí quyển, bề mặt và cấu trúc của Sao Thủy, đồng thời tiến hành các nghiên cứu tương tự với Sao Kim. Ngoài ra, sứ mệnh còn nhằm thực hiện thí nghiệm trong không gian liên hành tinh và tích lũy kinh nghiệm với kỹ thuật bay hỗ trợ trọng lực giữa hai hành tinh.
Những hình ảnh đầu tiên mà Mariner 10 truyền về đã khiến giới khoa học kinh ngạc. Bề mặt Sao Thủy hiện lên với vô số miệng núi lửa lớn nhỏ, gợi nhớ đến cảnh quan của Mặt Trăng, hé lộ rằng hành tinh này từng trải qua thời kỳ bị thiên thạch oanh tạc dữ dội trong giai đoạn sơ khai của hệ Mặt Trời.
Nhưng Mariner 10 không chỉ dừng lại ở việc phát hiện các miệng núi lửa. Tàu còn ghi nhận những địa hình địa chất lạ thường, chưa từng biết đến trước đây. Nổi bật là các vách đá khổng lồ, dài hàng trăm km và cao đến hàng km, gọi là "scarps".
Giới khoa học cho rằng các vách đá này hình thành khi lõi Sao Thủy nguội dần và co lại, khiến lớp vỏ bên ngoài bị ép lại, tạo thành các nếp gấp khổng lồ trên bề mặt.
Lần chạm trán đầu tiên với Sao Thủy diễn ra vào lúc 20:47 UTC ngày 29 tháng 3 năm 1974, ở khoảng cách 703 km (437 dặm).
Một phát hiện gây bất ngờ khác từ Mariner 10 là sự hiện diện của một từ trường yếu quanh Sao Thủy. Trước đó, giới khoa học không tin rằng một hành tinh nhỏ, quay chậm như Sao Thủy có thể tạo ra từ trường, và điều này đã đặt ra nhiều câu hỏi mới về cấu trúc và cơ chế hoạt động bên trong của nó.
Mariner 10 không chỉ tiếp cận Sao Thủy một lần mà tới ba lần. Lần thứ hai diễn ra vào tháng 9 năm 1974 và lần cuối cùng vào tháng 3 năm 1975. Mỗi lần bay qua đều mang về thêm dữ liệu quý giá, giúp giới khoa học ngày càng hiểu rõ hơn về hành tinh gần Mặt Trời này.
Dù chỉ quan sát được khoảng 45% bề mặt Sao Thủy, những thông tin mà Mariner 10 thu thập đã đặt nền móng cho việc nghiên cứu chuyên sâu. Nó chứng minh rằng Sao Thủy là một thế giới phức tạp với các đặc điểm địa chất và từ trường riêng biệt, chứ không chỉ là một phiên bản thu nhỏ của Mặt Trăng.
Thành tựu của Mariner 10 là minh chứng rõ nét cho những bước tiến vượt bậc trong khoa học và công nghệ không gian. Nó khẳng định rằng dù gặp vô vàn thử thách, con người vẫn có thể vươn ra ngoài không gian bao la để khám phá những điều chưa từng biết tới.
Mariner 10 đã ba lần bay qua Sao Thủy và chụp hơn 2.800 bức ảnh, hé lộ một bề mặt có phần tương đồng với Mặt Trăng. Thành tựu này đã giúp chúng ta hiểu rõ hơn về hành tinh này, vốn trước đó không thể quan sát chi tiết được bằng kính thiên văn.
Ngày nay, nhờ những sứ mệnh nối tiếp như MESSENGER của NASA và BepiColombo của ESA phối hợp cùng JAXA, hiểu biết của chúng ta về Sao Thủy đã ngày càng sâu sắc hơn.
Dù vậy, Mariner 10 vẫn giữ một vị trí không thể thay thế trong lịch sử khám phá vũ trụ, là con tàu tiên phong đưa nhân loại đến gần hơn với thế giới bí ẩn của Sao Thủy. Ngày 29 tháng 3 năm 1974 mãi là một cột mốc khẳng định khát vọng chinh phục và khám phá không ngừng của con người.
