Buzz
Khởi nguồn chỉ từ ba con gà nhà trong khu vườn của một hộ nông dân, ngày nay giống gà Đông Hương đẻ trứng xanh đã vươn lên trở thành hình ảnh tiêu biểu cho mô hình nông nghiệp đặc thù của vùng.
Vào những ngày cuối hè năm 1985, trong chuyến khảo sát thường quy tới ngôi làng Wangqiao thuộc huyện Đông Hương, tỉnh Giang Tây, nhà nghiên cứu chăn nuôi Từ Kiến Sinh (Xu Jiansheng) đã bất ngờ phát hiện một báu vật sinh học vượt ngoài mọi tưởng tượng.
Ba con gà với bộ lông đen nhánh tựa than, cùng chiếc mỏ, mào và đôi chân đen sẫm, đã kích thích trực giác nghề nghiệp của vị chuyên gia. Nhưng điều khiến ông choáng váng hơn cả là khi chủ nhà trình ra những quả trứng có lớp vỏ màu xanh ngọc độc đáo.
Ngay cả người chủ nuôi đàn gà ban đầu cũng không nhận thức được giá trị đặc biệt. Anh ta nuôi chúng theo kiểu tự phát, thả rông trong vườn mà không hề có ý định nhân giống hay bảo tồn.
Với kinh nghiệm nghề nghiệp sâu rộng, Từ Kiến Sinh ngay lập tức nhận ra mình đang đứng trước một giống gia cầm vô cùng quý giá.
Sau khi khẩn trương tra cứu tài liệu, ông xác định ba con gà này rất có thể thuộc về một giống đang đứng trước nguy cơ biến mất: gà mái đẻ trứng vỏ xanh Đông Hương.
Ngay lập tức sau khám phá, ông đã tiến hành tìm kiếm khắp địa bàn huyện nhưng không phát hiện thêm cá thể nào. Mãi về sau, tại một khu vực xa xôi thuộc thị trấn Pogan, đoàn nghiên cứu mới tìm được bốn con nữa, nâng tổng số lên bảy. Từ đây, cuộc chiến bảo tồn khẩn cấp bắt đầu: làm thế nào để duy trì, nhân giống và phát triển giống gà đặc biệt này?
Thực chất, gà mái đẻ trứng vỏ xanh Đông Hương không phải là giống mới. Từ thời nhà Minh, danh y Lý Thời Trân trong tác phẩm 'Bản thảo cương mục' đã ghi chép về loài gà có xương đen, lông đen như một dược liệu quý, đặc biệt hữu hiệu trong chữa trị các bệnh phụ khoa.
Tại vùng Giang Tây, Trung Quốc, dân gian vẫn lưu truyền câu nói 'trứng xanh quý giá hơn vàng' và coi đây là thực phẩm bổ dưỡng, thường gọi giống gà này là 'gà dược liệu'.
Tuy nhiên, vào thế kỷ 20, sự xâm nhập ồ ạt của các giống gà công nghiệp ngoại nhập với ưu điểm tăng trưởng nhanh, kháng bệnh tốt và lợi nhuận cao đã khiến giống gà độc đáo này bị lãng quên. Trong cơn cuồng 'năng suất', nhiều giống gà bản địa quý hiếm gần như tuyệt chủng.
Từ Kiến Sinh quyết tâm không để số phận đó xảy ra với giống gà Đông Hương. Nhưng công cuộc bảo tồn gặp vô vàn khó khăn: không có hỗ trợ nhà nước, thiếu kinh phí, thậm chí phải thuê đất của dân địa phương. Ông buộc phải tự lực: vay hàng triệu tệ, thành lập trại giống, vừa nuôi gà trứng xanh vừa chăn lợn để tạo nguồn thu duy trì.
Nhóm nghiên cứu không chỉ tập trung bảo tồn mà còn đẩy mạnh khoa học kỹ thuật, mời chuyên gia, cải tiến phương pháp để nâng cao tỷ lệ sinh sản và ổn định đặc tính di truyền.
Sau gần 40 năm kiên trì, đến năm 2022, nỗ lực của ông và đồng nghiệp cuối cùng được ghi nhận. Gà trứng xanh Đông Hương chính thức được đưa vào danh mục 64 giống vật nuôi đặc hữu quan trọng cần bảo tồn cấp quốc gia tại Trung Quốc.
Nguồn vốn hỗ trợ từ chính phủ đã giúp cải thiện đáng kể quá trình nhân giống. Tỷ lệ gà đẻ trứng xanh tăng đột biến từ 60% lên gần như tuyệt đối, đồng thời các yếu tố về màu sắc, hình dáng và chu kỳ đẻ trứng cũng được nâng cao rõ rệt.
Thành công không chỉ dừng lại ở khía cạnh sinh học, giống gà Đông Hương còn có bước chuyển mình ngoạn mục về mặt kinh tế. Năm 2023, ngành chăn nuôi gà trứng xanh đạt doanh thu hơn 100 triệu NDT với tổng đàn lên đến 600.000 con.
Cùng với ba giống gà nổi tiếng khác của Giang Tây: gà xương đen Thái Hòa, gà gai Chongren và gà tam hoàng Ninh Độ, giống gà này đã trở thành một trong 'tứ đại danh kê' của địa phương. Dù quy mô khiêm tốn hơn nhưng tiềm năng phát triển được đánh giá rất lớn.
Bí ẩn lớn nhất từng bao trùm giống gà này chính là màu sắc trứng. Trong khi nhiều người coi trứng xanh như 'thần dược', không ít người lại nghi ngờ về tính tự nhiên của màu sắc, thậm chí lo sợ đó là dấu hiệu bệnh lý. Những nghi ngờ này đã đẩy sản phẩm vào vùng tranh cãi thị trường.
Khoa học đã có lời giải đáp. Nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Gia cầm Trung Quốc chỉ rõ: màu xanh vỏ trứng hình thành từ sắc tố biliverdin-IX kết hợp với kẽm lắng đọng trên nền canxi, hoàn toàn tự nhiên không có tác động nhân tạo.
Quan trọng hơn, trứng gà Đông Hương không chỉ độc đáo về màu sắc mà còn vượt trội về dinh dưỡng. Mỗi 100g lòng đỏ chứa tới 12.5mg kẽm, cao hơn mức 9mg ở trứng thường. Hàm lượng selen cao hơn 30% trong khi cholesterol lại thấp hơn.
Dù khác biệt không quá lớn nhưng đã đủ để thu hút tầng lớp trung lưu ngày càng quan tâm đến sức khỏe và chất lượng thực phẩm.
Ngày nay, mỗi quả trứng xanh được bán với mức giá 4 NDT (tương đương 15.000 đồng), thậm chí có thể đạt giá trị cao hơn khi được đóng gói sang trọng trong các hộp quà tặng. Nhờ đó, trứng gà Đông Hương đã trở thành mặt hàng nông sản cao cấp, không chỉ có giá trị thương mại mà còn gìn giữ nét văn hóa đặc trưng của địa phương.
