Một phương án tái chế pin, tưởng chừng chỉ có thể đến từ những công nghệ hiện đại, lại đang được khám phá từ những sinh vật cổ xưa nhất trên hành tinh – vi khuẩn.
Giữa lúc thế giới đang đối diện với lượng pin lithium-ion thải ra từ các phương tiện điện và thiết bị điện tử ngày càng gia tăng, một công ty khởi nghiệp ở Anh đang dẫn đầu trong việc biến vi khuẩn 50 triệu năm tuổi thành 'người hùng' trong ngành tái chế hiện đại.
Cell Cycle, công ty con của Tập đoàn SER, đang phát triển công nghệ LithiumCycle, sử dụng vi sinh vật để phân hủy pin đã qua sử dụng, từ đó thu hồi những khoáng chất quý như lithium, niken và coban.
Khác với các phương pháp tái chế truyền thống tốn nhiều năng lượng và gây ô nhiễm môi trường, quy trình sinh học này hoạt động ở nhiệt độ thấp, không phát thải khí độc và thậm chí có thể đạt mức phát thải carbon âm.
Ý tưởng sử dụng vi khuẩn để tái chế không phải là điều mới mẻ, bởi ngành khai khoáng đã sử dụng chúng trong nhiều thập kỷ để phân giải đá và thu hồi kim loại.
Tuy nhiên, theo lời ông Max Nagle, giám đốc điều hành của Cell Cycle, việc áp dụng công nghệ này vào tái chế pin là một bước đi hoàn toàn mới mẻ và chưa từng có tiền lệ.
"Những vi khuẩn này đã hình thành nên các bờ biển và khoáng sản của chúng ta suốt hàng chục triệu năm qua. Chúng có khả năng tái chế gần như toàn bộ khoáng chất thiết yếu trong pin, và điều kỳ diệu là chúng đã tồn tại từ trước khi loài người xuất hiện," ông chia sẻ.

Khác với các nhà máy tái chế cồng kềnh và đắt đỏ đang được xây dựng hiện nay, hệ thống của Cell Cycle chỉ cần một lò phản ứng sinh học duy nhất.
Việc mở rộng quy mô trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết – chỉ cần gia tăng số lượng bồn chứa thay vì phải xây dựng lại toàn bộ nhà máy.
Điều này càng quan trọng hơn khi nhu cầu tái chế tăng mạnh, vì Vương quốc Anh hiện vẫn phải xuất khẩu phần lớn rác thải pin ra nước ngoài để xử lý do chưa có cơ sở tái chế trong nước.
Công nghệ vi sinh của Cell Cycle tỏ ra hoàn toàn phù hợp với nhiệm vụ phức tạp này. Các vi khuẩn trong hệ thống có thể hoạt động hiệu quả ở nhiệt độ 37°C, tương đương với nhiệt độ cơ thể người, mà không cần các nguồn nhiệt năng lớn như trong các lò luyện kim truyền thống.
Điều đáng chú ý là chúng không chỉ tiết kiệm năng lượng mà còn có khả năng tự tái tạo, hấp thụ CO₂ và thậm chí thải oxy trở lại hệ thống. Ông Nagle khẳng định: “Quy trình này không chỉ trung hòa carbon mà còn có thể giúp giảm phát thải carbon xuống mức âm.”
Mô hình xử lý của Cell Cycle là một chu trình khép kín. Vi khuẩn được nuôi cấy trong lò phản ứng, phát triển đến một giai đoạn nhất định và sau đó được tái tạo để tiếp tục xử lý các lô pin tiếp theo.
Dung dịch thải từ quá trình tái chế được tái sử dụng để cho vi khuẩn xử lý, tối ưu hóa hiệu suất và giảm thiểu chất thải ra môi trường.
Với quy trình này, Cell Cycle không chỉ giải quyết vấn đề rác thải pin, mà còn hướng đến mục tiêu lớn hơn: xây dựng một chuỗi tái chế pin nội địa hoàn chỉnh, giảm bớt sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng quốc tế.
Dự án của Cell Cycle hiện đang nhận sự hỗ trợ từ Innovate UK và Đại học Coventry. Phòng thí nghiệm thứ hai tại Manchester đang dần hoàn thiện và công ty đặt mục tiêu sẽ bắt đầu vận hành thương mại vào năm 2026.
Tham vọng của họ không chỉ dừng lại ở thị trường Anh mà còn nhắm đến việc xây dựng một mạng lưới toàn cầu để xử lý pin một cách có trách nhiệm và hiệu quả nhất.
