Buzz
Thực chất, việc kê gối khi ngủ là thành quả của văn minh nhân loại, hình thành từ sự biến đổi trong sinh hoạt và cách nằm ngủ của người hiện đại chứ không phải nhu cầu tự nhiên của cơ thể.
Ngày nay, gối đã trở thành vật bất ly thân trên giường ngủ. Từ gối lông vũ êm ái đến gối cao su non đàn hồi, từ thiết kế chỉnh hình đến công nghệ tản nhiệt, ai cũng tin rằng gối chất lượng sẽ mang lại giấc ngủ ngon.
Nhưng khoa học chứng minh điều ngược lại: chúng ta hoàn toàn có thể ngủ sâu và cải thiện sức khỏe mà không cần đến bất cứ chiếc gối nào.
Các nhà nghiên cứu châu Âu đã phân tích thói quen ngủ của các bộ lạc nguyên thủy và loài linh trưởng, kết luận rằng gối không phải yếu tố thiết yếu trong quá trình tiến hóa giấc ngủ.
Sự thật là thói quen dùng gối chỉ xuất hiện khi lối sống văn minh thay đổi tư thế ngủ của con người, chứ không xuất phát từ nhu cầu sinh học bẩm sinh.
Xét về mặt giải phẫu, cột sống con người có độ cong tự nhiên, giúp cân bằng cơ thể khi đứng thẳng, đồng thời giảm chấn động và hỗ trợ nâng đỡ trọng lượng đầu.
Duy trì đường cong tự nhiên của cột sống trong khi ngủ giúp cơ thể thả lỏng hoàn toàn, giảm thiểu áp lực lên hệ thống cơ và khớp. Chiếc gối đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tư thế này, nhất là đối với những ai có thói quen ngửa người hoặc nằm nghiêng khi ngủ.
Tuy nhiên, việc sử dụng gối không phải yếu tố tiên quyết. Với tư thế ngủ chuẩn xác, con người vẫn có thể đạt được trạng thái nghỉ ngơi tối ưu mà không cần bất kỳ vật dụng hỗ trợ nào phía dưới đầu.
Những bộ tộc nguyên thủy còn sót lại trên thế giới là minh chứng rõ ràng nhất. Nghiên cứu cho thấy họ hoàn toàn không sử dụng gối hay bất cứ vật dụng gì để đỡ đầu khi ngủ, thậm chí cũng không tận dụng tay chân làm điểm tựa.
Điều đáng ngạc nhiên là những cư dân này hầu như không gặp vấn đề về cơ xương khớp, trái ngược hoàn toàn với hơn 90% người hiện đại sử dụng gối thường xuyên phải đối mặt với các chứng rối loạn hệ vận động.
Kiểu ngủ nghiêng - phổ biến ở loài khỉ đột và tinh tinh - là một trong những tư thế đáng học hỏi. Tư thế này giúp cổ và cột sống luôn ở vị trí cân bằng mà không cần gối kê, với vai dưới áp sát đất tạo điểm tựa tự nhiên, trọng lực giữ miệng khép lại ngăn côn trùng xâm nhập. Tuy vậy, người nguyên thủy lại ít áp dụng do nguy cơ côn trùng tấn công vùng kín khi nằm sát đất.
Giải pháp của họ là điều chỉnh tư thế nghiêng bằng cách khép chân hoặc xoay hông, vừa bảo vệ cơ quan sinh dục vừa đảm bảo vận động khớp hợp lý. Một biến thể khác là tư thế 'bán ngồi bán co', sử dụng gân Achilles kẹp giữa các ngón chân để ổn định tư thế và hỗ trợ điều chỉnh chứng vẹo ngón cái.
Không phải ai cũng thích nghi được với việc ngủ không gối. Một số tư thế thay thế như dùng tay đỡ đầu có thể dẫn đến tê mỏi nếu duy trì lâu. Điểm khác biệt là người nguyên thủy thường có giấc ngủ ngắn hơn nên ít gặp phải các tác dụng phụ như người hiện đại.
Một tư thế ngủ độc đáo được gọi là 'kiểu bốn điểm tựa', người ngủ chống khuỷu tay và đầu gối xuống đất, ngực áp sát mặt đất và đầu cúi thấp. Tư thế này giúp giải phóng áp lực lên cột sống, đồng thời ổn định khung xương chậu và điều chỉnh các đốt sống một cách tự nhiên. Các chuyên gia nhận định đây không chỉ là tư thế thoải mái mà còn có tác dụng phục hồi những tổn thương tiềm ẩn ở cột sống khi được thực hiện thường xuyên.
Tại nhiều vùng đất khác nhau, con người có cách ngủ khác biệt hoàn toàn. Trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt với nền đất lạnh ẩm, việc nằm ngủ có thể khiến cơ thể mất nhiệt nhanh chóng. Những người du mục Tây Tạng trong các cuộc hành trình dài ngày thường chọn tư thế ngồi co người để ngủ, hạn chế tối đa diện tích tiếp xúc với mặt đất nhưng vẫn đảm bảo cơ thể được nghỉ ngơi. Những bức ảnh tư liệu từ năm 1938 cho thấy họ có thể ngủ ngoài trời giá lạnh mà không cần bất kỳ vật dụng hỗ trợ nào.
Kỹ thuật ngủ này cũng được các nhà thám hiểm hiện đại áp dụng khi phải sống trong môi trường hoang dã, và thường xuyên được giới thiệu trong các khóa huấn luyện sinh tồn như một phương pháp giữ ấm hiệu quả khi thiếu chăn màn hay lều trại.
Những ví dụ trên đã chứng minh rằng với khả năng linh hoạt của cơ thể, con người hoàn toàn có thể điều chỉnh để có giấc ngủ chất lượng mà không cần đến gối. Trong nhiều trường hợp, việc từ bỏ gối thậm chí còn giúp hệ cơ xương tự điều chỉnh, giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh lý như thoái hóa đốt sống cổ, đau mỏi vai gáy hay cong vẹo cột sống.
Không thể phủ nhận sự thoải mái mà chiếc gối mang lại, và với nhiều người, đó đã trở thành vật dụng không thể thiếu mỗi đêm. Tuy nhiên, xét về góc độ sinh học, việc không sử dụng gối hoàn toàn không ảnh hưởng xấu đến giấc ngủ. Đôi khi, trở về với những gì nguyên thủy nhất lại là cách chăm sóc cơ thể tốt nhất.
Nếu bạn thường xuyên thức dậy với cơn đau cổ hay cảm thấy phụ thuộc quá nhiều vào các loại gối chuyên dụng, có lẽ đã đến lúc thử một sự thay đổi. Biết đâu, một đêm không dùng gối sẽ mang đến cho bạn giấc ngủ ngon như cách tổ tiên loài người đã ngủ suốt hàng thiên niên kỷ.
