Vì sao Harvard lại luôn là nơi nuôi dưỡng những tổng thống, tỷ phú và học giả hàng đầu? Câu trả lời ẩn chứa ngay trong thư viện của trường.

Không phải chương trình giảng dạy, mà chính yếu tố này đã giúp Harvard trở thành cái nôi đào tạo vĩ nhân.

Nếu bạn thường xuyên “lạc” vào các website của những trường đại học hàng đầu thế giới để ngắm nghía, rất có thể bạn sẽ thấy một câu khẩu hiệu xuất hiện gần như cố định trên trang web của thư viện Harvard: “We champion curiosity for the betterment of the world”. Dịch nôm na là: Chúng tôi tôn vinh sự tò mò vì một thế giới tốt đẹp hơn.

Nghe qua có vẻ rất học thuật, nhưng càng suy ngẫm lại, câu khẩu hiệu này lại càng trở nên ý nghĩa và hợp lý. Khi nhắc đến Harvard, người ta không chỉ nhớ đến một trường đại học danh tiếng mà còn nhớ đến những cái tên lừng lẫy đã xuất phát từ giảng đường này. Đó là các tổng thống Mỹ như John Adams, John Quincy Adams, Rutherford B. Hayes, Theodore Roosevelt, Franklin D. Roosevelt, John F. Kennedy, George W. Bush, Barack Hussein Obama... Ngoài ra, Harvard cũng là nơi đào tạo những bộ óc vĩ đại có ảnh hưởng toàn cầu như cựu Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger hay Bill Gates, người sáng lập Microsoft. Chỉ cần liệt kê một vài cái tên thôi cũng đủ khiến người ta tự hỏi Harvard thực sự có bí mật gì mà lại sản sinh ra nhiều nhân vật nổi bật như vậy?

Có thể câu trả lời không phải nằm ở áp lực học hành nặng nề hay những con điểm căng thẳng mà bắt đầu từ một yếu tố tưởng chừng rất bình thường, đó chính là "sự tò mò". Tại Harvard, tò mò không chỉ là việc hỏi cho vui hay học thêm chút kiến thức, mà tò mò là động lực cơ bản của tri thức. Quan trọng hơn, sự tò mò này luôn gắn với một mục tiêu lớn hơn, đó là làm cho thế giới trở nên tốt đẹp hơn. Học không chỉ để giỏi mà học để hiểu, để thay đổi và tạo ra giá trị thật sự.

Tinh thần này được thể hiện rõ nhất tại thư viện Harvard - nơi không chỉ đơn giản là không gian mượn sách hay nơi để học. Thư viện Harvard tự nhận mình là “những người dẫn dắt sự tò mò”, tức là những người nuôi dưỡng và thúc đẩy sự tìm tòi. Mục tiêu của thư viện không chỉ là phục vụ cho sinh viên Harvard mà còn mong muốn đóng vai trò lãnh đạo toàn cầu trong việc mở rộng tri thức và khám phá trí tuệ nhân loại.

Thư viện lớn bậc nhất thế giới

Ra đời từ năm 1638, Harvard Library là hệ thống thư viện lâu đời nhất tại Mỹ và hiện đang là thư viện học thuật lớn nhất thế giới. Qua gần bốn thế kỷ tồn tại, thư viện này không ngừng phát triển để thích ứng với thời đại, từ sách giấy truyền thống cho đến tài nguyên số, dữ liệu nghiên cứu và học thuật mở. Dù phương thức có thay đổi, nhưng mục tiêu cốt lõi vẫn giữ nguyên: thúc đẩy học tập, nghiên cứu và hành trình tìm kiếm sự thật.

Hiện tại, hơn 800 nhân viên đang làm việc tại hơn 25 thư viện thuộc hệ thống Harvard Library, kết nối các học giả và sinh viên không chỉ trong khuôn viên trường mà còn khắp nơi trên thế giới. Bộ sưu tập của thư viện hiện có hơn 20 triệu tài liệu, bao gồm cả vật lý lẫn số hóa, trải rộng trên hơn 460 ngôn ngữ. Nghe thật choáng ngợp, phải không? Điều đó có nghĩa là dù bạn đam mê lịch sử, khoa học, triết học hay những lĩnh vực “khó tìm bạn đồng hành”, rất có thể Harvard sẽ có thứ bạn cần.

Điều đặc biệt khiến nhiều người phải trầm trồ chính là các bộ sưu tập hiếm có mà nơi này sở hữu. Từ bản thảo thời trung cổ, bản đồ cổ ghi dấu những chuyến khám phá thế giới, cho đến các bản ghi âm của những nhà thơ hiện đại hay kho dữ liệu hình ảnh số hóa, tất cả đều tồn tại trong một hệ thống hợp nhất. Tại đây, tri thức không bị giới hạn theo thời gian. Quá khứ, hiện tại và tương lai cùng tồn tại song song, giúp người đọc tự do kết nối và suy ngẫm.

Harvard Library không chỉ tập trung vào việc sưu tầm mà còn mạnh mẽ theo đuổi khái niệm “mở”. Thư viện hợp tác với nhiều tổ chức học thuật trên toàn cầu, thúc đẩy truy cập mở và chia sẻ tri thức. Mục tiêu của thư viện là xây dựng một kho tri thức chung, nơi không chỉ học giả mà công chúng cũng có thể tiếp cận. Tri thức không phải là đặc quyền của một nhóm nhỏ, mà là tài sản chung của toàn xã hội.

Harvard Library đã xây dựng cho mình một bộ giá trị rõ ràng, bao gồm dẫn dắt bằng sự tò mò, khuyến khích hợp tác, tôn trọng sự đa dạng trong quan điểm và trải nghiệm, mở rộng quyền tiếp cận thông tin, đồng thời luôn hướng tới những điều vượt qua giới hạn thông thường. Những giá trị này không chỉ là khẩu hiệu treo tường mà được thể hiện qua cách thư viện vận hành, phục vụ người học và tạo ra không gian khuyến khích sự khám phá.

Một điểm đặc biệt là thư viện Harvard luôn coi cộng đồng là trung tâm. Nó không chỉ phục vụ nhu cầu học tập cá nhân mà còn tạo điều kiện cho việc đối thoại, tranh luận và chia sẻ tri thức. Môi trường đa dạng, cởi mở và tôn trọng sự khác biệt là nền tảng giúp những ý tưởng lớn ra đời.

Quay lại với câu khẩu hiệu quen thuộc: “We champion curiosity for the betterment of the world”. Có lẽ, Harvard không đào tạo vĩ nhân theo một khuôn mẫu cố định. Điều trường học này làm tốt chính là nuôi dưỡng những cá nhân luôn tò mò, dám đặt câu hỏi và hiểu rằng tri thức đi đôi với trách nhiệm với xã hội. Và biết đâu, chính từ những câu hỏi nhỏ trong thư viện, những ý tưởng lớn có thể nảy sinh và thay đổi cả thế giới.