Vì sao một số người dễ bị tổn thương gan khi uống rượu trong khi số khác lại không gặp vấn đề gì?

Nguy cơ mắc bệnh gan do rượu không giống nhau ở mỗi người, dù cùng tiêu thụ một lượng rượu tương đương.

Một nghiên cứu mới từ Keck Medicine thuộc Đại học Nam California (USC) đã chỉ ra một thực tế đáng lo ngại: những người uống rượu nhiều nếu kèm theo bệnh tiểu đường, huyết áp cao hoặc vòng eo lớn có nguy cơ mắc bệnh gan tiến triển cao hơn 2,4 lần so với người không có các yếu tố này. Điều này làm dấy lên mối quan ngại về sức khỏe cộng đồng khi thói quen uống rượu ngày càng gia tăng, đặc biệt sau đại dịch COVID-19.

Rượu từ lâu đã được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan, nhưng nghiên cứu này nhấn mạnh rằng tác hại của rượu có thể trở nên nghiêm trọng hơn nhiều khi kết hợp với các vấn đề sức khỏe nền như tiểu đường, huyết áp cao và béo phì. Những tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch mà còn làm tăng nguy cơ tổn thương gan, dẫn đến xơ gan và suy gan.

Không phải ai cũng chịu ảnh hưởng như nhau khi uống cùng một lượng rượu, và đây là một trong những phát hiện quan trọng của nghiên cứu được đăng trên tạp chí Clinical Gastroenterology and Hepatology. Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng các yếu tố như tiểu đường, huyết áp cao và vòng eo lớn có thể quyết định liệu một người uống rượu có phát triển bệnh gan tiến triển hay không.

Tiến sĩ Brian P. Lee, chuyên gia về ghép gan tại Keck Medicine và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết phát hiện này giúp xác định nhóm người có nguy cơ cao mắc bệnh gan. Ông cũng nhấn mạnh rằng các vấn đề sức khỏe nền có thể ảnh hưởng lớn đến mức độ tổn thương gan do rượu. Điều này cho thấy việc kiểm soát các bệnh lý nền là chiến lược quan trọng để phòng ngừa tổn thương gan, đặc biệt ở những người thường xuyên uống rượu.

Tiểu đường, huyết áp cao và vòng eo lớn không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan mà còn thuộc nhóm năm yếu tố nguy cơ chuyển hóa tim mạch, vốn là nguyên nhân chính gây ra các vấn đề tim mạch, đột quỵ và béo phì. Những yếu tố này có thể thúc đẩy sự tích tụ mỡ trong gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ và cuối cùng là xơ gan.

Theo Tiến sĩ Lee, những vấn đề này đang ngày càng phổ biến, ảnh hưởng đến hơn một phần ba dân số Mỹ, với tỷ lệ gia tăng đáng kể ở nhóm người trẻ dưới 35 tuổi. Đáng lo ngại hơn, sự suy giảm sức khỏe tim mạch trong những năm gần đây đã khiến gan của nhiều người dễ bị tổn thương hơn, đặc biệt khi thói quen uống rượu ngày càng lan rộng.

Trong bối cảnh này, nghiên cứu về tác động kết hợp giữa các yếu tố nguy cơ chuyển hóa tim mạch và rượu đối với gan là vô cùng cần thiết để tìm ra các biện pháp can thiệp hiệu quả.

Rượu là một trong những nguyên nhân chính gây tích tụ mỡ trong gan. Khi lượng mỡ vượt quá ngưỡng cho phép, gan sẽ dần suy yếu, dẫn đến tổn thương không thể phục hồi. Các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ Khảo sát Kiểm tra Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia Hoa Kỳ, một nghiên cứu quy mô lớn với hơn 40.000 người tham gia, để xem xét mối liên hệ giữa uống rượu nặng, các yếu tố nguy cơ chuyển hóa tim mạch và tỷ lệ mắc xơ gan đáng kể. Xơ gan đáng kể là tình trạng sẹo hóa gan có thể dẫn đến suy gan nếu không được điều trị kịp thời.

Trong nghiên cứu này, uống rượu nặng được định nghĩa là tiêu thụ trung bình 1,5 ly/ngày đối với phụ nữ (tương đương 20 gram rượu) và 2 ly/ngày đối với nam giới (30 gram rượu). Đây là mức tiêu thụ phổ biến ở nhiều quốc gia, khiến phát hiện của nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Kết quả cho thấy những người uống rượu nặng có bệnh tiểu đường hoặc vòng eo lớn có nguy cơ mắc bệnh gan tiến triển cao hơn 2,4 lần, trong khi người bị huyết áp cao có nguy cơ tăng 1,8 lần. Hai yếu tố nguy cơ chuyển hóa tim mạch còn lại – mức chất béo trung tính cao và cholesterol HDL thấp – có liên hệ ít rõ ràng hơn với bệnh gan. Điều này cho thấy rượu có thể gây tác động nghiêm trọng hơn khi kết hợp với một số tình trạng sức khỏe cụ thể.

Nghiên cứu này không chỉ củng cố thêm bằng chứng về tác hại của rượu đối với gan mà còn làm nổi bật một vấn đề quan trọng: kiểm soát nguy cơ bệnh tật trong bối cảnh ngày càng nhiều người mắc các bệnh nền. Việc phát hiện rượu có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng hơn khi kết hợp với các yếu tố chuyển hóa tim mạch có thể thay đổi cách tiếp cận điều trị và phòng ngừa bệnh gan. Thay vì chỉ khuyến cáo giảm rượu, các bác sĩ cần xem xét các yếu tố nguy cơ cá nhân để đưa ra biện pháp can thiệp phù hợp.

Tiến sĩ Lee hy vọng kết quả nghiên cứu sẽ nâng cao nhận thức về nguy cơ tổn thương gan do rượu và khuyến khích các bác sĩ áp dụng phương pháp sàng lọc và điều trị cá nhân hóa. Ông nhấn mạnh rằng những người có tiền sử tiểu đường, huyết áp cao hoặc béo phì cần thận trọng với việc uống rượu và nên giảm lượng rượu tiêu thụ để bảo vệ gan. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh để giảm nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng.