Buzz
Liệu vùng lạnh này, cách chúng ta hàng tỷ năm ánh sáng, có phải là dấu vết của một vụ va chạm giữa các vũ trụ song song?
Khi quan sát bản đồ bức xạ nền vi sóng vũ trụ do vệ tinh Planck ghi lại, không ít người sẽ nghĩ rằng màn hình bị lỗi. Trong khung cảnh màu xanh và đỏ biểu thị sự phân bố nhiệt độ sau Vụ Nổ Lớn, nổi lên một vùng xanh kỳ lạ - lạnh hơn hẳn những khu vực xung quanh, giống như ai đó vô tình dán một miếng băng lên tấm vải nóng rực của vũ trụ.
Tuy nhiên, chính vùng xanh ấy lại là "điểm lạnh vũ trụ" - một trong những bí ẩn lớn nhất của ngành thiên văn học hiện đại, và có thể là manh mối cho giả thuyết gây tranh cãi: sự va chạm giữa các vũ trụ song song.
Dựa trên dữ liệu từ vệ tinh Planck của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), bức xạ nền vi sóng vũ trụ - phần "ánh sáng tàn dư" còn sót lại sau Vụ Nổ Lớn hơn 13,8 tỷ năm trước, nhìn chung rất đồng đều, chỉ thay đổi nhiệt độ trong phạm vi một phần triệu độ.
Tuy nhiên, trong bản đồ ấy, các nhà khoa học đã phát hiện một vùng lạnh kỳ lạ, với kích thước khổng lồ kéo dài khoảng 1,8 tỷ năm ánh sáng, nơi nhiệt độ thấp hơn các khu vực xung quanh chỉ vài phần nghìn độ. Con số này có vẻ nhỏ bé, nhưng ở quy mô vũ trụ, sự khác biệt này tương đương như tìm thấy một viên đá lạnh trong một nồi nước ấm - điều tưởng như không thể xảy ra ngẫu nhiên.
Để hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của "điểm lạnh", cần biết rằng bức xạ nền vi sóng vũ trụ (CMB) là tấm ảnh cổ xưa nhất mà con người đã "chụp" được của vũ trụ, khi ánh sáng đầu tiên xuất hiện khoảng 380.000 năm sau Vụ Nổ Lớn. Nhiệt độ của CMB chỉ hơn -270°C, tức là chỉ nhỉnh hơn một chút so với độ không tuyệt đối. Trong không gian tưởng chừng tĩnh lặng ấy, bất kỳ sự khác biệt nhiệt độ nào cũng có thể kể lại một câu chuyện sâu sắc về quá trình hình thành vũ trụ.
Vào năm 2015, các nhà khoa học tại Đại học Hawaii và Đại học Durham đã phát hiện một chi tiết gây ngạc nhiên hơn nữa: khu vực Đốm Lạnh này gần như trống rỗng. Vùng không gian này chứa ít hơn tới 10.000 thiên hà so với mức trung bình, và mật độ vật chất chỉ bằng 4/5 so với các khu vực khác.
Ban đầu, giới nghiên cứu cho rằng đây có thể là một "siêu khoảng không", một vùng không gian rộng lớn với mật độ vật chất cực kỳ thấp khiến ánh sáng đi qua bị "rút năng lượng", làm cho nó có vẻ lạnh hơn. Tuy nhiên, những quan sát sâu hơn từ Đại học Durham đã bác bỏ giả thuyết này. Hóa ra, khu vực này không đủ "rỗng" để giải thích sự khác biệt nhiệt độ lớn như vậy.
Đây chính là lúc giả thuyết về sự va chạm giữa các vũ trụ song song được đưa ra. Giáo sư Tom Shanks, nhà vũ trụ học tại Anh, cho rằng có thể trong giai đoạn đầu của vũ trụ, chúng ta đã từng va chạm với một "bong bóng vũ trụ" khác.
Hậu quả của cú va chạm vũ trụ này là một vùng không gian bị hút sạch năng lượng, tạo ra "vết sẹo lạnh" mà chúng ta đang quan sát ngày nay. Dù ý tưởng này có vẻ như một cốt truyện trong phim khoa học viễn tưởng, nhưng nó không phải không có cơ sở: nhiều mô hình vật lý lượng tử cho rằng đa vũ trụ (multiverse) có thể thực sự tồn tại, với mỗi vũ trụ là một bong bóng trong đại dương không gian vô tận.
Tuy nhiên, đây không phải là giả thuyết duy nhất. Một số nhà nghiên cứu khác cho rằng điểm lạnh có thể là kết quả của một hiện tượng cực kỳ hiếm gặp trong quá trình hình thành vũ trụ, một dạng "nhiễu loạn" xảy ra ngay sau Vụ Nổ Lớn.
Một số ý tưởng táo bạo hơn thậm chí cho rằng một nền văn minh ngoài hành tinh có thể đã hút năng lượng từ khu vực này để phục vụ cho mục đích nào đó vượt xa những gì chúng ta có thể hiểu được. Tuy nhiên, dù có sức hấp dẫn, hầu hết các nhà khoa học vẫn coi đây là một suy đoán thiếu cơ sở khoa học.
Câu chuyện về "điểm lạnh vũ trụ" gợi nhớ đến phát hiện bức xạ nền vũ trụ vào năm 1964. Khi đó, hai kỹ sư người Mỹ: Arno Penzias và Robert Wilson tình cờ phát hiện ra một "tiếng ồn" lạ khi đang kiểm tra ăng-ten vi sóng. Dù họ đã lau sạch phân chim và điều chỉnh thiết bị, nhưng tiếng ồn vẫn không biến mất. Hóa ra, điều họ phát hiện không phải là lỗi kỹ thuật, mà chính là dư âm của Vụ Nổ Lớn, âm vang cổ xưa của vũ trụ vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.
Từ đó, các vệ tinh như COBE, WMAP và Planck đã tạo ra bản đồ chi tiết của CMB, mang đến cho nhân loại cái nhìn sâu sắc hơn về nguồn gốc và sự tiến hóa của vũ trụ. Tuy nhiên, Đốm Lạnh vẫn là một "vết nứt" trong bức tranh hoàn hảo đó – một câu hỏi mà khoa học vẫn chưa thể giải đáp.
Giáo sư Shanks thừa nhận rằng cần thêm dữ liệu và các mô hình vật lý chính xác hơn để xác định nguyên nhân thực sự của điểm lạnh. Liệu đó có phải là dấu vết vũ trụ do một vụ va chạm giữa các vũ trụ song song, hay chỉ là một sự trùng hợp thống kê hiếm hoi, câu trả lời vẫn còn nằm ngoài tầm với. Nhưng dù kết quả cuối cùng là gì, "điểm lạnh" ấy vẫn nhắc nhở chúng ta rằng vũ trụ vẫn còn vô vàn bí ẩn chưa được khám phá.
Có lẽ, ở một nơi nào đó, ngoài giới hạn của không gian, một "vũ trụ khác" đang nhìn về phía chúng ta, tự hỏi về chính vết sẹo lạnh của họ, giống như cách chúng ta đang ngắm nhìn "điểm lạnh" của mình. Và có thể, đó chính là cách mà vũ trụ muốn nói với chúng ta: "Ta còn rất nhiều câu chuyện chưa kể".
