Buzz
Xoáy tóc là một đặc điểm di truyền phức tạp, được quyết định bởi sự tương tác của nhiều gen khác nhau, ảnh hưởng đến số lượng và hướng mọc của chúng.
Từ lâu, con người đã luôn tò mò và tìm cách lý giải những đặc điểm tự nhiên trên cơ thể, dù đôi khi những lý giải đó thiếu cơ sở khoa học. Một trong những bí ẩn được quan tâm qua nhiều thế kỷ chính là xoáy tóc (những vòng tóc mọc xoắn ốc trên đỉnh đầu). Không chỉ ở châu Á mà trên toàn thế giới, nhiều nền văn hóa đã có những quan niệm khác nhau về ý nghĩa của xoáy tóc , từ việc dự đoán tính cách, vận mệnh đến mối liên hệ với trí tuệ và sức khỏe.
Tại một số quốc gia phương Đông, đặc biệt là Trung Quốc và Việt Nam, dân gian thường truyền tai nhau những câu nói như: "Một xoáy hiền, hai xoáy dữ, ba xoáy chẳng sợ ai". Những câu nói này ngụ ý rằng số lượng xoáy tóc trên đầu trẻ em có thể ảnh hưởng đến tính cách và tương lai của chúng. Ở miền Nam Phúc Kiến, Trung Quốc, cũng có câu: "Một vòng xoáy là tốt, hai vòng xoáy là bướng". Điều này cho thấy những quan niệm về xoáy tóc đã tồn tại từ lâu và có sự khác biệt giữa các vùng miền.
Không chỉ con người, nhiều loài động vật có lông như ngựa cũng xuất hiện hiện tượng xoáy lông. Từ thế kỷ I trước Công nguyên, các bộ lạc Bedouin ở Ả Rập cổ đại đã quan sát thấy những vòng xoáy trên ngực, eo và đầu của ngựa, từ đó đưa ra những phán đoán về sức khỏe và tính cách của chúng. Họ tin rằng những con ngựa có xoáy ở ngực thường có tim và phổi lớn hơn, giúp chúng có sức bền tốt hơn; trong khi những con có xoáy trên eo lại có xu hướng ăn quá nhiều.
Tại châu Âu, nghiên cứu về xoáy tóc cũng từng thu hút sự chú ý. Linda Tellington-Jones, một nhà nghiên cứu trong thế kỷ trước, đã đề xuất giả thuyết rằng xoáy tóc có thể liên quan đến đặc điểm tính cách. Tuy nhiên, do thiếu bằng chứng thống kê cụ thể, lý thuyết này dần bị lãng quên.
Trong khi đó, một nghiên cứu năm 1973 được công bố trên Tạp chí Sinh học Phát triển Hoa Kỳ đã đưa ra một góc nhìn khác về xoáy tóc . Các bác sĩ nhi khoa cho rằng xoáy tóc có thể hình thành cùng lúc với sự phát triển của não bộ. Họ đặt giả thuyết rằng sự mở rộng sớm của não bộ sẽ quyết định vị trí và hướng mọc của xoáy tóc , từ đó có thể tồn tại mối liên hệ giữa xoáy tóc và một số bất thường thần kinh. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là giả thuyết, chưa có nghiên cứu nào chứng minh mối liên hệ rõ ràng giữa xoáy tóc và trí tuệ hay bệnh lý não bộ.
Vậy xoáy tóc thực sự được hình thành như thế nào? Về mặt khoa học, xoáy tóc là một đặc điểm di truyền đa gen, tức là nhiều gen cùng tham gia quyết định số lượng và hướng mọc của xoáy tóc . Nghiên cứu của tiến sĩ Wang Scarlett từ Viện Dinh dưỡng và Sức khỏe Thượng Hải, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã phần nào giải mã bí ẩn này. Công bố trên Tạp chí Nghiên cứu Da liễu , nghiên cứu này xác định bốn biến thể gen liên quan đến hướng xoáy của tóc, bao gồm: 7p21.3, 5q33.2, 7q33 và 14q32.13. Những gen này có thể ảnh hưởng đến sự phân cực tế bào trong nang tóc, từ đó quyết định tóc xoáy theo chiều kim đồng hồ hay ngược chiều, cũng như số lượng xoáy tóc trên đầu.
Trước đây, một số giả thuyết cho rằng xoáy tóc có thể liên quan đến tư thế của thai nhi trong bụng mẹ hoặc hình dạng hộp sọ. Theo đó, tùy thuộc vào cách thai nhi nằm trong tử cung, tóc có thể xoáy theo hướng nhất định do tác động của trọng lực. Tuy nhiên, những giả thuyết này vẫn chưa được chứng minh một cách thuyết phục.
Theo thống kê, đa số người trên thế giới có xoáy tóc theo chiều kim đồng hồ. Các nghiên cứu trước đây ghi nhận tỷ lệ này là 51% ở Nhật Bản, 65% ở sinh viên Anh, 69% ở người Nigeria, 74% ở Đức và 81% ở Mỹ. Điều này cho thấy sự khác biệt về xoáy tóc giữa các nhóm người, nhưng chưa có mối liên hệ nào giữa xoáy tóc và tính cách được chứng minh.
Vậy xoáy tóc có thực sự ảnh hưởng đến tính cách con người hay không? Tiến sĩ Wang cho biết chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh xoáy tóc ảnh hưởng đến hành vi, nhận thức hay đặc điểm thần kinh. Mặc dù gen có ảnh hưởng đến tính cách, với 40% yếu tố quyết định đến từ di truyền, một số gen như DRD4 trên nhiễm sắc thể 11 liên quan đến xu hướng chấp nhận rủi ro và bốc đồng. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa xoáy tóc có thể dự đoán tính cách.
Thay vào đó, hiện tượng "Hiệu ứng gán nhãn" (Labeling Effect) có thể là nguyên nhân khiến nhiều người tin vào mối liên hệ giữa xoáy tóc và tính cách. Nhà tâm lý học Michael Becker đã đề xuất lý thuyết này, cho rằng khi một người bị gán nhãn từ nhỏ (ví dụ: "hai xoáy là nghịch ngợm"), họ có thể dần hành động theo nhãn đó do ảnh hưởng từ lời nói của người xung quanh. Nếu một đứa trẻ liên tục nghe rằng nó có hai xoáy nên tính khí thất thường, nó có thể dần hình thành thói quen hành xử theo hướng đó, vô tình biến đặc điểm này thành một phần tính cách.
Nhìn chung, dù xoáy tóc là một hiện tượng thú vị và có cơ sở di truyền rõ ràng, nhưng chưa có bằng chứng nào cho thấy nó ảnh hưởng đến tính cách hay trí tuệ. Thay vì tin vào những lời truyền miệng chưa được kiểm chứng, điều quan trọng hơn là tập trung vào cách nuôi dạy và môi trường phát triển của trẻ. Nếu một đứa trẻ có tính cách hiền hòa hay nghịch ngợm, điều đó chủ yếu đến từ giáo dục và môi trường sống, chứ không phải do số lượng hay hướng xoáy tóc trên đầu.
