1. Di tích Văn Miếu Xích Đằng
Nằm ở vùng đất “Hưng thịnh” và “Yên bình”, Hưng Yên tự hào sở hữu di tích Văn Miếu Xích Đằng, một biểu tượng của trí thức và học vấn. Được xây dựng vào năm 1832 tại thôn Xích Đằng, Lam Sơn, Văn Miếu là nơi tụ hội của những tâm hồn yêu thích tri thức, đồng thời là dấu ấn văn hóa sâu sắc của quê hương. Với diện tích lên tới 6.000 m2, nơi đây gồm nhiều công trình kiến trúc như tam quan, lầu chuông, lầu khánh, hai dải vũ, khu chính và khu tháp thờ. Đặc biệt, tam quan được thiết kế theo kiểu ‘chồng diêm hai tầng tám mái’, mang một vẻ đẹp độc đáo, trở thành niềm tự hào của tỉnh Hưng Yên. Trong khuôn viên, ta còn có thể chiêm ngưỡng quả chuông đồng được đúc vào năm 1804 cùng với lầu khánh, nơi trưng bày chiếc khánh đá có niên đại 1803. Hai dải vũ, nơi các học sinh chuẩn bị mũ áo trước khi tham gia lễ Khổng Tử, hiện nay đã trở thành không gian trưng bày những hình ảnh tiêu biểu về giáo dục và du lịch của tỉnh nhà.
Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn di sản, Văn Miếu còn nhộn nhịp vào hai mùa lễ hội truyền thống diễn ra vào ngày 10/2 và 10/8 hàng năm, nhằm tôn vinh bậc thầy và khuyến khích giáo dục. Đặc biệt, vào mùng 4-5 Tết, lễ hội với hoạt động hát ca trù và cho chữ đầu xuân thu hút đông đảo du khách và người dân, mang lại không khí vui tươi và ý nghĩa cho những ngày đầu năm mới.
2. Hồ Bán Nguyệt
Khi bạn đã đặt chân đến Hưng Yên, một trong những điểm dừng chân tuyệt vời mà bạn không thể bỏ lỡ chính là Hồ Bán Nguyệt. Địa điểm này không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp thơ mộng và không gian thoáng đãng, mà còn bởi các lễ hội đặc sắc diễn ra hàng năm. Nằm giữa trung tâm xã Hưng Yên, Hồ Bán Nguyệt tô điểm cho vẻ đẹp của phố phường nhộn nhịp. Hình dáng cong cong của nó, tựa như một viên ngọc lóng lánh, được đặt tên theo hình dáng của mặt trăng khuyết. Được hình thành bởi dòng sông Hồng qua nhiều biến chuyển, hồ mang đến cảnh sắc hữu tình với làn nước trong vắt. Nằm cạnh phố Nguyệt Hồ và đê Đại Hà, nó tạo ra một không gian thanh bình giữa sự ồn ào của thành phố. Hình ảnh Hồ Bán Nguyệt giống như bức tranh tĩnh lặng, với mặt nước phẳng lặng như gương, phản chiếu bóng dáng những hàng cây xanh tươi ở ven hồ. Vẻ đẹp của hồ từng được ông nghè làng Phú Thị ngợi khen, ví như một tấm gương sáng chói giữa lòng Hưng Yên. Không chỉ là biểu tượng cho sự thay đổi của dòng sông Hồng, Hồ Bán Nguyệt cũng là nơi lưu giữ nhiều sự kiện văn hóa, lịch sử quan trọng. Khi tham quan Hồ Bán Nguyệt Hưng Yên, du khách sẽ có cơ hội trải nghiệm những điều thú vị, khám phá vẻ đẹp hiếm có mà thiên nhiên ban tặng.


3. Đình Đa Ngưu
Đình Đa Ngưu nằm giữa lòng làng Đa Ngưu, thuộc xã Tân Tiến, huyện Văn Giang, là một trong những địa chỉ lịch sử nổi bật của tỉnh Hưng Yên. Với bề dày lịch sử kéo dài tới 7 thế kỷ, ngôi đình không chỉ là một biểu tượng kiến trúc độc đáo và ấn tượng, mà còn là điểm dừng chân cho những ai mong muốn tìm hiểu về những tinh hoa văn hóa thời Lý - Trần. Đình Đa Ngưu tựa như một viên ngọc quý, mang trong mình vẻ đẹp uy nghi và đầy lôi cuốn, hứa hẹn mang đến cho du khách những trải nghiệm không thể nào quên khi đặt chân đến với Hưng Yên.
Khi bước chân vào không gian trang nghiêm và yên tĩnh nơi đây, bạn sẽ cảm nhận được sự bình yên trong tâm hồn, cùng với đó là hình ảnh mái đình đỏ rực rỡ nổi bật giữa bức tranh thiên nhiên tươi mát. Mỗi bước đi sẽ đưa bạn vào những câu chuyện ly kỳ của lịch sử và trí tuệ của cha ông xưa. Đình Đa Ngưu là nơi lý tưởng cho những ai đam mê khám phá văn hóa cổ truyền và kiến trúc độc đáo, nơi mang đến những kỷ niệm đáng nhớ cho mọi du khách.
Xinh đẹp ngay từ cái nhìn đầu tiên, đình Đa Ngưu thực sự là điểm đến không thể thiếu cho những ai yêu thích vẻ đẹp lãng mạn và trân quý giá trị văn hóa truyền thống.


4. Chùa Thái Lạc
Chùa Thái Lạc hiện hữu trong thôn Thái Lạc, Lạc Hồng, Văn Lâm, Hưng Yên, mang trong mình một hành trình lịch sử kéo dài từ thế kỷ XIV dưới triều đại Trần. Nơi đây không chỉ đơn thuần là một ngôi chùa, mà còn là một điểm đến vô giá với kiến trúc lâu đời và những báu vật nghệ thuật quý hiếm. Hãy nhìn vào bàn thờ thượng điện, nơi mà bốn pho tượng nổi bật của thần Tứ Pháp - Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện đang canh giữ linh thiêng. Những tấm ván bưng với những đường nét chạm khắc tinh xảo từ thế kỷ XIV cũng không thể không nhắc đến. Chúng là di sản độc nhất vô nhị tại Việt Nam, phản ánh các chủ đề phong phú từ những nhạc công cho đến những phù điêu rồng phượng tráng lệ. Đặc biệt, bộ vì kiến trúc giữa thượng điện được gìn giữ nguyên vẹn từ thuở xa xưa, khiến cho Chùa Thái Lạc trở thành một di tích quốc gia quý giá, cũng như là một bảo tàng nghệ thuật sống động, kết nối chúng ta với quá khứ huyền bí.
Hãy cùng khám phá nét đẹp mê hồn của Chùa Thái Lạc với những kiến trúc độc đáo, những tác phẩm nghệ thuật chạm khắc tinh xảo, và những di vật đậm chất thời Trần. Mỗi góc nhỏ của chùa mang đến cho bạn không khí tâm linh và cơ hội trải nghiệm một cách sống động nghệ thuật kiến trúc cổ truyền Việt Nam thiêng liêng và đặc sắc.


5. Xã Lạc Đạo
Nằm trong lòng vùng đồng bằng sông Hồng, Xã Lạc Đạo không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống mà còn nổi bật với nghề làm hóa, nấu rượu, và sản xuất mộc. Nơi đây sản xuất rượu Lạc Đạo danh tiếng, một sản phẩm được nhiều người yêu thích nhờ hương vị thơm ngon đặc trưng. Nếu bạn có dịp khám phá làng nghề Lạc Đạo, đừng bỏ lỡ cơ hội tìm hiểu quy trình sản xuất rượu Lạc Đạo và thưởng thức những món đặc sản hấp dẫn khác. Ngành nấu rượu ở Lạc Đạo đã có từ rất lâu, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, vượt qua nhiều thăng trầm lịch sử, bao gồm cả thời kỳ thực dân Pháp. Hiện tại, thương hiệu rượu Lạc Đạo không chỉ là biểu tượng văn hóa mà còn thể hiện niềm tự hào của người dân nơi đây, mang đến những sản phẩm chất lượng cao cho người tiêu dùng.


6. Làng Nôm – Chùa Nôm
Nằm cách Hà Nội chỉ 30 km về phía đông, chùa Nôm thuộc xã Đại Đồng, Văn Lâm, là một điểm đến đầy mê hoặc, nơi du khách có thể cảm nhận được vẻ đẹp cổ kính giữa không gian tĩnh lặng của phố Hiến. Khi bạn đặt chân vào cổng làng Nôm, không khí yên bình sẽ bao quanh bạn với các mái đình rêu phong, cây đa quán xuyết và giếng nước trong xanh. Theo truyền thống, hãy ghé qua đình Tam Giang để dâng hương cầu may, sau đó băng qua 9 nhịp cầu tinh tế trên dòng sông Nguyệt Đức để đến với chùa Nôm – một hành trình không thể quên. Khám phá chùa Nôm, bạn sẽ phải lòng với 122 pho tượng Phật được làm từ đất, tất cả đều biểu cảm và sinh động, gợi lên những cảm xúc sâu sắc. Được xem như một điểm đến thiêng liêng của thiền phái Lâm Tế, chùa Nôm mang đến không gian thanh tịnh cùng vẻ đẹp bí ẩn của những pho tượng. Bao quanh làng Nôm là những di tích lịch sử đa dạng như cổng làng, cầu Nôm, chợ Nôm, và đình Tam Giang với kiến trúc đặc sắc từ thời Hậu Lê. Cầu Nôm, có tuổi đời hơn 200 năm, được xây dựng hoàn toàn bằng đá và nổi bật với những hoa văn chạm trổ tinh xảo. Chùa Nôm, làng Nôm không chỉ là niềm tự hào của vùng đất Văn Lâm mà còn là một trong những di tích văn hóa lâu đời của Hưng Yên.


7. Đền Chử Đồng Tử
Đền thờ Chử Đồng Tử không chỉ đơn thuần là một điểm đến tâm linh mà còn là nơi chứa đựng những câu chuyện tình yêu huyền thoại giữa chàng trai nghèo và nàng công chúa xinh đẹp. Tại huyện Khoái Châu, Hưng Yên - chỉ cách Hà Nội khoảng 25 km theo dòng sông Hồng, bạn sẽ tìm thấy hai ngôi đền thờ Chử Đồng Tử tọa lạc tại thôn Đa Hòa, Bình Minh và thôn Yên Vĩnh, Dạ Trạch. Đền ở thôn Đa Hòa nằm xinh đẹp bên dòng sông Hồng, hướng ra bãi Tự Nhiên, nơi câu chuyện tình yêu huyền thoại giữa công chúa Tiên Dung và chàng Chử diễn ra. Ngôi đền thứ hai ở thôn Yên Vĩnh, Dạ Trạch, là nơi mà Chử cùng hai phu nhân đã vĩnh viễn về trời. Mặc dù cả hai đều tôn thờ Chử Đồng Tử với lối kiến trúc truyền thống đặc sắc, nhưng mỗi nơi đều mang trong mình những nét độc đáo riêng, dễ dàng nhận biết.
Khi đến với nơi đây, bạn không chỉ được ngắm nhìn cảnh sắc thanh bình của vùng quê mà còn có dịp hòa mình vào không gian bồng lai của đền Đa Hòa, thắp nén nhang tưởng niệm đấng thánh Chử Đồng Tử, công chúa Tiên Dung và nàng Tây Sa công chúa. Mỗi chi tiết từ không gian đến cây cỏ nơi đây đều được chăm chút kỹ lưỡng, từ đó khắc họa rõ nét sự bất tử của đức thánh Chử Đồng Tử và tình yêu vĩ đại của ngài. Những bức hoành phi, câu đối độc đáo từ các tao nhân, thấm đượm ý nghĩa và tình yêu bất diệt của con người, tạo nên một bức tranh văn hóa sâu sắc. Lễ hội Chử Đồng Tử diễn ra từ ngày 10 đến 12 tháng Hai âm lịch hàng năm tại cả hai ngôi đền này, là dịp để người dân tưởng nhớ đến truyền thuyết đẹp về mối tình nổi tiếng trong văn hóa dân gian Việt Nam giữa công chúa lá ngọc cành vàng và chàng trai nghèo hiếu thảo.


8. Làng nghề Đúc đồng Lộng Thượng
Làng đúc đồng Lộng Thượng không chỉ là một nơi sản xuất mà còn là một bảo tàng sống về nghệ thuật chế tác đồng. Tại đây, bạn sẽ được chứng kiến những sản phẩm mang đậm giá trị văn hóa như lọ hoa, đỉnh đồng và lư hương, tất cả đều được làm ra từ đôi bàn tay khéo léo của những nghệ nhân. Nếu bạn muốn thử sức mình, hãy tham gia vào các lớp học thực tế dưới sự hướng dẫn của các thợ lành nghề; không gì tuyệt vời hơn việc tự tay tạo ra một tác phẩm đồng mang dấu ấn riêng của chính bạn. Ngày nay, làng đúc đồng Lộng Thượng không ngừng phát triển và đã tổ chức chuyên môn hóa rõ ràng các khu sản xuất cho từng loại đồ vật như mâm, chậu hay tượng thờ... Sự phát triển này không chỉ nhờ vào sự hợp lý trong tổ chức mà còn từ tâm huyết của người dân nơi đây. Hơn 800 năm lịch sử, nghề đúc đồng này được đưa vào đời sống bởi ông tổ Khổng Minh Không, một nhân vật lịch sử nổi bật sống ở triều Lý thế kỷ XII. Để ghi nhớ công lao vĩ đại của ông, người dân vẫn duy trì nghi lễ thờ cúng vị tổ sư này qua nhiều thế hệ.


9. Đền Ghênh
Khi bạn ghé thăm đền Ghênh tại thôn Ngọc Quỳnh, Như Quỳnh, một hành trình trải nghiệm đầy ý nghĩa đang đón chờ bạn. Nơi đây không chỉ đơn thuần là một ngôi đền, mà còn là một bức tranh sống động về lịch sử của Hoàng Thái hậu Ỷ Lan - một người phụ nữ tài ba, đức độ, đã hiến dâng cả cuộc đời mình cho dân tộc. Đền Ghênh được xây dựng theo phong cách kiến trúc truyền thống của nhà Lý, với cấu trúc chia thành ba phần: tiền tế, bái đường và hậu cung. Để lại ấn tượng sâu sắc, chính điện của đền hướng về phương Nam, nhìn thẳng xuống Tam giao thủy. Đền được xây dựng trên nền cao với 9 bậc thang, nổi bật giữa không gian trong lành là hai giếng nước kỳ diệu, còn được gọi là mắt rồng, luôn đầy ắp nước. Đặc biệt, khuôn viên đền còn có những cây cổ thụ lớn, được người dân nơi đây gọi là mi rồng...
Khi đặt chân tới đền Ghênh ở thôn Ngọc Quỳnh, Như Quỳnh (Văn Lâm), chắc chắn bạn sẽ có được cái nhìn rõ nét hơn về Hoàng Thái hậu Ỷ Lan, một nữ nhân kiệt xuất đã cống hiến không chỉ cho gia đình mà còn cho cả dân tộc. Theo truyền thuyết, khi còn là một cô gái trẻ, bà đã được vua Lý Thánh Tông lựa chọn làm nguyên phi sau khi ông tình cờ thấy bà giữa bãi dâu, thu hút mọi ánh nhìn với vẻ đẹp và phong thái nổi bật. Sinh năm 1044, nàng công chúa xứ Thổ Lỗi không chỉ đơn thuần là một người phụ nữ, mà còn là biểu tượng của một trang sử oai hùng và trở thành nguyên phi được nhân dân yêu mến.


10. Chùa Chuông – Phố Hiến
Chùa Chuông - Phố Hiến không chỉ đơn thuần là một di sản văn hóa, mà còn là hành trình vào thế giới tâm linh với những tác phẩm nghệ thuật vô giá. Nằm giữa lòng Hưng Yên, ngôi chùa này được xây dựng từ thời Lê và đã trải qua bao thăng trầm lịch sử, song vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ của nền kiến trúc nghệ thuật thời Hậu Lê. Nếu có dịp ghé thăm, bạn sẽ cảm nhận được sự huyền bí qua bản đồ phong cảnh tuyệt đẹp mà thiên nhiên và con người nơi đây đã dày công tạo dựng. Trong thời đại của Trịnh Như Tấu, Chùa Chuông được vinh danh là “Chùa Chuông - phố Hiến danh lam nổi tiếng”. Vào năm 1992, chùa chính thức được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật, khẳng định giá trị văn hóa và lịch sử của nó. Chùa còn được biết đến với cái tên Kim Chung Tự (chùa Chuông Vàng) đã gắn liền với nhiều truyền thuyết huyền bí.
Theo một truyền thuyết thú vị, trong một năm nổi cơn đại hồng thuỷ, có một quả chuông vàng đã trôi dạt vào bãi sông thuộc thôn Nhân Dục. Mặc dù nhiều nơi đã cố gắng chiếm đoạt chiếc chuông quý giá này, nhưng đều thất bại. Chỉ có lão thôn Nhân Dục, cùng với mười thanh niên nam nữ, đã cầu nguyện với lòng thành và kéo chiếc chuông lên bờ. Sau đó, cộng đồng nơi đây đã cùng nhau xây dựng lại chùa và lầu treo chuông. Âm thanh vang vọng của tiếng chuông đã khiến lòng người xốn xang, bay xa hàng vạn dặm. Khi hay tin rằng các quan lớn từ Bắc quốc có ý định cướp chuông, các Tăng ni khôn ngoan đã giấu chuông xuống giếng nhỏ để bảo vệ. Theo thời gian, những kẻ tham lam đều gặp phải số phận bi thảm, và chiếc chuông trở thành một huyền thoại không bao giờ được tìm thấy. Từ đó, chùa Chuông chính thức trở thành một biểu tượng đặc sắc với kiến trúc cân đối, nhịp nhàng, giống như bức tranh thủy mặc, dẫn lối du khách vào thế giới tâm linh đầy thiện lành.


