Buzz
Không gây ồn ào như nhiều sản phẩm khác của Microsoft, nhưng DirectX 8 đã làm biến đổi hoàn toàn lĩnh vực đồ họa máy tính vào 25 năm trước, đồng thời mở ra hướng đi mới cho các thế hệ GPU mạnh mẽ sau này.
Chúng ta khó lòng tưởng tượng được thế giới game hiện đại sẽ như thế nào nếu không có sự thay đổi âm thầm nhưng mang tính đột phá mà Microsoft đã đưa vào năm 2000.
Vào đúng ngày này 25 năm trước, Microsoft đã giới thiệu DirectX 8, một bản phát hành không gây sự chú ý với fanfare hay các màn trình diễn công nghệ đặc sắc, nhưng lại mang đến một đột phá quan trọng – bộ đổ bóng có thể lập trình, điều đã cách mạng hóa cách thức GPU render đồ họa.
Trước khi DirectX 8 ra đời, các card đồ họa hoạt động theo một pipeline cố định, nghĩa là mọi thứ đều đã được định sẵn, không thể thay đổi được trên phần cứng. Các phương trình ánh sáng, pha trộn texture, các phép biến đổi – tất cả đều phụ thuộc vào khả năng hỗ trợ của GPU.
Chẳng hạn, thay vì có phản chiếu thời gian thực, các nhà phát triển phải dùng bản đồ môi trường, vì GPU không thể tính toán chúng một cách động. Họ bị giới hạn bởi các quy trình của phần cứng, vốn thiếu tính linh hoạt.
Hãy tưởng tượng như việc điều chỉnh các núm vặn trên một bảng điều khiển cũ. Bạn có thể tinh chỉnh một vài tham số, nhưng nếu bạn muốn thay đổi chính các núm đó thì sao?
Và đó chính là khoảnh khắc DirectX 8 bước vào cuộc chơi. Microsoft đã tích hợp Shader Model 1.0 vào DirectX, cùng với Vertex Shader 1.0, cho phép các nhà phát triển can thiệp vào từng đỉnh, và Pixel Shader 1.0 giúp họ kiểm soát màu sắc cuối cùng của mỗi pixel. Trước đó, những điều này là không thể tiếp cận, nhưng với DirectX 8, các nhà làm game được trao quyền kiểm soát, cho phép họ lập trình GPU để render theo ý muốn.
Giờ đây, các nhà phát triển có thể tự định nghĩa toán học phía sau ánh sáng, kiểm soát hành vi vật liệu, điểm sáng phản chiếu, các khối hình cơ bản và vô số thứ khác. Họ không còn phải chấp nhận những gì GPU mặc định cung cấp, mà là khám phá khả năng thực sự của GPU. DirectX 8 đã biến các chip đồ họa từ một cỗ máy bị khóa thành một bộ xử lý thực sự có thể lập trình, đúng như tên gọi của nó.
Dựa trên những khả năng mà DirectX 8 mở ra, các tựa game như Half-Life 2 đã ra đời với đồ họa đột phá, phù hợp với thời đại. Chúng được xây dựng trên ý tưởng trao quyền cho các nhà phát triển, giúp họ tạo ra bóng thời gian thực, hiệu ứng khúc xạ, shader nước, các hiệu ứng hậu kỳ và nhiều yếu tố khác.
Tất cả những kỳ diệu này chỉ có thể xảy ra vì giờ đây họ có thể viết mã tùy chỉnh, chỉ dẫn cho GPU cách tính toán mọi thứ theo ý muốn. Quyền tự do sáng tạo này cho phép họ hình thành cách ánh sáng tương tác với các vật thể, điều mà dù đơn giản theo tiêu chuẩn ngày nay, nhưng lại là một bước tiến vĩ đại vào thời điểm đó.
Sự ra mắt của DirectX 8 trùng với thời điểm NVIDIA phát hành GeForce 3, card đồ họa đầu tiên trang bị các khối phần cứng như shader-execution units để chạy Shader Model của DirectX 8. Trong bài đánh giá gốc về các GPU này từ hơn hai thập kỷ trước, Pixel Shader và Vertex Shader được liệt kê là hai cải tiến lớn nhất, mang theo khả năng vô hạn - một nhận định hoàn toàn chính xác khi nhìn lại.
Một năm sau, ATI, nay là AMD, đã cho ra mắt phần cứng DX9 mạnh mẽ hơn, xây dựng trên di sản của DirectX 8. Ngay cả Xbox gốc cũng được trang bị GPU DirectX 8 vào thời điểm đó, và đã có rất nhiều sự phấn khích trong cộng đồng nhà phát triển xung quanh ánh sáng per-pixel thực sự.
Các tựa game như Morrowind và Splinter Cell là những người đầu tiên áp dụng công nghệ này, sau đó được Unreal Engine 2 đưa vào sử dụng rộng rãi. Mặc dù DirectX 8 không phải là một bản cập nhật với những chiến dịch quảng cáo ầm ĩ, nhưng nó đã làm thay đổi hoàn toàn cách thức hoạt động của tính năng kết xuất đồ họa hiện đại. Mọi thiết bị mà chúng ta sử dụng ngày nay, từ điện thoại đến console đến máy tính, sẽ không thể vận hành như hiện tại nếu thiếu những nguyên lý cơ bản của DirectX 8 về quyền kiểm soát.
Việc cho phép các nhà phát triển lập trình phần cứng theo ý muốn chính là yếu tố then chốt dẫn đến những đột phá đồ họa tiếp theo mà ngày nay chúng ta coi là điều hiển nhiên.
Từ ray tracing đến các hiệu ứng ánh sáng phức tạp, từ phản chiếu thời gian thực đến những thế giới game gần như là thật, tất cả đều bắt nguồn từ một ý tưởng đơn giản nhưng mang tính cách mạng mà Microsoft đã giới thiệu 25 năm trước: trao quyền sáng tạo cho những người biết cách tận dụng nó. DirectX 8 có thể ra đời trong im lặng, nhưng ảnh hưởng của nó vẫn vang vọng trong từng pixel chúng ta nhìn thấy trên màn hình ngày nay.
