Buzz
Người dùng hiện đại gần như không còn mở Start menu theo cách truyền thống để tìm kiếm phần mềm hay tập tin. Thay vào đó, họ chỉ cần nhập vài từ khóa và nhấn Enter - phương thức nhanh gấp nhiều lần và khiến Start menu trở nên thừa thãi.
Trải qua hàng chục năm phát triển, Start menu từng được coi là linh hồn của Windows - đúng như tên gọi, nó chính là cổng vào thế giới ứng dụng, thiết lập hệ thống và dữ liệu cá nhân. Từ thời Windows 95 cho đến thời hoàng kim Windows 7, nút Start luôn là điểm khởi đầu cho mọi thao tác: khởi chạy chương trình, tắt máy, hay đơn giản là làm quen với giao diện đồ họa còn mới mẻ.
Nhưng trong kỷ nguyên mới, khi thói quen sử dụng thay đổi và công nghệ tìm kiếm ngày càng tiên tiến, Start menu giờ đây giống như một 'cổ vật' - vẫn được Microsoft chăm chút qua mỗi bản cập nhật, nhưng vị thế đã không còn như xưa.
Start… search
Thực tế người dùng vẫn kích hoạt Start menu hàng chục lần mỗi ngày, nhưng không phải để sử dụng nó. Họ chỉ đơn giản nhấn phím Windows để mở thanh tìm kiếm và nhập từ khóa. Chẳng hạn: để mở Power BI, thay vì lục tìm trong danh sách dài, chỉ cần gõ 'Po...' rồi Enter. Cần tìm file Gifts.xlsx? Chỉ cần nhập 'Gi...' là có ngay kết quả. Toàn bộ quá trình chỉ tốn chưa đầy 2 giây - không cần di chuột, không cần nhớ vị trí biểu tượng.
Một biên tập viên công nghệ từ Neowin thẳng thắn chia sẻ: "Tôi không thực sự 'dùng' Start menu. Tôi mở nó nhiều lần mỗi ngày, nhưng chỉ để tìm kiếm - hoàn toàn không tương tác với danh sách ứng dụng, thư mục hay các file gần đây."
Một xu hướng rõ rệt trong các phiên bản Windows hiện đại, đặc biệt từ Windows 10 trở đi, là thói quen sử dụng của người dùng đã thay đổi đáng kể. Nhiều người không còn sử dụng Start menu theo cách truyền thống để duyệt qua danh sách ứng dụng dài dòng nữa.
Ngay từ khi ra mắt, Start menu trên Windows 11 đã không nhận được sự ủng hộ từ phía người dùng.
Trên thực tế, các tính năng như danh sách ứng dụng, thư mục chương trình hay mục đề xuất gần đây trong Start menu ngày càng ít được sử dụng. Lý do không chỉ vì chúng thiếu thông minh trong việc đưa ra gợi ý phù hợp, mà còn bởi thao tác dùng chuột để tìm kiếm giữa một ma trận biểu tượng trở nên kém hiệu quả với những người thành thạo sử dụng bàn phím.
Hiện tượng này không phải là cá biệt. Trên các diễn đàn công nghệ lớn như Reddit hay XDA, nhiều người dùng đồng thuận rằng Start menu - theo đúng nghĩa truyền thống - đã mất đi vai trò điều hướng chính. Đối với dân công nghệ, Start menu giờ chỉ còn là cái cớ để truy cập tính năng tìm kiếm tiện lợi hơn.
Điều đáng chú ý là Microsoft hoàn toàn nhận thức được sự thay đổi này. Theo phát hiện từ cộng đồng, Windows thực chất đang ghi nhận mọi lần nhấn nút Start của người dùng, thông tin này được lưu trữ trong registry hệ thống. Hơn nữa, Microsoft còn thu thập dữ liệu về số ứng dụng được khởi chạy từ Start menu, ứng dụng nào được ghim hoặc bỏ ghim, cũng như mức độ tương tác với các mục đề xuất
Có lẽ Microsoft đã nhận ra xu hướng này. Start menu trong Windows 11 được thiết kế tối giản hơn, loại bỏ Live Tiles và sắp xếp theo phong cách tối giản. Tuy nhiên, điều này vô tình khiến nó trở nên nhạt nhòa trong mắt nhiều người dùng. Nhiều ý kiến cho rằng họ gần như không cần đến Start menu khi Taskbar đã chứa đủ ứng dụng thường dùng, còn màn hình Desktop vẫn là nơi lưu trữ các shortcut quan trọng. Trong khi đó, Windows Search - dù vẫn bị phàn nàn về tốc độ và độ chính xác - vẫn đáp ứng đủ nhu cầu tìm kiếm ứng dụng, tài liệu hay thậm chí các thiết lập hệ thống.
Những công cụ như PowerToys Run đang ngày càng được ưa chuộng.
Không ít người dùng đã chủ động vô hiệu hóa Start menu bằng cách sử dụng các ứng dụng thay thế như PowerToys Run - công cụ tìm kiếm kiểu Spotlight của macOS nhưng nhẹ nhàng và tốc độ hơn. Đối với họ, Start menu đã trở thành thứ không còn thiết yếu trong công việc hàng ngày. Nó giống như một lối vào chỉ dành cho người mới bắt đầu, trong khi dân chuyên nghiệp đã tìm thấy những cách thức hiệu quả hơn để thao tác.
Start Menu vẫn tồn tại như một biểu tượng không thể thay thế
Lý do Start menu vẫn được duy trì cho tới ngày nay không phải ngẫu nhiên. Với Microsoft, đây không đơn thuần là một tính năng hệ thống, mà còn là yếu tố nhận diện thương hiệu Windows, một biểu tượng đã gắn liền với ký ức của hàng tỷ người dùng trên toàn cầu.
Bài học đắt giá từ Windows 8 vẫn còn nguyên giá trị khi Microsoft mạo hiểm thay thế Start menu bằng màn hình Start Screen với các ô Live Tiles. Quyết định này đã vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng người dùng máy tính truyền thống.
Dù đã khắc phục phần nào với Windows 8.1 bằng cách khôi phục nút Start, nhưng niềm tin đã bị ảnh hưởng đáng kể. Phải đến Windows 10 với phiên bản Start menu được cân chỉnh hợp lý, Microsoft mới dần lấy lại được lòng tin từ người dùng.
Start Menu sẽ tiếp tục tồn tại, nhưng vị thế quan trọng ngày nào đã không còn nguyên vẹn.
Kinh nghiệm xương máu này khiến Microsoft trở nên thận trọng hơn trong mọi thay đổi liên quan đến Start menu. Dù nhận thức rõ xu hướng sử dụng đang chuyển dịch sang tìm kiếm bằng bàn phím và tận dụng Taskbar, hãng vẫn không dám loại bỏ hoàn toàn biểu tượng này. Thay vào đó, mỗi bản cập nhật đều cố gắng làm mới Start menu theo hướng hiện đại mà vẫn giữ được nét quen thuộc.
Start menu hiện nay không chỉ đơn thuần phục vụ nhu cầu sử dụng thực tế, mà còn đóng vai trò như một yếu tố tâm lý, khẳng định bản sắc Windows vẫn nguyên vẹn sau bao năm tháng. Dù ít khi sử dụng, nhiều người dùng vẫn muốn nó hiện diện như một điểm tựa tinh thần, nơi họ có thể trở về bất cứ lúc nào.
Start menu đã trở thành biểu tượng đặc trưng đến mức khi nhắc đến Windows, người ta lập tức nghĩ ngay đến nút Start dù vị trí của nó đã thay đổi trên Windows 11. Sự tồn tại của nó không phải vì tính hữu dụng, mà bởi Microsoft không muốn từ bỏ một di sản giao diện, giờ đây trở thành nét hoài cổ cho người dùng cũ và điểm khởi đầu cho những ai mới làm quen với hệ điều hành này.
