Tính năng File Explorer "mới" của Windows 11 vẫn chưa vượt qua được hiệu suất của Windows 10 và còn tiêu tốn thêm RAM.

Microsoft đang thử nghiệm một bản cập nhật để cải thiện thời gian khởi động của File Explorer trên Windows 11, cho phép trình quản lý này tải trước trong nền hệ thống, nhưng hiệu quả vẫn chưa rõ ràng.

Đây là động thái sau nhiều năm người dùng phàn nàn về sự chậm chạp của File Explorer trên hệ điều hành mới, đặc biệt là so với sự mượt mà và nhanh chóng của phiên bản trên Windows 10 đã ngừng phát triển. Tuy nhiên, giải pháp "tải trước" thay vì sửa lỗi từ mã nguồn đã gây ra nhiều tranh cãi trong cộng đồng người dùng.

Trang Windows Latest đã thực hiện thử nghiệm thực tế để kiểm tra xem giải pháp này có mang lại sự cải thiện rõ rệt nào hay không.

Về mặt kỹ thuật, Microsoft xác nhận rằng họ đang nghiên cứu việc tải trước File Explorer trong nền để giúp ứng dụng khởi chạy nhanh hơn. Cụ thể, Windows 11 sẽ lưu đệm trình quản lý tệp tin này. Phương pháp này không phải mới, Microsoft từng sử dụng trong Office 95 và gần đây là tính năng Startup Boost trên trình duyệt Edge. Tuy nhiên, vấn đề lớn vẫn là sự ì ạch của File Explorer không chỉ ở việc khởi động mà còn xuyên suốt quá trình sử dụng.

Trong bài kiểm tra hiệu suất trên máy ảo với 4GB RAM, Windows Latest đã so sánh mức tiêu thụ tài nguyên trước và sau khi cập nhật tính năng mới. Kết quả cho thấy, khi chưa có tính năng tải trước, File Explorer tiêu tốn khoảng 32,4MB RAM ngay sau khi khởi động máy. Sau khi kích hoạt tính năng này, mức tiêu thụ RAM tăng thêm 35MB, nâng tổng dung lượng RAM sử dụng lên 67,4MB mặc dù người dùng chưa mở File Explorer.

Để trả lời câu hỏi này, bài thử nghiệm tiếp tục so sánh tốc độ mở File Explorer trong hai tình huống: một máy hoạt động bình thường và một máy đang chịu tải nặng (mở 16 tab trên trình duyệt Edge). Khi máy không tải nặng, sự khác biệt về tốc độ mở không rõ rệt, chỉ có thể nhận thấy qua video quay chậm.

Tuy nhiên, khi hệ thống đang chịu tải nặng, tính năng tải trước đã chứng minh hiệu quả. File Explorer mở nhanh hơn rõ rệt so với khi tính năng này bị tắt. Vì vậy, việc chấp nhận một lượng nhỏ RAM để đổi lấy tốc độ mở nhanh trong các tình huống đa nhiệm là điều hợp lý.

Dù vậy, tính năng tải trước chỉ giải quyết một phần vấn đề. Mặc dù khởi động nhanh hơn, nhưng trải nghiệm bên trong File Explorer vẫn chưa mượt mà như mong muốn. Thử nghiệm cho thấy không có cải thiện về tốc độ hiển thị menu chuột phải. Khi máy tính hoạt động hết công suất, menu vẫn mất một khoảng thời gian khá lâu để tải đầy đủ, nhất là với các tùy chọn ít người dùng cần như "Ask Copilot", "Edit with Clipchamp" hay "Edit with Paint". Điều này làm người dùng chuyển từ Windows 10 cảm thấy bất tiện, nơi mọi thao tác đều nhanh chóng và ổn định hơn.

Nguyên nhân gốc rễ khiến File Explorer trên Windows 11 chậm hơn Windows 10 nằm ở cấu trúc phần mềm. Cả hai phiên bản đều chạy trên nền tảng Win32/COM shell (explorer.exe, shell32). Microsoft chưa bao giờ viết lại hoàn toàn File Explorer, mà thay vào đó phủ lên nền tảng cũ các lớp giao diện WinUI/XAML thông qua bộ công cụ Windows App SDK. Việc này tạo ra thêm gánh nặng cho hệ thống, khiến trải nghiệm phản hồi chậm hơn so với giao diện Win32 thuần túy trên Windows 10.

Hiện tại, người dùng tham gia chương trình Windows Insider có thể trải nghiệm tính năng này trên bản Build 26220.7271 (kênh Dev hoặc Beta). Tính năng này đang được triển khai dần và sẽ được bật mặc định.

Dự kiến tính năng này sẽ được phát hành rộng rãi vào đầu năm 2026, nhưng vẫn chưa có thông tin về việc Microsoft có kế hoạch tối ưu hóa mã nguồn để giải quyết triệt để vấn đề hiệu năng hay không.