Buzz
Dù thuộc cùng một hệ sinh thái, nhưng ứng dụng này lại không được ưa chuộng ở Việt Nam như Facebook Messenger.
Trên toàn thế giới, từ các khu chợ nhộn nhịp ở Ấn Độ cho đến những quán cà phê ở Brazil, WhatsApp đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày. Với hơn 2 tỷ người dùng, ứng dụng nhắn tin của Meta gần như không có đối thủ trên toàn cầu.
Tuy nhiên, có một thị trường đặc biệt tại Đông Nam Á, nơi mà ông lớn này không phải là sự lựa chọn hàng đầu: Việt Nam.
Ở quốc gia với gần 100 triệu dân và tỷ lệ sử dụng internet rất cao, cuộc chiến giữa các ứng dụng nhắn tin lại thuộc về những cái tên như Facebook Messenger và Zalo.
WhatsApp: Quen mà lạ, lạ mà quen
Theo thống kê năm 2024, có hơn 5 tỷ người sử dụng các ứng dụng nhắn tin, trong đó WhatsApp và Facebook Messenger chiếm ưu thế với hơn 3 tỷ người dùng, chiếm phần lớn thị trường toàn cầu.
Nhiều người Việt có thể nghĩ rằng Facebook Messenger mới là ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất thế giới, vì Facebook là mạng xã hội lớn nhất. Tuy nhiên, thực tế, WhatsApp mới chính là ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất toàn cầu, với khoảng 2 tỷ người dùng hàng tháng. Một số nguồn thậm chí còn ước tính con số này lên tới 3,14 tỷ người tính đến tháng 1/2025.
WhatsApp hiện là ứng dụng dẫn đầu ở hơn 60 quốc gia và đạt tỷ lệ thâm nhập thị trường ấn tượng lên đến 97%. Ấn Độ là quốc gia có số lượng người dùng lớn nhất với 535,8 triệu, theo sau là Brazil (148 triệu) và Indonesia (112 triệu). Vào tháng 1/2025, WhatsApp xử lý 140 tỷ tin nhắn mỗi ngày, tương đương 1,6 triệu tin nhắn mỗi giây.
Mặc dù WhatsApp chiếm ưu thế ở nhiều nơi như châu Á, Nam Mỹ và các quốc gia đang phát triển, nhưng sự phổ biến của ứng dụng này lại không đều trên toàn cầu. Ở Bắc Mỹ, đặc biệt là tại Mỹ, tỷ lệ sử dụng hàng ngày của WhatsApp chưa tới 30%. Thậm chí, ở một số quốc gia như Việt Nam, WhatsApp gần như không được biết đến.
Sự phân bố này tạo ra một nghịch lý thú vị: Không phải ứng dụng nào đứng đầu toàn cầu cũng có thể dễ dàng chiếm lĩnh các thị trường công nghệ mới nổi hay các quốc gia với văn hóa đặc trưng.
Điều này có thể lý giải bởi nhiều yếu tố, trong đó có thói quen nhắn tin đã hình thành từ trước ở một số quốc gia. Chẳng hạn, iMessage của Apple lại phổ biến hơn ở Mỹ, trong khi nhiều quốc gia tại châu Phi và châu Á đang phát triển lại ưa chuộng WhatsApp vì phí liên lạc quốc tế thấp, thay cho SMS đắt đỏ.
WhatsApp đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa tại một số khu vực. Tại Morocco, ứng dụng này được sử dụng rộng rãi không chỉ cho các doanh nghiệp mà còn cho cá nhân, nhờ tính hiệu quả về chi phí (dùng ít dữ liệu so với SMS/cuộc gọi quốc tế đắt đỏ) và khả năng cung cấp giải pháp toàn diện (tin nhắn văn bản, thoại, video, trò chuyện nhóm, chia sẻ tệp).
Từ việc tìm kiếm nhà ở đến đặt tour và nhận báo giá, tất cả đều được thực hiện qua WhatsApp. Ứng dụng này cũng rất hữu ích trong việc kết nối gia đình, đặc biệt là với những người không thể sử dụng bàn phím hoặc đọc chữ, như người già sống ở những ngôi làng xa xôi.
Tại sao WhatsApp không phổ biến ở Việt Nam?
Ở Việt Nam, WhatsApp gần như không được biết đến, thậm chí rất ít người sử dụng ứng dụng này. Nguyên nhân có thể đến từ nhiều yếu tố, từ thói quen cá nhân đến các yếu tố khách quan, và quan trọng hơn cả là thời điểm xuất hiện của ứng dụng.
Tại các quốc gia như Ấn Độ, Brazil hay phần lớn châu Phi, nơi hạ tầng viễn thông chưa phát triển đồng đều, WhatsApp đã trở thành giải pháp thay thế hoàn hảo cho tin nhắn SMS và cuộc gọi truyền thống nhờ vào tính miễn phí, đơn giản và tiết kiệm.
WhatsApp được tối ưu để hoạt động hiệu quả ngay cả khi kết nối mạng không ổn định và có thể chạy trên các thiết bị di động giá rẻ.
Ở Việt Nam, khi điện thoại thông minh và internet di động phổ biến từ rất sớm, người dùng đã có xu hướng sử dụng trực tiếp các mạng xã hội như Facebook, và Facebook Messenger trở thành một phần không thể thiếu trong trải nghiệm mạng xã hội.
Thêm vào đó, giá cước SMS nội mạng ở Việt Nam rất rẻ, có nhiều gói khuyến mãi hoặc miễn phí, khiến người dân chưa có động lực mạnh mẽ để chuyển sang sử dụng các ứng dụng nhắn tin như WhatsApp.
WhatsApp tại Việt Nam chủ yếu được sử dụng bởi những người có nhu cầu liên lạc với bạn bè hoặc người thân ở nước ngoài, đặc biệt là sinh viên du học, người lao động nước ngoài, hoặc những ai có mối quan hệ quốc tế. Do đó, số lượng người dùng đại chúng rất ít.
Trong khi Facebook Messenger chiếm ưu thế nhờ sự kết nối mạnh mẽ với mạng xã hội Facebook, Việt Nam còn chứng kiến sự xuất hiện của các ứng dụng nhắn tin khác như Zalo (được bản địa hóa cao), và sau này là sự gia nhập của Viber, Line, KakaoTalk. Người dùng Việt thường có thói quen sử dụng nhiều ứng dụng cùng lúc, tùy thuộc vào mục đích và đối tượng liên lạc.
Vì đã quen với việc sử dụng nhiều ứng dụng từ sớm, người Việt có xu hướng yêu cầu cao hơn với các ứng dụng, đặc biệt là những ứng dụng tích hợp nhiều tính năng và tiện ích trong một. Trong khi WhatsApp tập trung vào sự tối giản và bảo mật, các ứng dụng như Zalo hay Facebook Messenger lại mang đến một menu phong phú hơn.
Mặc dù WhatsApp cũng thuộc sở hữu của Meta (Facebook), nhưng ở Việt Nam, người dùng đã quá quen với Facebook Messenger, nơi không chỉ để nhắn tin mà còn có thể chia sẻ story, gọi video, tạo nhóm, gắn sticker, và nhiều tính năng khác.
Việc chuyển sang sử dụng WhatsApp – một ứng dụng tách biệt với mạng xã hội – không mang lại lợi ích rõ rệt đối với người dùng. Thực tế, nhiều người còn cho rằng WhatsApp là một ứng dụng thừa thãi.
Thêm vào đó, WhatsApp dường như không có các chiến dịch marketing nổi bật hay những nỗ lực bản địa hóa sâu sắc để thu hút người dùng Việt Nam.
WhatsApp thiếu một chiến lược bản địa hóa mạnh mẽ, không nắm bắt tốt thói quen và sở thích của người dùng Việt, và thiếu những tính năng đột phá để tạo sự khác biệt rõ rệt với các đối thủ hiện tại.
Vì vậy, WhatsApp và thị trường Việt Nam đã dần trở nên xa cách, và giờ đây, khi bản đồ ứng dụng nhắn tin đã được định hình, WhatsApp đã bỏ lỡ cơ hội của mình.
Có thể thấy rằng không có nền tảng nhắn tin nào chiếm giữ vị trí độc tôn. Một ứng dụng có thể rất phổ biến ở một quốc gia, nhưng chưa chắc sẽ nổi bật ở quốc gia khác. Thậm chí, một ứng dụng chưa từng nghe tên lại có thể thống trị một khu vực. Câu chuyện này chỉ đơn giản là sự lựa chọn của người dùng và khả năng nắm bắt thời cơ.
Chẳng hạn, Snapchat là một ví dụ điển hình, khi ứng dụng này lại phổ biến ở hai thị trường tưởng chừng rất khác biệt: Ấn Độ và Mỹ. Mặc dù phải cạnh tranh gay gắt với ông lớn WhatsApp, nhưng Snapchat vẫn đạt được con số 200 triệu người dùng ở Ấn Độ, vượt qua cả Mỹ.
Tương tự, có những ứng dụng không thực sự thu hút người dùng Việt nhưng vẫn phát triển mạnh khi tìm được thị trường phù hợp. LINE là một ví dụ, vẫn rất được ưa chuộng tại Indonesia, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan. Cùng lúc đó, Viber lại đang hướng đến các thị trường mới nổi như Đông Âu và Trung Đông.
