Buzz
Mặc dù có nhiều tiện ích, Windows Update vẫn bị phê bình vì một số lý do không thể bỏ qua.
Windows Update là một phần không thể thiếu trong Windows 11. Đây là công cụ mà Microsoft dùng để phát hành các bản vá bảo mật, nâng cấp hiệu suất và cung cấp tính năng mới – giúp máy tính vận hành ổn định và thỉnh thoảng còn cải thiện hiệu quả.
Tuy nhiên, dù đem lại nhiều giá trị, Windows Update vẫn hay bị chỉ trích vì cách thực hiện chưa linh hoạt, đôi khi còn gây khó chịu hơn là mang lại sự cải tiến.
Cập nhật tự động và bắt buộc, dù bạn có muốn hay không
Với phương thức cập nhật hiện đại của Windows, mỗi tháng, máy tính sẽ nhận một bản cập nhật tích lũy mới, bao gồm các bản vá và cải tiến hệ thống. Những bản cập nhật này thường được phát hành vào thứ Ba tuần thứ hai mỗi tháng – hay còn gọi là "Patch Tuesday" – và chúng là bắt buộc đối với tất cả máy tính chạy Windows 11.
Mặc dù không phải lúc nào bản cập nhật cũng được cài đặt ngay lập tức, nhưng chỉ sau vài ngày, hệ thống sẽ tự động tải xuống và cài đặt bản cập nhật, sau đó yêu cầu người dùng khởi động lại máy.
Việc bỏ qua lời nhắc khởi động lại đôi khi gây ra vấn đề. Nếu người dùng không tự khởi động lại để hoàn tất việc cài đặt, hệ thống có thể tự động khởi động lại vào lúc không ngờ – thậm chí là khi người dùng đang làm việc. Mặc dù không xảy ra thường xuyên, nhưng điều này vẫn làm nhiều người cảm thấy khó chịu.
Windows Update đã trở thành đối tượng bị chế giễu trên mạng từ lâu.
Ngoài ra, còn có các bản cập nhật tính năng – ban đầu có thể lựa chọn cài hay không – nhưng nếu phiên bản Windows hiện tại gần hết hạn hỗ trợ, hệ thống sẽ bắt buộc nâng cấp. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng không thể trì hoãn mãi được, và bản cập nhật vẫn sẽ đến, dù có thích hay không.
Những rắc rối không dứt với cập nhật tự động – Luôn có gì đó không ổn
Cập nhật tự động sẽ không gây phiền phức như vậy nếu Microsoft có một quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt hơn và hệ thống kiểm tra nội bộ hiệu quả hơn. Tuy nhiên, dường như công ty này quá phụ thuộc vào chương trình Windows Insider và người dùng để tìm ra lỗi thay vì tự mình làm việc đó.
Hậu quả là gần như mỗi tháng, bản cập nhật Patch Tuesday đều gây ra sự cố. Chỉ trong tháng vừa qua, đã có hàng loạt vấn đề được ghi nhận, từ việc máy tính không thể khởi động sau khi cập nhật, thông báo BitLocker xuất hiện không rõ lý do, đến các lỗi xác thực trên máy chủ Windows Server.
Microsoft hiện có thể triển khai bản vá nhanh hơn hoặc sử dụng cơ chế "Known Issue Rollback" để khắc phục một số sự cố. Tuy nhiên, chính sự linh hoạt này lại khiến công ty trở nên cẩu thả hơn trong việc phát hành các bản cập nhật hàng tháng. Họ chỉ cần tung ra thay đổi, còn lỗi thì… sửa sau. Điều này khiến người dùng không thể hoàn toàn yên tâm.
Các bản cập nhật Windows thường xuyên kèm theo những vấn đề khó chịu.
Nếu các sự cố này đã gây phiền phức với các bản cập nhật tích lũy nhỏ, thì đối với các bản cập nhật tính năng lớn, tình hình còn tệ hơn. Đó là lý do các bản cập nhật tính năng giờ đây không được tự động cập nhật ngay khi phát hành nữa.
Có những phiên bản nghiêm trọng đến mức Microsoft phải thay đổi toàn bộ cách thức cập nhật tính năng của mình. Windows 10 là hệ điều hành đầu tiên giới thiệu cơ chế cập nhật lớn miễn phí như một tiêu chuẩn. Từ năm 2017, người dùng được hứa hẹn sẽ nhận hai bản cập nhật lớn mỗi năm. Ngay cả những bản đầu tiên cũng gặp lỗi – đặc biệt là phiên bản 1803 – nhưng mọi thứ đã thực sự vượt khỏi tầm kiểm soát vào nửa cuối năm 2018. Khi đó, Windows 10 phiên bản 1809 được phát hành rộng rãi dù chưa qua kênh kiểm thử Release Preview. Kết quả là nhiều người dùng phát hiện các tập tin quan trọng đã bị xóa mà không có bất kỳ cảnh báo nào.
Lỗi này nghiêm trọng đến mức Microsoft buộc phải ngừng triển khai chỉ sau bốn ngày, và sau đó phải thay đổi chính sách cập nhật: không còn bắt buộc người dùng phải nâng cấp ngay khi bản mới phát hành.
Từ đó, các bản cập nhật tính năng trở thành tùy chọn, trừ khi phiên bản Windows hiện tại gần hết hạn hỗ trợ – lúc đó người dùng buộc phải cập nhật, và phiên bản mới cũng đã có thời gian vài tháng để hoàn thiện. Điều này phần nào giảm thiểu được các sự cố nghiêm trọng nhất, nhưng các bản cập nhật tích lũy hàng tháng vẫn chưa có dấu hiệu được cải thiện.
Người dùng mất quyền kiểm soát
Với vô số vấn đề đi kèm, thật đáng tiếc khi Microsoft không còn cung cấp khả năng kiểm soát chi tiết như trước đây. Trên các phiên bản Windows cũ, người dùng có thể chọn thủ công từng bản cập nhật muốn cài, bỏ qua những bản có vấn đề hoặc không cần thiết. Tuy nhiên, hiện nay, tất cả các bản cập nhật đều được phân phối theo một cách thống nhất, và người dùng hầu như không thể kiểm soát riêng lẻ, ngoại trừ một số bản cập nhật tùy chọn như driver.
Người dùng chỉ có thể tạm hoãn Windows Update chứ không thể dừng hẳn
Cách duy nhất mà Windows Update cho phép người dùng kiểm soát là tạm hoãn cập nhật – tối đa 1 tuần đối với Windows 11 Home và 7 tuần đối với Windows 11 Pro trở lên. Với các phiên bản doanh nghiệp như Pro, Enterprise hay Education, người dùng có thể truy cập các thiết lập cập nhật nâng cao qua Group Policy Editor. Tuy nhiên, công cụ này không dành cho người dùng phổ thông vì khó tiếp cận và không thân thiện như những tùy chọn kiểm soát trước đây.
Cập nhật Windows là cần thiết, nhưng Microsoft cần cải thiện phương thức triển khai
Tất cả những điều trên không có nghĩa là các bản cập nhật Windows là xấu hay bạn không nên cài đặt chúng. Nếu không có những bản vá bảo mật hàng tháng, máy tính sẽ giống như một ngôi nhà không khóa cửa, dễ bị tấn công. Ngoài ra, nhiều bản cập nhật còn mang đến tính năng mới và cải thiện trải nghiệm người dùng trên Windows. Vì vậy, dễ hiểu khi Microsoft muốn tự động cài đặt các bản cập nhật này cho tất cả người dùng – về lý thuyết, đây là cách bảo vệ những người không giỏi về công nghệ.
Cập nhật Windows rất quan trọng, chỉ hy vọng Microsoft có thể cải thiện trải nghiệm này hơn nữa.
Tuy nhiên, nhiều khi sự thúc giục này đi kèm với những bản cập nhật chưa được kiểm tra kỹ, vẫn còn lỗi, làm trải nghiệm người dùng kém đi. Và khi những lỗi như thế xảy ra đều đặn mỗi tháng, người dùng càng mất niềm tin vào Windows.
Cuối cùng, người dùng nên chủ động tạm hoãn cập nhật Windows trước ngày phát hành chính thức. Vào khoảng thứ Ba của tuần thứ hai mỗi tháng, khi Patch Tuesday bắt đầu, hãy vào phần cài đặt và chọn tạm dừng cập nhật trong một tuần (hoặc lâu hơn nếu dùng bản Pro). Chờ qua đợt cập nhật đầu tiên để xem có lỗi nghiêm trọng nào không, và liệu Microsoft đã phát hành bản vá hoặc cách khắc phục tạm thời chưa. Nhờ đó, khi đến lượt bạn cập nhật, các vấn đề lớn có thể đã được giải quyết, hoặc ít nhất bạn cũng biết cách xử lý nếu gặp sự cố.
