Các nghiên cứu cho thấy trâu nước là loài động vật rất tình cảm, luôn tìm bạn bè mà không phân biệt địa vị, chỉ cần hợp tính là có thể kết thân.

Có lẽ việc tìm kiếm một tình bạn thực sự chân thành trong xã hội này thật sự không phải là điều dễ dàng.

Trong thế giới động vật, có những mối quan hệ bạn bè khiến ta phải ngạc nhiên. Một chú chó kết bạn với mèo, một con khỉ thân thiết với hươu cao cổ, hay thậm chí là những câu chuyện đặc biệt giữa con người và cá heo.

Giống như con người, chúng ta thường kỳ vọng tình bạn phải chân thành, cởi mở và không vụ lợi. Tuy nhiên, đối với một số loài động vật, như khỉ Nhật Bản, tình bạn lại chứa đựng những tính toán phức tạp.

Khỉ Nhật Bản có một hệ thống phân tầng xã hội rõ rệt, và chúng thường chỉ kết bạn với những cá thể cùng đẳng cấp. Một số con khỉ thậm chí còn cố gắng thân thiết với những con khỉ cấp cao để được ưu ái, chia sẻ thức ăn, bảo vệ khỏi xung đột và tránh bị trừng phạt khi mắc lỗi.

Khi soi mình trong gương, chúng ta cũng không thể phủ nhận rằng con người đôi khi cũng có những xu hướng tương tự. Việc tìm kiếm một tình bạn chân thành giữa con người với con người quả thật không dễ dàng.

Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây từ Đại học Thành phố Hồng Kông đã tìm thấy một tình bạn thật sự chân thành, không toan tính trong thế giới động vật. Đó chính là tình bạn giữa những con trâu nước.

Đúng vậy, trâu nước, loài động vật thường gắn với hình ảnh cần cù, lầm lũi cày ruộng dưới ánh nắng gay gắt. Ít ai ngờ rằng đằng sau vẻ ngoài mộc mạc ấy lại là một trái tim đầy tình cảm. Khi kết bạn, chúng không quan tâm đến địa vị hay cấp bậc của những con trâu khác, không kết thân để nịnh nọt hay dựa vào quyền lực của những con lớn hơn trong đàn.

Trâu nước chỉ kết bạn khi chúng có sự tương đồng về tính cách và sở thích, không phân biệt tuổi tác hay huyết thống. Kết luận này được đưa ra sau khi các nhà nghiên cứu theo dõi hành vi của một đàn trâu nước bán hoang dã ở Hồng Kông thông qua camera.

Một thiên đường dành cho trâu nước ở Hồng Kông

Khi nhắc đến Hồng Kông, phần lớn người ta nghĩ đến Cửu Long Thành Trại hoặc hình ảnh của một siêu đô thị với mật độ dân số dày đặc và sự tận dụng tối đa đất đai.

Ít ai biết rằng giữa lòng thành phố này vẫn có một công viên quốc gia với những đồng cỏ mênh mông, vùng đất ngập nước, và đầm lầy bùn lầy, tạo thành một thiên đường lý tưởng cho loài trâu nước.

Đó chính là đảo Lantau, nằm ở phía tây Hồng Kông. Mặc dù đảo này có hơn 100.000 cư dân và đang chịu áp lực về mật độ dân số, nhưng người Hồng Kông vẫn dành một nửa diện tích để duy trì công viên quốc gia, nơi các nhà khoa học tái thả đàn trâu nước hoang dã để nghiên cứu hành vi của chúng.

Trâu nước trên đảo Lantau không chỉ sống tự do mà còn được cộng đồng địa phương bảo vệ và tôn trọng. Chúng sống thong dong, tự do di chuyển, tìm kiếm thức ăn, và tận hưởng nhịp sống hòa hợp với thiên nhiên mà không phải làm việc như ở những nơi khác.

Về số lượng, quần thể trâu nước ở đảo Lantau hiện có khoảng 120-150 con, theo các báo cáo mới nhất từ Hồng Kông. Mặc dù không phải là quần thể lớn nhất, nhưng chúng vẫn là một trong những nhóm đáng chú ý về sự tồn tại của loài trâu nước.

Những khu vực như Ấn Độ, Nepal và Thái Lan có quần thể trâu nước đông hơn rất nhiều, với hàng nghìn con. Tuy nhiên, về chất lượng cuộc sống và môi trường sống gần như là "thiên đường", đảo Lantau lại nổi bật và đặc biệt, trở thành mô hình tiêu biểu trong việc bảo tồn loài trâu nước tự nhiên.

Đây là một trong số ít những nơi mà trâu nước được sống hoang dã mà không phải chịu bất kỳ áp lực nào từ con người. Điều này tạo cơ hội thuận lợi cho các nhà nghiên cứu quan sát và tìm hiểu sâu về hành vi của loài động vật này, những hành vi mà chúng không thể bộc lộ trong môi trường nuôi nhốt hoặc thuần hóa.

Chẳng hạn như khả năng kết bạn

Giống như nhiều loài động vật sống theo bầy đàn khác, trâu nước cũng có những mối quan hệ xã hội phức tạp, bao gồm anh chị em, họ hàng và bạn bè. Trong một nghiên cứu gần đây, ba nhà khoa học từ Đại học Thành phố Hồng Kông đã quyết định tìm hiểu xem trâu nước có xu hướng kết bạn và duy trì tình bạn như thế nào.

Sự tương đồng về tính cách thúc đẩy những mối quan hệ xã hội mạnh mẽ, được gọi là tình bạn, ở cả con người và một số loài linh trưởng không phải người. Tuy nhiên, hiện nay chúng ta vẫn còn rất ít hiểu biết về "những nguyên lý cơ bản" quyết định tình bạn ở các loài động vật khác.

Vì vậy, trong nghiên cứu này, chúng tôi đã quan sát một quần thể trâu nước hoang dã (Bubalus bubalis) để xác định liệu sự tương đồng tính cách có thúc đẩy tình bạn giữa các con cái trong loài động vật xã hội này hay không, các nhà khoa học cho biết.

Để thực hiện nghiên cứu này, các nhà khoa học đã lắp đặt camera theo dõi một đàn trâu nước gồm hơn 30 con cái sống trên đảo Lantau. Những con trâu này được phân loại dựa trên độ tuổi, họ hàng và đặc biệt là tính cách, qua việc quan sát hành vi xã hội của chúng.

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra 7 nhóm tính cách khác nhau trong đàn trâu nước. Một số con thích gần gũi và chải chuốt, trong khi số khác lại rất cảnh giác và có xu hướng tránh xa. Một số trâu lại lười biếng, chỉ ngồi im, trong khi những con khác lại rất năng động và tinh nghịch. Đặc biệt, một số con trâu hiền lành thì có những con lại có xu hướng thống trị đàn.

Dựa trên phả hệ, độ tuổi và tính cách của các con trâu, các nhà khoa học đã theo dõi sự tương tác của chúng. Họ nhận thấy một xu hướng rõ rệt: những con trâu có tính cách tương đồng thường xuyên tìm đến nhau, ăn chung, ở gần nhau và chơi đùa, lăn lộn trên những bãi bùn.

"Nghiên cứu của chúng tôi đã chỉ ra rằng tình bạn giữa trâu nước có thể hình thành giữa những cá thể có hành vi tương tự. Những phát hiện này mang lại cái nhìn sâu sắc về sự tiến hóa của tình bạn trong thế giới động vật." , Tiến sĩ Debottam Bhattacharjee, một trong các tác giả nghiên cứu từ Đại học Thành phố Hồng Kông, chia sẻ.

Tại sao động vật lại coi trọng tình bạn?

Ở các loài động vật sống theo bầy đàn, bao gồm cả con người, những "mối liên kết" trong mạng lưới xã hội, chẳng hạn như tình ruột thịt, họ hàng và tình bạn, đã được chứng minh có mối liên hệ tích cực với sức khỏe, hạnh phúc và thậm chí là lợi thế sinh tồn trong tự nhiên.

Các nghiên cứu gần đây cho thấy tình bạn không chỉ tồn tại ở con người, mà còn ở nhiều loài động vật, và nó có xu hướng ổn định, lâu dài, vượt ra ngoài mối quan hệ họ hàng. Các cá thể trong một loài động vật thường kết bạn khi lợi ích từ tình bạn đó vượt qua chi phí mà chúng phải bỏ ra để duy trì mối quan hệ này.

Ví dụ, tình bạn giúp động vật hợp tác, bảo vệ nhau khỏi nguy hiểm. Một minh chứng rõ ràng là cá heo và sư tử biển thường hợp sức trong những nhóm thân thiết để đảm bảo an toàn cho cả đàn. Khi có bạn bè tin cậy, nguy cơ bị bỏ lại hay bị tấn công giảm đi rất nhiều.

Tình bạn cũng giúp động vật chia sẻ thông tin và tài nguyên. Ở một số loài như sói hoặc chó hoang châu Phi, sự kết nối giữa các cá thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc phối hợp trong săn mồi và bảo vệ lãnh thổ.

Những cá thể biết hợp tác thường có lợi thế rõ rệt trong việc sinh tồn so với những cá thể sống đơn độc. Chẳng hạn như loài tinh tinh, chúng hợp tác và chia sẻ thức ăn với bạn bè thân thiết, điều này không chỉ giúp bảo đảm nguồn dinh dưỡng mà còn tiết kiệm năng lượng trong việc tìm kiếm thức ăn.

Tình bạn cũng góp phần tăng cơ hội sinh sản cho động vật, kể cả tình bạn đồng giới. Một số loài động vật, chẳng hạn như chim sẻ, thường tìm kiếm bạn tình theo nhóm. Việc kết thành đồng minh giúp chúng thu hút được nhiều bạn tình hơn và tăng khả năng sinh sản.

Cuối cùng, tình bạn như ở con người cũng giúp động vật giải tỏa căng thẳng, chia sẻ tâm sự và cải thiện sức khỏe. Các nghiên cứu cho thấy các mối quan hệ bạn bè ở động vật, dù cùng loài hay khác loài, đều giúp chúng sản sinh hormone oxytocin, mang lại cảm giác hạnh phúc và kéo dài tuổi thọ.

Do đó, không có gì ngạc nhiên khi những con trâu nước kết bạn, ăn chung và cùng nhau tắm bùn. Những phát hiện trong nghiên cứu này hoàn toàn phù hợp với những gì đã được khám phá trước đây, chứng minh rằng trâu nước là loài động vật rất có tính xã hội.

Việc hiểu rõ tình bạn giữa các cá thể trâu nước sẽ giúp chúng ta cải thiện phúc lợi cho loài động vật này, từ đó tối ưu hóa và nâng cao hiệu quả các hoạt động bảo tồn chúng. – Các nhà khoa học đã kết luận.