Buzz
TPO - Các nhà nghiên cứu vừa phát hiện một hệ hành tinh đầy bất ngờ, phá vỡ các lý thuyết hiện có về sự hình thành hành tinh, khi một hành tinh đá lại xuất hiện bên ngoài quỹ đạo của các hành tinh lân cận.
Hình ảnh mô phỏng về hệ hành tinh mới được phát hiện. (Nguồn: Reuters)
Hệ hành tinh này được quan sát nhờ kính thiên văn Cheops của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA). Hệ này bao gồm 4 hành tinh, với 2 hành tinh đá và 2 hành tinh khí, quay quanh một ngôi sao nhỏ và mờ, gọi là sao lùn đỏ, cách Trái đất khoảng 117 năm ánh sáng, hướng về chòm sao Lynx. Một năm ánh sáng tương đương với khoảng 9,5 nghìn tỷ km.
Ngôi sao này có tên LHS 1903, khối lượng chỉ bằng khoảng 50% và độ sáng chỉ đạt 5% so với Mặt trời.
Điều đặc biệt ở đây là thứ tự các hành tinh trong hệ. Hành tinh gần sao nhất là hành tinh đá, tiếp theo là 2 hành tinh khí, nhưng hành tinh thứ 4 - theo lý thuyết hình thành hành tinh hiện nay lẽ ra phải là hành tinh khí - lại là hành tinh đá.
“Theo mô hình chuẩn về hình thành hành tinh, các hành tinh gần sao chủ thường nhỏ và có cấu trúc đá, với rất ít hoặc không có khí hay băng,” nhà thiên văn học Thomas Wilson của Đại học Warwick (Anh), tác giả chính của nghiên cứu công bố trên tạp chí Science, cho biết.
“Nguyên nhân là do môi trường trong hệ quá nóng để giữ lại khí hoặc băng, và bất kỳ bầu khí quyển nào hình thành cũng dễ bị bức xạ từ sao chủ thổi bay. Ngược lại, các hành tinh ở xa hơn hình thành trong các vùng lạnh giàu khí và băng, tạo ra các thế giới khí với khí quyển dày. Hệ hành tinh này thách thức lý thuyết đó khi hành tinh đá lại nằm bên ngoài các hành tinh giàu khí,” ông Wilson giải thích.
Ông gọi đây là “hệ hành tinh có cấu trúc đảo ngược, từ trong ra ngoài.”
Trong hệ Mặt trời của chúng ta, 4 hành tinh gần sao là hành tinh đá, còn 4 hành tinh xa hơn là hành tinh khí.
Các hành tinh lùn đá như sao Diêm Vương quay ngoài các hành tinh khí, có kích thước nhỏ hơn rất nhiều so với bất kỳ hành tinh nào trong hệ Mặt trời. Từ thập niên 1990, các nhà thiên văn học đã phát hiện khoảng 6.100 ngoại hành tinh.
Cả 4 hành tinh trong hệ mới được quan sát đều quay gần sao chủ hơn so với khoảng cách quỹ đạo của sao Thủy với Mặt trời. Thực tế, hành tinh ngoài cùng chỉ quay ở khoảng 40% khoảng cách từ sao Thủy tới Mặt trời.
Điều này khá đặc trưng với các hành tinh quanh sao lùn đỏ, vốn yếu hơn Mặt trời rất nhiều. Hai hành tinh đá trong hệ này được gọi là siêu Trái đất, có cấu trúc đá như Trái đất nhưng khối lượng lớn gấp 2-10 lần.
Hai hành tinh khí được phân loại là tiểu Hải Vương, tức là nhỏ hơn sao Hải Vương, hành tinh khí nhỏ nhất trong hệ Mặt trời, nhưng lớn hơn Trái đất.
Nhóm nghiên cứu cho rằng, thay vì hình thành cùng lúc trong một đĩa khí và bụi quay quanh sao chủ, các hành tinh trong hệ này có thể hình thành lần lượt, trong đó lượng khí mà lẽ ra sẽ tạo nên khí quyển của hành tinh thứ 4 đã bị các “anh em” của nó chiếm dụng trước khi nó kịp kết tụ.
