Buzz
Phát hiện này bắt nguồn từ việc phân tích các mẫu đá núi lửa thu thập tại quần đảo Hawai’i.
Một nghiên cứu địa chất mới đăng trên tạp chí Nature đã cung cấp bằng chứng rõ ràng nhất cho đến nay rằng lõi Trái Đất – vốn được xem là vùng tách biệt – đang phát tán vật chất, bao gồm vàng và các kim loại quý, ra lớp phủ phía trên, theo IFL Science.
“Ngay khi có được kết quả đầu tiên, chúng tôi biết mình đã thật sự ‘khai quật được vàng’,” nhà địa hóa học Nils Messling từ Đại học Göttingen (Đức), đồng tác giả chính của nghiên cứu, cho biết trong thông cáo báo chí. “Dữ liệu cho thấy vật chất từ lõi Trái Đất, gồm vàng và các kim loại quý, đang dần thoát ra lớp phủ.”
Ảnh minh họa
Các mẫu đá núi lửa thu thập tại quần đảo Hawai’i đã tiết lộ điều bất ngờ: nhóm nghiên cứu phát hiện đồng vị ruthenium-100 (100Ru) – dạng đặc biệt của nguyên tố kim loại trắng bạc ruthenium – trong số các nguyên tố có trong mẫu.
Điều đáng chú ý là dù ruthenium có hiện diện trong lớp vỏ Trái Đất, nhưng giống như vàng, nó lại phong phú hơn rất nhiều ở vùng lõi sâu. Việc phát hiện tỷ lệ bất thường cao của đồng vị 100Ru trong mẫu đá núi lửa cho thấy vật chất này có thể xuất phát từ tận lõi sâu – nơi cách bề mặt tới khoảng 3.000 km.
“Phát hiện của chúng tôi chứng minh rằng lõi Trái Đất không hoàn toàn biệt lập như trước nay vẫn nghĩ,” giáo sư Matthias Willbold, đồng tác giả nghiên cứu, nhận định. “Chúng tôi đã chỉ ra rằng một khối lượng vật chất siêu nóng khổng lồ – lên tới hàng trăm triệu tỷ tấn – đã dịch chuyển từ ranh giới giữa lõi và lớp phủ lên mặt đất, hình thành nên các đảo đại dương như Hawai’i.”
Đây không phải lần đầu các nhà khoa học phát hiện hiện tượng rò rỉ từ sâu trong lòng Trái Đất. Năm 2023, nhà địa hóa học Forrest Horton tại Viện Hải dương học Woods Hole cũng ghi nhận helium từ lõi Trái Đất đang thoát ra lớp vỏ. Theo ông Horton, trước đây giới khoa học thường cho rằng lõi và lớp phủ là hai vùng biệt lập về địa hóa, không trao đổi vật chất. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng phản bác giả định này.
Thay vì lo lắng, Horton cho rằng phát hiện này vô cùng phấn khởi. “Nó cho thấy nội tâm Trái Đất sống động và năng động hơn chúng ta từng nghĩ,” ông chia sẻ với tạp chí Vice. “Các nguyên tố vẫn đang di chuyển giữa phần kim loại và phần đá của hành tinh.”
Lõi Trái Đất rò rỉ vàng nghe có vẻ đầy hứa hẹn – đặc biệt là với ngành khai khoáng – nhưng thực tế vẫn còn nhiều điều chưa sáng tỏ. Quá trình này diễn ra thường xuyên không? Đã bắt đầu từ khi nào? Ngoài vàng và ruthenium, còn có nguyên tố nào khác đang thoát ra? Những câu hỏi này đến nay vẫn chưa có câu trả lời dứt khoát.
Về mặt ứng dụng, vàng không chỉ quý ở giá trị trang sức mà còn là vật liệu thiết yếu trong điện tử, nha khoa, y học và cả công nghệ vũ trụ. Điều thú vị là, với phát hiện mới, một số vật dụng bạn đang sở hữu – như chiếc nhẫn cưới – có thể chứa vật chất từng nằm sâu trong lòng Trái Đất.
Tuy nhiên, với các nhà nghiên cứu như Messling, điều hấp dẫn nhất không phải là vàng, mà là cơ hội hiểu sâu hơn về lịch sử địa chất và tiến trình vận động bên trong Trái Đất. “Liệu những đợt rò rỉ này đã từng xảy ra trong quá khứ hay chưa,” ông nói, “vẫn là một câu hỏi lớn cần lời giải trong tương lai.”
“Những khám phá này đã mở ra một góc nhìn hoàn toàn mới về chuyển động bên trong Trái Đất – hành tinh mà chúng ta đang gọi là nhà.”
Việt Anh
