Chỉ với một vật thể nhỏ xíu, chỉ 2mm, đã tạo nên một kỳ tích, giúp người mù lấy lại khả năng đọc sách.

Hơn một năm sau khi cấy ghép, những người mù lâu năm giờ có thể nhận diện gương mặt người thân và thậm chí đọc báo, sách.

Một bước đột phá trong ngành y học đã giúp người mù hồi phục thị lực nhờ vào một con chip điện tử siêu nhỏ cấy vào mắt. Thiết bị Prima, chỉ rộng 2mm và mỏng bằng nửa sợi tóc, đang mở ra “kỷ nguyên mới của thị giác nhân tạo”, theo các chuyên gia tại Bệnh viện Mắt Moorfields ở London và Viện Nhãn khoa UCL, nơi tham gia nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng quốc tế.

Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí New England Journal of Medicine , 38 bệnh nhân đến từ Anh, Pháp, Đức, Ý và Hà Lan, những người bị mất thị lực trung tâm do thoái hóa điểm vàng thể khô (geographic atrophy – GA), giai đoạn cuối của bệnh thoái hóa điểm vàng tuổi tác (AMD), đã được cấy ghép thiết bị này.

Căn bệnh này hiện vẫn chưa có cách chữa trị, gây mất thị lực dần dần cho khoảng 600.000 người ở Anh và hơn 5 triệu người trên toàn thế giới khi các tế bào cảm quang ở võng mạc dần chết đi.

Con chip được đặt dưới võng mạc và kết hợp với một bộ kính thực tế tăng cường có gắn camera. Camera ghi lại hình ảnh phía trước, trí tuệ nhân tạo sẽ xử lý và chuyển tín hiệu hồng ngoại tới con chip.

Thiết bị này kích thích các tế bào thần kinh khỏe mạnh trong lớp trong của võng mạc, giúp truyền tín hiệu qua dây thần kinh thị giác lên não, nơi tín hiệu này được chuyển đổi thành hình ảnh. Nhờ vào cơ chế này, người mù hoàn toàn có thể nhìn thấy lại chữ, số, khuôn mặt và các vật thể xung quanh.

Sau một năm, hơn 80% bệnh nhân trong nhóm thử nghiệm đã có sự cải thiện rõ rệt khả năng đọc. Trung bình, họ có thể đọc thêm năm dòng chữ trên bảng thị lực tiêu chuẩn, có người tăng tới 12 dòng. Một số bệnh nhân thậm chí có thể đọc sách, giải ô chữ hoặc nhìn thấy chữ nhỏ trên nhãn thuốc.

Bác sĩ Mahi Muqit, chuyên gia phẫu thuật võng mạc tại Moorfields, cho biết những người từng mất hoàn toàn thị lực trung tâm nay có thể “đọc, viết và nhận diện khuôn mặt – những điều họ tưởng chừng sẽ không bao giờ làm được nữa”. Ông gọi đây là “một bước ngoặt trong lịch sử thị giác nhân tạo”.

Một trong những bệnh nhân đầu tiên, bà Sheila Irvine ở London, chia sẻ rằng trước khi phẫu thuật, tầm nhìn của bà “giống như có hai đĩa đen chắn trước mắt”, khiến bà không thể đọc hay lái xe.

Sau khi cấy chip, bà mất vài tháng để làm quen với cách “nhìn theo cách mới”, nhưng thành quả thật sự khiến bà xúc động: “Ban đầu tôi chỉ nhìn thấy một mảng trắng, rồi một ngày tôi bắt đầu thấy mép chữ… và rồi nhìn thấy cả chữ cái. Cảm giác thật sự phấn khích.” Bà giờ đã có thể đọc đơn thuốc và giải ô chữ mỗi sáng – điều mà trước đây tưởng chừng không thể làm được.

Ca phẫu thuật cấy chip Prima chỉ mất chưa đầy hai giờ đồng hồ và sẽ được kích hoạt sau khoảng một tháng. Tuy nhiên, bệnh nhân cần vài tháng để luyện tập, giúp não bộ thích nghi và học cách giải mã tín hiệu hình ảnh. Kính thông minh đi kèm còn có chức năng phóng to, hỗ trợ bệnh nhân trong việc đọc chữ rõ ràng hơn.

Công nghệ này được phát triển bởi Science Corporation, một công ty công nghệ sinh học tại California, do Max Hodak – đồng sáng lập Neuralink – đứng đầu. Ông chia sẻ: “ Đây là bước tiến chứng minh tiềm năng của công nghệ thần kinh trong việc mang lại hy vọng thật sự cho những người tưởng đã mất đi ánh sáng .” Science Corporation đang làm việc với các cơ quan quản lý để xin phê duyệt và kỳ vọng thiết bị sẽ sớm được triển khai trong hệ thống y tế công (NHS) của Anh.

Theo tiến sĩ Frank Holz, tác giả chính của nghiên cứu, khoảng một phần tư số người mù hợp pháp tại Anh mắc GA do AMD, và kết quả này đã “xác nhận rằng lần đầu tiên trong lịch sử, chúng ta có thể khôi phục chức năng thị giác trung tâm cho bệnh nhân mất thị lực hoàn toàn”. Ông gọi đây là “một sự thay đổi mô hình trong điều trị thoái hóa điểm vàng giai đoạn cuối” – khi công nghệ thần kinh không còn là giấc mơ, mà đã thực sự giúp con người nhìn thấy lại ánh sáng.