Buzz
Mặc dù tiến hóa thường được cho là quá trình chậm và phức tạp, những con chó sống gần nhà máy hạt nhân Chernobyl lại đang chứng minh chúng tiến hóa nhanh hơn so với các đồng loại của mình, sau gần 40 năm kể từ thảm họa. Trong một nghiên cứu được công bố đầu năm nay, các nhà khoa học đã thu thập và phân tích mẫu máu từ hơn 300 con chó hoang sống trong khu vực Chernobyl và các vùng lân cận từ 15 đến 45 km. Kết quả cho thấy những con chó gần nơi xảy ra vụ nổ hạt nhân có bộ DNA khác biệt rõ rệt so với những con chó ở các khu vực khác.
Elaine Ostrander, nhà di truyền học tại Viện Nghiên cứu Di truyền Quốc gia (NIH) và là tác giả của nghiên cứu, cho biết: 'Điều đặc biệt trong nghiên cứu này là chúng tôi có thể nhận diện được quần thể chó sống trong và gần lò phản ứng chỉ bằng cách phân tích biểu đồ DNA.' Các nhà nghiên cứu cũng xác định được 'gia phả' của những con chó ở Chernobyl, chúng là hậu duệ của những con chó nuôi, bị bỏ lại khi vụ nổ xảy ra. Mặc dù chưa rõ tác động của các thay đổi di truyền đến sức khỏe, ngoại hình hay hành vi của những con chó này, nhưng chúng không phải là loài duy nhất trải qua sự tiến hóa sau thảm họa hạt nhân tại Chernobyl.
Một nghiên cứu của nhà sinh vật học tiến hóa và chuyên gia về chất độc sinh thái, Cara Love từ Đại học Princeton, đã chỉ ra rằng loài sói sống trong vùng loại trừ Chernobyl (CEZ) đã phát triển cơ chế bảo vệ trước ung thư. Những con sói này phải đối mặt với mức phóng xạ lên đến 11,28 milirem mỗi ngày, gấp 6 lần mức an toàn cho con người. Điều này đã thúc đẩy hệ miễn dịch của chúng thay đổi, giống như phản ứng của con người khi trải qua xạ trị, với bộ gen của chúng phát triển khả năng tự phục hồi trước ung thư.
Một nghiên cứu khác về loài ếch sống trong khu vực CEZ cho thấy chúng cũng đã tiến hóa để đối phó với môi trường phóng xạ. Những con ếch cây phương Tây ở khu vực này có làn da tối màu hơn, thậm chí đen, so với những con ếch thông thường có màu xanh lá. Các nhà khoa học giải thích rằng sự tăng cường melanin trong da của chúng giúp giảm thiểu tác động của tia cực tím và bức xạ ion hóa. Tuy nhiên, lý do tại sao các động vật ở Chernobyl có sự thay đổi di truyền so với những con cùng loài ở khu vực ít phóng xạ hơn vẫn chưa được giải thích rõ ràng.
Một giả thuyết được đưa ra trong một nghiên cứu năm 2020 cho rằng phóng xạ có thể gây đột biến, tạo ra những biến thể di truyền được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một lý giải khác là những cá thể không thể chịu đựng phóng xạ sẽ chết đi, để lại những con có khả năng thích nghi tốt hơn, làm cho quần thể trở nên mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, một nghiên cứu vào năm 2022 đã phát hiện rằng sự đa dạng di truyền ở bọ nước sống trong các hồ phóng xạ cao tại Chernobyl lại cao hơn. Điều này cho thấy đột biến có thể là yếu tố thúc đẩy tiến hóa của loài bọ nước, mặc dù chưa có bằng chứng rõ ràng để khẳng định đột biến chính là nguyên nhân.
