Buzz
Về mặt sinh lý, con người có nhiều đặc điểm giúp chúng ta trở thành những vận động viên chạy đường dài xuất sắc.
Chạy bộ là một trong những hoạt động thể dục phổ biến nhất, nhưng nếu loại trừ các cuộc chạy 5K hay 10K thông thường, giới hạn thực sự của con người là gì? Một số người không thể chạy hết một dặm, nhưng cũng có những vận động viên có thể chạy hàng trăm cây số mà không cần nghỉ. Vậy câu hỏi là: Con người có thể chạy bao xa trước khi không thể tiếp tục?
Câu trả lời không đơn giản, vì đầu tiên, ta phải xác định "không dừng lại" nghĩa là gì. Nếu hiểu "không dừng" theo nghĩa tuyệt đối, tức là không nghỉ ngơi, không ăn uống, không đi vệ sinh, thì giới hạn con người rất khó xác định vì chưa ai thử chạy theo cách này. Tuy nhiên, nếu cho phép nghỉ ngắn, tiếp nhiên liệu và xử lý các nhu cầu sinh lý, các kỷ lục chạy liên tục đã được thiết lập ở mức độ ấn tượng.
Vào năm 2005, Dean Karnazes – vận động viên siêu marathon – đã lập kỷ lục chạy 563 km (350 dặm) trong 3 ngày rưỡi mà không ngủ. Đây là một trong những thành tích chạy dài nhất được ghi nhận. Tuy nhiên, vào năm 2023, Harvey Lewis đã phá kỷ lục này trong một cuộc thi backyard ultra – một thể thức thi đấu yêu cầu người chạy hoàn thành vòng 6,7 km mỗi giờ và tiếp tục cho đến khi chỉ còn lại một người. Lewis đã chạy 450 dặm (724 km) trong 4,5 ngày, một thành tích gần như không thể tin được.
Dù vậy, cả hai kỷ lục trên đều cho phép người tham gia dừng lại để ăn uống và nghỉ ngơi ngắn giữa các chặng. Nếu nói về việc chạy liên tục mà không dừng lại hoàn toàn, giới hạn lớn nhất có thể nằm ở nhu cầu sinh lý. Theo nhà vật lý học kiêm vận động viên siêu marathon Jenny Hoffman, trở ngại lớn nhất không phải là sức bền thể chất, mà là việc đi vệ sinh.
Cơ thể con người có thể chịu đựng chạy liên tục đến mức nào?
Về mặt sinh lý học, con người sở hữu nhiều đặc điểm giúp chúng ta trở thành những vận động viên chạy bền xuất sắc. Chuyên gia sinh lý học vận động Guillaume Millet cho biết, chúng ta có cơ mông phát triển mạnh để hỗ trợ đẩy cơ thể về phía trước, gân và cơ bắp có khả năng tích trữ năng lượng đàn hồi, và dây chằng cổ vững chắc giúp giữ ổn định bộ não trong suốt quá trình di chuyển.
Đặc biệt, con người có khả năng duy trì hiệu suất chạy bền tốt hơn hầu hết các loài động vật khác trong môi trường nóng. Trong khi nhiều loài phải thở nhanh hoặc tìm nơi râm mát để làm mát cơ thể, con người có thể điều chỉnh nhiệt độ cơ thể bằng cách đổ mồ hôi, giúp giữ hiệu suất chạy trong những điều kiện khắc nghiệt.
Tuy nhiên, cơ thể con người không tiến hóa để chạy những quãng đường siêu dài một cách tự nhiên. Theo nhà sinh học tiến hóa Daniel Lieberman, mặc dù cơ thể có khả năng thích nghi với chạy bền, nhưng đó là sự thích nghi có giới hạn, không phải điều mà chúng ta tiến hóa để làm.
Ngoài yếu tố thể chất, một trong những thách thức lớn nhất trong việc chạy đường dài chính là yếu tố tâm lý. Những vận động viên siêu marathon không chỉ cần sức bền thể chất mà còn phải có ý chí kiên cường để vượt qua đau đớn, mệt mỏi và cảm giác muốn từ bỏ. Lieberman cho rằng giới hạn thực sự trong chạy bền của con người không nằm ở cơ bắp hay hệ tuần hoàn, mà là ở tâm trí.
Mặc dù việc chạy hàng trăm cây số mà không nghỉ có vẻ như một điều điên rồ, nhưng số lượng người tham gia các cuộc thi siêu marathon đang ngày càng tăng mạnh. Từ năm 1996 đến 2020, số lượng vận động viên tham gia các cuộc thi chạy siêu dài đã tăng tới 1.676%, cho thấy sự bùng nổ trong thể thao đường dài.
Những kỷ lục tưởng chừng không thể phá vỡ nay lại dễ dàng bị chinh phục hơn. Với sự phát triển của khoa học thể thao và kỹ thuật huấn luyện, trong tương lai gần, con người có thể tiếp tục đẩy lùi giới hạn của mình, biến những con số hiện tại thành những mốc để vượt qua.
Theo Hoffman, giới hạn về khả năng chạy liên tục của con người vẫn chưa được xác định một cách chính xác và có thể sẽ bị phá vỡ nhiều lần trong tương lai. Vấn đề chỉ là ai sẽ là người tiếp theo đạt được điều đó.
