Buzz
Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt dữ liệu thực tế từ các phi hành gia sau các nhiệm vụ dài hạn.
Theo Gizmodo, trong suốt nhiều thập kỷ qua, các cường quốc vũ trụ cùng những tỷ phú công nghệ như Elon Musk hay Jeff Bezos đã đầu tư hàng tỷ USD vào việc phát triển tên lửa, hệ thống oxy và công nghệ khai thác tài nguyên trên Mặt Trăng hay Sao Hỏa.
Tuy nhiên, một báo cáo gây chấn động vừa được công bố trên tạp chí khoa học uy tín Reproductive BioMedicine Online (RBMO) đã chỉ ra một vấn đề lớn trong kế hoạch này: Khả năng sinh sản của con người trong môi trường không gian.
Các chuyên gia cho rằng, nếu nhân loại muốn thuộc địa hóa hệ Mặt Trời, họ phải đối mặt với thử thách còn lớn hơn cả các rào cản công nghệ thuần túy: đảm bảo sức khỏe sinh sản và sự phát triển bền vững của phôi thai ngoài Trái Đất.
Những thử thách vô hình
Cơ thể con người là thành quả của hàng triệu năm tiến hóa, hoàn hảo để thích nghi với các điều kiện môi trường tại Trái Đất. Do đó, không gian là một môi trường hoàn toàn không tương thích với các đặc tính sinh lý và sinh học của chúng ta.
Trao đổi với chuyên trang công nghệ Gizmodo qua email, Tiến sĩ Giles Palmer, chuyên gia phôi học lâm sàng và Giám đốc điều hành của Sáng kiến IVF Quốc tế (International IVF Initiative), nhấn mạnh rằng bức xạ và vi trọng lực là hai yếu tố nguy hiểm nhất đối với sức khỏe sinh sản của các phi hành gia.
Theo phân tích của ông Palmer, bức xạ không gian có thể phá hủy cấu trúc DNA, làm gián đoạn quá trình hình thành giao tử và gia tăng nguy cơ ung thư. Đồng thời, môi trường vi trọng lực (vô trọng lượng) lại ảnh hưởng trực tiếp đến việc điều tiết hormone, làm giảm chất lượng giao tử và cản trở sự phát triển bình thường của phôi thai.
Báo cáo trên tạp chí Reproductive BioMedicine Online cũng chỉ ra các mối đe dọa khác, bao gồm bụi độc hại từ các lớp đất đá (regolith) trên Mặt Trăng hoặc Sao Hỏa, sự thiếu hụt nguồn lực và ô nhiễm hóa học hoặc vi khuẩn trong các tàu vũ trụ khép kín.
Tất cả những yếu tố này đều có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe của cả người mẹ và thai nhi. Hơn nữa, cuộc sống trong không gian có thể làm rối loạn nhịp sinh học, dẫn đến mất cân bằng nội tiết tố, giảm khả năng sinh sản và gây căng thẳng tâm lý cực độ, làm suy giảm chức năng sinh sản.
Về lâu dài, ông Palmer cho rằng việc tiếp xúc kéo dài với các yếu tố này có thể gây ra tổn thương tích lũy và các rủi ro di truyền, bao gồm những thay đổi biểu hiện gen (epigenetic) có thể di truyền sang các thế hệ sau.
Tuy nhiên, hiện nay giới khoa học đang đối mặt với một vấn đề lớn: thiếu dữ liệu thực tế. Các nghiên cứu trên mô hình động vật chỉ ra rằng bức xạ ngắn hạn có thể làm gián đoạn chu kỳ kinh nguyệt, nhưng đánh giá từ nhóm chuyên gia do Giles Palmer dẫn dắt cho thấy có rất ít dữ liệu tin cậy từ các phi hành gia sau các nhiệm vụ dài hạn.
Theo số liệu từ các nhiệm vụ tàu Thoi (Space Shuttle) của NASA, tỷ lệ mang thai và các biến chứng của các nữ phi hành gia không bị ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lưu ý rằng đây chỉ là dữ liệu từ các chuyến bay ngắn ngày. Với các nhiệm vụ dài hạn hơn, bằng chứng thu thập từ cả nam giới và nữ giới vẫn còn quá ít ỏi.
Do đó, việc phát triển một hệ thống chẩn đoán, phòng ngừa và các chiến lược trị liệu trong môi trường ngoài Trái Đất là một nhu cầu cấp bách.
Báo cáo đề xuất rằng các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung nghiên cứu kỹ lưỡng cách thức các yếu tố nguy hiểm trong không gian tác động đến từng giai đoạn của quá trình sinh sản. Nhóm nghiên cứu của Palmer cho rằng chìa khóa để bảo vệ thế hệ "công dân vũ trụ" trong tương lai chính là việc thúc đẩy các công nghệ hỗ trợ sinh sản thông qua trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và các công cụ chẩn đoán không xâm lấn.
Ở một khía cạnh khác, Tiến sĩ Giles Palmer cũng làm rõ rằng giới khoa học hiện tại không ủng hộ việc thực hiện sinh sản trong không gian.
Thay vào đó, mục tiêu là xây dựng một khuôn khổ quốc tế và hội đồng thẩm định đạo đức để đảm bảo các nghiên cứu được thực hiện một cách an toàn, có trách nhiệm và minh bạch. Các nhà khoa học sẽ không đưa người mang thai vào không gian mà thay vào đó sẽ dựa trên các môi trường giả lập và mô hình phi nhân loại.
Tuy nhiên, với sự hồi sinh của các dự án Artemis lên Mặt Trăng và các kế hoạch thám hiểm Sao Hỏa, việc lập kế hoạch chủ động là điều không thể trì hoãn. Việc thiết lập một khung quản lý toàn cầu về sức khỏe sinh sản và nghiên cứu trong không gian sẽ không chỉ bảo vệ các phi hành gia hiện tại mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự hiện diện lâu dài của nhân loại ngoài không gian.
Nếu chúng ta không thể giải quyết vấn đề sinh học này, giấc mơ về những thành phố trên Sao Hỏa có lẽ chỉ mãi mãi là những hình ảnh trên giấy.
*Nguồn: Gizmodo, Reproductive BioMedicine Online (RBMO)
