Buzz
Vào đầu tháng 11 vừa qua, câu chuyện về chuyến hải trình Endurance và hành trình tìm kiếm con tàu suốt 100 năm qua đã được dựng thành bộ phim tài liệu Endurance trên kênh National Geographic.
Cuộc thám hiểm Endurance của Ernest Shackleton là một trong những cuộc sinh tồn đầy ấn tượng nhất trong lịch sử thám hiểm của loài người, khi cả đoàn thám hiểm đặt mục tiêu chinh phục Nam Cực. Dù không thành công, nhưng những giá trị mà chuyến đi này để lại còn lớn hơn thế: tinh thần bền bỉ, sự kiên trì tuyệt vời và tinh thần đoàn kết vượt qua hiểm nguy. Nó cũng mở ra cuộc thám hiểm tìm kiếm con tàu này để hoàn thành câu chuyện vĩ đại của nó. Hai câu chuyện này được kể lại trong bộ phim của đạo diễn Elizabeth Chai Vasarhelyi và Jimmy Chin, người từng giành giải Oscar với bộ phim Free Solo.Hành trình sinh tồn huyền thoại Endurance
Shackleton là một nhà thám hiểm Nam Cực lão luyện, đã đến rất gần vùng đất này vào năm 1909, chỉ cách 97 hải lý mà không thể hoàn thành hành trình. Sau khi các nhà thám hiểm khác đã đặt chân đến Nam Cực, ông quyết định tìm kiếm thử thách mới: băng qua toàn bộ lục địa Nam Cực thay vì chỉ đơn giản là đến được đó. Kế hoạch đầy tham vọng của ông được thực hiện cùng con tàu Endurance, chở Shackleton và đội ngũ của ông vào Biển Weddell, xuyên qua Nam Cực để đến biển Ross. Một con tàu khác, tàu Aurora, sẽ đảm nhận việc thiết lập các kho tiếp tế ở Biển Ross.
Ernest Shackleton: nhà thám hiểm vĩ đại và hành trình Endurance huyền thoạiEndurance rời khỏi cảng Plymouth, Anh vào ngày 8 tháng 8 năm 1914, mang theo 28 thành viên, trong đó có Frank Wild, người chỉ huy thứ hai của Shackleton, và thuyền trưởng Frank Worsley. Con tàu sẽ đón Shackleton tại Buenos Aires, Argentina. Khi đến gần Nam Cực, họ gặp phải điều kiện băng giá cực kỳ nguy hiểm. Vào tháng 1 năm 1915, khi đoàn đến Biển Weddell, băng đã tích tụ dày đặc và gió mạnh cản trở hành trình. Biển đã bị đóng băng hoàn toàn vào ngày 24 tháng 1 năm 1915. Đến giữa tháng 2, Shackleton quyết định cho tắt lò hơi, để con tàu trôi theo dòng băng cho đến khi thời tiết ấm lên đủ để phá băng. Điều mà đoàn không thể ngờ là họ phải chờ đợi trong điều kiện lạnh lẽo kéo dài. Đến tháng 8, những tảng băng trôi đập vào tàu với sức mạnh đủ để làm cong vênh sàn tàu, nhưng vẫn không thể phá hủy được con tàu.
Con tàu Endurance mắc kẹt giữa biển băngVào ngày 25 tháng 10 năm 1915, Ernest Shackleton nhận ra rằng con tàu Endurance đã không thể tiếp tục hành trình. Sau một cuộc thảo luận căng thẳng, ông và đoàn thủy thủ quyết định bỏ lại tàu, dựng trại tạm thời trên băng, cách đó khoảng 3,2 km, mang theo càng nhiều đồ tiếp tế càng tốt.
Thời gian trôi qua, tình hình trở nên xấu hơn khi băng tiếp tục siết chặt con tàu, tạo ra những điều kiện ngày càng nguy hiểm. Vào ngày 13 tháng 11, một đợt áp suất mạnh đã làm con tàu bị hư hại nặng, mũi tàu bị nghiền nát và cột buồm bị gãy. Đoạn phim lịch sử này được ghi lại bởi Frank Hurley, nhiếp ảnh gia của đoàn thám hiểm. Vào ngày 21 tháng 11, một đợt sóng áp suất khác khiến phần đuôi tàu nâng lên, làm con tàu chìm xuống. Các tảng băng tách ra chỉ đủ lâu để Endurance lặn xuống mặt nước, trước khi đóng lại, xóa sạch mọi dấu vết của nó trong tầm mắt của đoàn thủy thủ, những người đang cắm trại trên các tảng băng trôi.
Thủy thủ đoàn từ trái qua: James Wordie, Alfred Cheetham, Alexander Macklin
Shackleton và đoàn thủy thủ đã trải qua gần năm tháng cắm trại trên băng trôi, đối mặt với cái lạnh khắc nghiệt, nguồn cung cấp dần cạn kiệt và sự cô lập hoàn toàn. Đến tháng 4 năm 1916, khi không còn hy vọng cứu viện, Shackleton quyết định một bước đi mạo hiểm: rời băng trôi và đến Đảo Elephant bằng ba chiếc thuyền cứu sinh lấy từ Endurance. Họ đặt chân lên Đảo Elephant vào ngày 14 tháng 4 năm 1916.
Chưa dừng lại ở đó, Shackleton cùng năm người tiếp tục hành trình nguy hiểm đến Nam Georgia vào tháng 4 năm 1916 để tìm sự giúp đỡ cho những thành viên còn lại của đoàn. Hành trình này dài 1.300 km qua vùng biển đầy nguy hiểm, với chỉ một chiếc thuyền cứu sinh duy nhất làm phương tiện. Trong suốt chuyến đi, họ gặp phải một cơn bão lớn khiến họ bị lệch hướng. Shackleton cập bến ở phía nam hoang vắng của Nam Georgia thay vì nơi dự kiến. Tại đây, ông để lại ba người và cùng một thành viên tiếp tục vượt qua dãy núi hiểm trở để đến trạm đánh cá Stromness vào ngày 2 tháng 5 năm 1916. Từ đây, họ đã tổ chức một chiến dịch cứu hộ và cứu được các thành viên còn lại trên Đảo Elephant vào tháng 8 năm 1916. Điều kỳ diệu là tất cả các thành viên trong đoàn Shackleton đều sống sót dù phải đối mặt với điều kiện khắc nghiệt suốt thời gian đó.
Hơn một thế kỷ truy tìm con tàu Endurance
Cuộc hành trình của Shackleton không thành công, nhưng nó vẫn để lại một dấu ấn vĩnh cửu: xác tàu Endurance nằm dưới đáy biển. Sau khi con tàu chìm, nhiều cuộc tìm kiếm đã được tiến hành, nhưng không mang lại kết quả. Cho đến năm 2022, cuộc thám hiểm Endurance22, với ngân sách lên đến 10 triệu đô la, đã được tổ chức bởi Quỹ Di sản Hàng hải Falklands với mục tiêu tìm kiếm và ghi lại vị trí của xác tàu Endurance. Đội thám hiểm Endurance22 đã khởi hành từ Cape Town, Nam Phi vào đầu tháng Hai trên tàu phá băng S.A. Agulhas II và sau mười ngày đã đến khu vực tìm kiếm.
Tàu phá băng S.A. Agulhas trong cuộc thám hiểm Endurance 22
Phòng điều khiển Endurance 22Thách thức lớn nhất mà Endurance22 phải đối mặt là xác định chính xác con tàu Endurance đã di chuyển bao xa và theo hướng nào sau khi bị chìm. Để giải quyết vấn đề này, đội ngũ đã kết hợp các ghi chép ban đầu của Worsley từ năm 1914 với một mô hình dự báo thời tiết AI do Liên minh Châu Âu phát triển. Họ thực hiện mô hình này theo chiều ngược lại để điều chỉnh khu vực tìm kiếm. Theo đạo diễn bộ phim tài liệu Endurance, đây chính là lúc AI phát huy giá trị thực sự, khi các dữ liệu lịch sử có thể giúp phát hiện những sự kiện hiện tại. Cuối cùng, Endurance22 đã xác định được xác tàu ở độ sâu 3.008 mét, cách vị trí ghi lại của Worsley khoảng 6,5 km về phía nam. Điều đáng ngạc nhiên là tàu được tìm thấy trong tình trạng gần như nguyên vẹn nhờ vào nước lạnh ở Nam Cực, nơi ngăn chặn sự phát triển của vi sinh vật ăn gỗ. Sau khi xác định được vị trí xác tàu, đội ngũ đã sử dụng công nghệ camera độ phân giải cao để ghi lại những hình ảnh chi tiết và tạo ra các mô hình 3D tuyệt đẹp từ độ sâu 3.000 mét dưới mặt nước.
Quá trình thực hiện bộ phim tài liệu Endurance
Hành trình của Shackleton với tàu Endurance và những nỗ lực tìm kiếm xác tàu này một thế kỷ sau đã truyền cảm hứng cho hai đạo diễn từng đoạt giải Oscar, Jimmy Chin và Chai Vasarhelyi, thực hiện bộ phim tài liệu này. Cả hai đạo diễn đều bị cuốn hút bởi câu chuyện về sự sinh tồn đầy cam go của Ernest Shackleton và đoàn thủy thủ, một minh chứng cho sức mạnh tinh thần và thể chất khi đối mặt với những thử thách khắc nghiệt. Điều đáng khâm phục là khả năng kiên cường và thích nghi của họ với những điều kiện khắc nghiệt của Nam Cực.
Tàu Endurance được phát hiện ở độ sâu 3.000m dưới nước, trong tình trạng bảo quản xuất sắcViệc tìm thấy con tàu Endurance vào năm 2022 đã mở ra cơ hội để Jimmy Chin và Chai Vasarhelyi hiện thực hóa mong muốn kể lại câu chuyện này. Bộ phim tài liệu của họ kết hợp hai câu chuyện song song: cuộc chiến sinh tồn đầy thử thách của Ernest Shackleton và đoàn thủy thủ ở Nam Cực—có thể coi là một trong những cuộc sinh tồn vĩ đại nhất của nhân loại trong nghịch cảnh—và cuộc tìm kiếm của đội Endurance22 đang chạy đua với thời gian để tìm ra xác tàu Endurance, cũng dưới những điều kiện giá lạnh mà Shackleton đã trải qua hơn một thế kỷ trước. Điều khiến cả hai đạo diễn đam mê là thông điệp rằng ngay cả khi mục tiêu không đạt được—như trường hợp không vượt qua Nam Cực—vẫn có thể rút ra những bài học quý giá từ thất bại. Sức mạnh của Shackleton không chỉ thể hiện ở hành trình mà còn ở khả năng duy trì tinh thần và sự đoàn kết giữa các thành viên trong suốt thử thách khắc nghiệt.
Đạo diễn Chai Vasarhelyi
Để thực hiện bộ phim tài liệu này, đoàn làm phim đã sử dụng những hình ảnh quý giá do Frank Hurley—nhiếp ảnh gia chính thức của cuộc thám hiểm Endurance—ghi lại. Những bức ảnh của ông đã phản ánh những khoảnh khắc căng thẳng trong cuộc hành trình, từ những nỗ lực chống chọi với băng giá đến những trải nghiệm đầy gian khổ của đoàn thủy thủ. Những tư liệu gốc này không chỉ là bằng chứng lịch sử mà còn làm phong phú thêm chiều sâu cho bộ phim tài liệu. Thêm vào đó, đoàn làm phim cũng đã tận dụng các tư liệu từ những bộ phim được sản xuất trong những năm 1920 và 1930 về các cuộc thám hiểm Nam Cực, giúp đặt hành trình của Shackleton vào bối cảnh rộng lớn hơn của việc khám phá vùng đất này, từ đó gia tăng tính xác thực cho bộ phim. Để làm sống động bộ phim hơn, các đạo diễn đã thuyết phục Viện Phim Anh (BFI) cho phép họ sử dụng công nghệ chỉnh sửa màu sắc trên một số đoạn phim gốc của cuộc thám hiểm, qua đó kết nối quá khứ với hiện tại và thu hút khán giả đương đại.
Đạo diễn Jimmy Chin chỉ đạo quay phimTrong quá trình quay phim tại các sông băng Iceland, đoàn làm phim đã đối mặt với những điều kiện lạnh giá khắc nghiệt không khác gì những thử thách mà Shackleton cùng đoàn thủy thủ đã trải qua. Một yếu tố may mắn là Burberry—thương hiệu đã cung cấp trang phục cho Shackleton—vẫn giữ lại mẫu thiết kế ban đầu, cho phép họ tái tạo mười một bộ trang phục giống hệt với các bộ đồ gốc. Để tái hiện chân thực hơn những sự kiện, Chin và Vasarhelyi đã tham khảo các nhật ký của các thành viên trong đoàn, từ đó tạo ra nhiều góc nhìn khác nhau về cùng một sự kiện. Việc này đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về câu chuyện của Shackleton. Tuy nhiên, họ cũng phải đối mặt với thử thách lớn trong việc làm cho câu chuyện trở nên sống động hơn bao giờ hết. Một công nghệ đặc biệt mà hai đạo diễn đã sử dụng là AI, để tái tạo giọng nói của Shackleton và các nhân vật quan trọng khác từ các bản ghi âm lịch sử. Dù việc sử dụng AI gây tranh cãi, Vasarhelyi vẫn bảo vệ quyết định này như một cách để thêm chiều sâu cho bộ phim tài liệu. Một điểm đáng chú ý mà cả hai đạo diễn muốn nhấn mạnh là cuộc thám hiểm năm 2022 đã thành công trong việc tìm thấy xác tàu—đây là kết thúc hoàn hảo cho câu chuyện trong bộ phim, nhưng cũng chỉ ra sự khác biệt lớn giữa mức độ rủi ro của hai câu chuyện: một bên là sinh tử, bên kia là danh tiếng và thành tựu.
Nguồn: [1][2][3][4]
