Buzz
Chân dung vị Giáo sư chuyên gia về Vật lý lượng tử sắp xuất hiện tại NIC Hòa Lạc.
Giáo sư Serge Haroche - Nhà tiên phong trong nghiên cứu cơ học lượng tử
Giáo sư Serge Haroche được công nhận là một trong những nhà khoa học vĩ đại nhất trong lĩnh vực cơ học lượng tử, nổi bật với các công trình tiên phong về kiểm soát và đo lường các hạt lượng tử riêng biệt. Ông hiện đang là Giáo sư danh dự tại Collège de France, thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp, Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ, và nhiều tổ chức khoa học quốc tế danh giá.
Giáo sư Serge Haroche, nhà vật lý lượng tử xuất sắc của thế hệ hiện đại.
Ngoài giải Nobel Vật lý, Giáo sư Haroche còn nhận được nhiều giải thưởng uy tín như Giải Humboldt (1992), Giải Einstein (2009) và Giải Grand Prix de l’Académie des Sciences (2009).
Serge Haroche sinh năm 1944 tại Casablanca, Maroc, trong một gia đình gốc Do Thái mang dòng máu cả Sephardic và Ashkenazi. Cha ông, Albert Haroche, là luật sư được đào tạo tại Rabat và xuất thân từ một gia đình có truyền thống dạy học. Mẹ ông, Valentine Roubleva, là giáo viên, sinh tại Odessa trong một gia đình bác sĩ trước khi di cư đến Maroc vào đầu thập niên 1920. Từ 1967 đến 1971, Haroche là nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của Claude Cohen-Tannoudji tại Đại học Paris và bảo vệ luận án tiến sĩ về “dressed atoms”, mở ra con đường cho những khám phá quan trọng trong lĩnh vực quang học lượng tử.
Con đường sự nghiệp
Sau khi bảo vệ luận án tiến sĩ, Haroche bắt đầu công tác tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS) từ năm 1967 đến 1975, và trải qua một năm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Stanford dưới sự hướng dẫn của nhà vật lý Arthur Leonard Schawlow, người đã đoạt giải Nobel Vật lý năm 1981.
Sau này, Giáo sư Haroche trở thành giảng viên tại Đại học Paris VI vào năm 1975 và giảng dạy tại nhiều trường đại học danh tiếng khác như École polytechnique, Viện Công nghệ Massachusetts, Harvard, Yale, và Conservatoire national des arts et métiers (2000). Từ 1994 đến 2000, ông là Trưởng khoa Vật lý tại École normale supérieure. Năm 2001, ông được bổ nhiệm làm Giáo sư Vật lý lượng tử tại Collège de France và vào năm 2012, ông được bầu làm quản trị viên của trường. Ông cũng là thành viên tích cực của Société Française de Physique, Hội Vật lý châu Âu và Hội Vật lý Hoa Kỳ.
Haroche đã cống hiến trọn vẹn sự nghiệp cho lĩnh vực vật lý nguyên tử và quang học lượng tử. Năm 1996, ông là người đầu tiên quan sát hiện tượng suy thoái lượng tử (quantum decoherence) tại École normale supérieure, mở đường cho nghiên cứu về thông tin lượng tử. Từ các phương pháp quang phổ laser mới, ông chuyển sang nghiên cứu nguyên tử Rydberg - những trạng thái nguyên tử khổng lồ cực nhạy với sóng vi ba, cho phép nghiên cứu tương tác ánh sáng-vật chất. Các thí nghiệm của ông đã chứng minh khả năng điều khiển các hệ lượng tử riêng biệt và thực hiện các phép toán logic lượng tử, mở ra nền tảng cho công nghệ máy tính lượng tử hiện đại.
Trong suốt sự nghiệp của mình, Haroche đã nhận nhiều giải thưởng lớn, trong đó có Giải Einstein về Khoa học Laser (1988), Giải Humboldt (1992), Huy chương Vàng CNRS (2009), Giải Herbert Walther (2010) và đỉnh cao là Giải Nobel Vật lý năm 2012 (cùng David Wineland) cho công trình đo lường và thao tác các hệ lượng tử đơn lẻ. Ông cũng được trao danh hiệu Fellow của Hội Vật lý Hoa Kỳ và IEEE Honorary Membership (2017).
Vật lý lượng tử chính là tương lai
Ngày nay, khoa học lượng tử đóng vai trò cốt lõi trong các công nghệ đột phá như máy tính, cảm biến và truyền thông lượng tử. Với tầm vóc của một nhà khoa học hàng đầu, Giáo sư Serge Haroche không chỉ truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ trên toàn cầu mà còn khuyến khích các nhà nghiên cứu Việt Nam vươn tới đỉnh cao tri thức.
Vào năm 2025, ông sẽ tham gia Diễn đàn Khai phóng tiềm năng đổi mới sáng tạo giữa Pháp và Việt Nam trong khuôn khổ “Ngày hội Đổi mới sáng tạo”, thuộc Triển lãm quốc tế Đổi mới sáng tạo Việt Nam (VIIE 2025), được tổ chức tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (NIC Cơ sở Hòa Lạc).
Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (NIC Cơ sở Hòa Lạc).
Sự kiện sẽ được tổ chức tại "Hội trường Đổi mới sáng tạo", bắt đầu lúc 8h30 vào thứ Sáu, ngày 03/10 sắp tới. Sự hiện diện của ông trong sự kiện này mở ra một cơ hội quý giá để giới khoa học và thế hệ trẻ Việt Nam có dịp trực tiếp lắng nghe, trao đổi và kết nối với một biểu tượng khoa học đương đại, đồng thời khẳng định Việt Nam là điểm đến hấp dẫn đối với cộng đồng nghiên cứu quốc tế.
