Buzz
Sau hai thập kỷ nghiên cứu phát triển, Đài thiên văn Vera C. Rubin chính thức hé lộ những hình ảnh đầu tiên về vũ trụ xa xôi, mang đến cho nhân loại cái nhìn chi tiết chưa từng có về không gian vô tận.
(Nguồn: NSF-DOE Vera C. Rubin Observatory)
Những vùng hình thành sao rực rỡ sắc màu, dải ngân hà khổng lồ chứa hàng trăm triệu thiên hà cùng hơn 2.000 tiểu hành tinh mới được phát hiện - tất cả hiện lên sống động nhờ hệ thống kính viễn vọng hiện đại trị giá 800 triệu USD tọa lạc tại đỉnh Cerro Pachón, Chile.
Ấn tượng nhất là bức ảnh tổng hợp từ 678 lần phơi sáng trong 7 giờ liên tục, ghi lại vẻ đẹp kỳ vĩ của đôi tinh vân Trifid và Lagoon - cách chúng ta hàng ngàn năm ánh sáng. Những vườn ươm sao trước đây chỉ là những đốm mờ nay hiện lên rực rỡ với sắc hồng cam ấn tượng.
Cụm thiên hà Virgo cũng được ghi lại với hình ảnh sắc nét gồm hai thiên hà xoắn ốc tỏa sáng màu lam ngọc. Những hình ảnh này không chỉ đẹp mê hoặc mà còn khẳng định năng lực quan sát đỉnh cao của hệ thống.
Bức ảnh mang tên 'Kho báu vũ trụ' tiết lộ một không gian ngập tràn sao và thiên hà - những vùng tối tưởng chừng trống rỗng khi quan sát thông thường nay hóa thành bức tranh lấp lánh hàng triệu ánh sáng.
Một trong những hình ảnh đầu tiên được ghi lại bởi Đài thiên văn Vera C. Rubin (Nguồn: NSF-DOE Vera C. Rubin Observatory)
Trái tim của đài thiên văn là hệ thống kính viễn vọng khẩu độ 8.4 mét, tích hợp camera kỹ thuật số khổng lồ chưa từng thấy - với kích cỡ ngang một chiếc xe hơi cỡ trung. Thiết bị này có khả năng chụp ảnh độ phân giải 3.200 megapixel, đòi hỏi phải dùng tới 400 màn hình TV 4K kết hợp mới hiển thị hết được một bức ảnh nguyên bản. Mỗi đêm, hệ thống thu thập và xử lý tới 20TB dữ liệu - con số ấn tượng minh chứng cho năng lực vượt trội của đài quan sát này.
Vera C. Rubin đặt mục tiêu ghi lại hình ảnh của 20 tỷ thiên hà cùng việc phát hiện các tiểu hành tinh và thiên thể mới. Kế hoạch đầy tham vọng này hứa hẹn mở ra chương mới cho ngành thiên văn học với những khám phá chưa từng có tiền lệ.
Mang tên nhà thiên văn học tiên phong Vera C. Rubin - người đầu tiên cung cấp bằng chứng thuyết phục về vật chất tối, đài quan sát tiếp nối di sản của bà bằng việc tập trung nghiên cứu lĩnh vực này. Nhà khoa học Aaron Roodman chia sẻ: "Chúng tôi sẽ quan sát 20 tỷ thiên hà và phân tích hiện tượng bẻ cong ánh sáng gây ra bởi lực hấp dẫn của vật chất tối". Đây được xem là chìa khóa giải mã bí ẩn của vật chất tối và năng lượng tối - những thành phần được cho là chiếm tới 95% vũ trụ nhưng vẫn còn là ẩn số với khoa học.
Ngoài nhiệm vụ khám phá vũ trụ, Đài thiên văn Rubin còn đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ Trái Đất. Chỉ trong vòng 10 tiếng quan sát, hệ thống đã phát hiện 2.104 tiểu hành tinh chưa từng được biết đến trong Hệ Mặt Trời - bao gồm 7 vật thể gần Trái Đất, may mắn không có mối đe dọa nào đáng kể.
Để dễ hình dung, tất cả các đài quan sát khác trên thế giới - cả trên mặt đất lẫn trong không gian - cộng lại chỉ phát hiện khoảng 20.000 tiểu hành tinh mỗi năm. Điều này khẳng định vị thế độc tôn của Vera C. Rubin trong việc giám sát và cảnh báo các mối nguy từ vũ trụ.
Chile hiện là nơi đặt hơn 30 kính viễn vọng từ các quốc gia, bao gồm cả Đài quan sát ALMA với hệ thống kính radio mạnh nhất hành tinh. Đáng chú ý, Đài thiên văn Cerro Tololo tại đây từng góp phần vào khám phá về sự giãn nở gia tốc của vũ trụ - công trình đoạt giải Nobel Vật lý năm 2011.
Dự kiến hoạt động từ năm 2027, Kính thiên văn Cực lớn (ELT) sẽ mở ra những chân trời mới trong khám phá vũ trụ, đưa nhân loại đến những khoảng không gian xa xôi nhất mà chưa thiết bị nào từng đạt tới.
