Khi ngôi sao "ăn thịt đồng loại" này phát nổ, chúng ta sẽ được chiêm ngưỡng một cảnh pháo hoa tuyệt đẹp giữa ban ngày.

Cần lưu ý, ngôi sao này không phải là Betelgeuse như nhiều người yêu thích thiên văn học vẫn nghĩ.

Từ lâu, giới thiên văn học đã đặt nhiều hy vọng vào Betelgeuse, một siêu sao đỏ khổng lồ thuộc chòm Orion, cách Trái Đất khoảng 640-700 năm ánh sáng và có bán kính lên đến 640-764 lần Mặt Trời. Khi nó phát nổ (dự kiến trong khoảng 100.000 năm nữa), nó sẽ sáng chói như Mặt Trăng trong giai đoạn bán nguyệt và kéo dài ánh sáng suốt 3 tuần.

Tuy nhiên, với những nghiên cứu mới, Betelgeuse không còn là tâm điểm mà sự chú ý đã chuyển sang V Sagittae, một hệ sao đôi cách chúng ta khoảng 10.000 năm ánh sáng. Vụ nổ siêu tân tinh tại đây có thể vượt qua mọi dự đoán của giới thiên văn học, đồng thời làm sáng tỏ nhiều điều bí ẩn.

V Sagittae, được phát hiện từ năm 1902, đã khiến các nhà khoa học không ngừng bối rối vì độ sáng cực kỳ lớn và sự biến đổi thất thường của nó. Nghiên cứu mới công bố trên Monthly Notices of the Royal Astronomical Society ngày 11/9 đã giải đáp câu hỏi tồn tại suốt 123 năm qua: lý do chính nằm ở cấu trúc đặc biệt của hệ sao này.

Hệ sao V Sagittae bao gồm một sao lùn trắng, tàn dư của một ngôi sao đã chết, và một ngôi sao đồng hành sáng nóng. Cặp đôi này xoay quanh nhau với chu kỳ chỉ 12 giờ, tức là chúng hoàn tất hai vòng quỹ đạo trong một ngày Trái đất. Lực hấp dẫn mạnh mẽ của sao lùn trắng đang hút vật chất từ sao đồng hành, khiến nó trở thành một “kẻ ăn thịt đồng loại” vũ trụ quy mô lớn.

Thông thường, vật chất bị sao lùn trắng hút vào sẽ tạo thành một đĩa bồi tụ – một đám mây vật chất phẳng, xoáy xung quanh ngôi sao trước khi rơi xuống bề mặt. Khi khối lượng tích tụ vượt quá giới hạn Chandrasekhar (1,4 lần khối lượng Mặt Trời), một vụ nổ siêu tân tinh loại Ia sẽ xảy ra, phá hủy hoàn toàn ngôi sao lùn trắng.

Tuy nhiên, kết quả quan sát từ Kính viễn vọng Rất Lớn (VLT) - gồm bốn kính đặt tại độ cao 2.636 mét trên đỉnh Cerro Paranal, sa mạc Atacama, Chile - cho thấy câu chuyện còn ẩn chứa nhiều bất ngờ. Dữ liệu cho thấy một vành khí khổng lồ bao quanh toàn bộ hệ sao, hình thành từ lượng vật chất bị sao lùn trắng hút vào vượt quá khả năng hấp thụ của nó. Chính vòng khí này cho thấy quá trình hút vật chất đang diễn ra với tốc độ cực kỳ mạnh mẽ, khiến cả hệ sao lắc lư và phát sáng bất thường.

Theo nhóm nghiên cứu, sao lùn trắng không thể duy trì tình trạng này quá lâu. Trong tương lai gần, sự tích tụ vật chất có thể kích hoạt một vụ nổ tân tinh, khiến V Sagittae sáng chói đến mức có thể nhìn thấy bằng mắt thường, ngay cả ở những thành phố nhiều ánh sáng. Nhưng đó mới chỉ là phần mở đầu. Khi hai ngôi sao cuối cùng va chạm và hợp nhất, một vụ nổ siêu tân tinh sẽ xảy ra, giải phóng năng lượng cực lớn và tỏa sáng rực rỡ như Mặt Trăng, đủ để nhìn thấy từ Trái Đất ngay giữa ban ngày.

"Dựa trên tốc độ hiện tại, hệ sao này đang lắc lư mạnh mẽ – dấu hiệu cho thấy một kết thúc bạo liệt sắp đến," Pasi Hakala từ Đại học Turku nhận định.

Pablo Rodríguez-Gil từ Viện Vật lý Thiên văn Quần đảo Canary cho biết: "Khối lượng vật chất tích tụ có thể dẫn đến một vụ nổ tân tinh trong vài năm tới, sáng đủ để nhìn thấy bằng mắt thường. Nhưng khi hai ngôi sao va chạm và nổ tung hoàn toàn, vụ siêu tân tinh sẽ sáng đến mức có thể quan sát từ Trái Đất ngay giữa ban ngày".

Nếu những dự báo này trở thành hiện thực, V Sagittae có thể trở thành một trong những hiện tượng ngoạn mục nhất mà nhân loại từng được chứng kiến, vượt xa cả kỳ vọng từ Betelgeuse. Vụ nổ sắp tới không chỉ có giá trị khoa học mà còn là cơ hội hiếm có để các nhà thiên văn học nghiên cứu cận cảnh quá trình hình thành siêu tân tinh loại Ia, qua đó mở rộng hiểu biết về sự tiến hóa của các thiên hà.

Trong những năm tới, V Sagittae sẽ trở thành tâm điểm chú ý của các đài quan sát trên toàn thế giới. Mọi dấu hiệu bất thường, từ sự dao động độ sáng đến những biến đổi quang phổ, đều có thể là những tín hiệu đầu tiên dẫn đến một màn trình diễn ánh sáng tuyệt vời mà cả nhân loại đang mong đợi.