Lần đầu tiên xuất hiện trong lịch sử, một "colossus" nặng 3.000 tấn được hạ nhiệt xuống -269°C nhằm mục đích giải phóng nguồn năng lượng có cường độ cực cao.

Dự án vĩ đại này đang được triển khai bởi sự hợp tác chung của 33 quốc gia trên toàn thế giới.

Cột mốc năm 2025 của ITER

Giới nghiên cứu khoa học toàn cầu vừa ghi nhận một bước đột phá quan trọng trong nỗ lực tìm kiếm nguồn năng lượng sạch và vô tận, với thành công mới đến từ ITER - Lò phản ứng Thí nghiệm Nhiệt hạch Quốc tế - một dự án được đồng sự ủng hộ bởi 33 quốc gia.

Tại Trung tâm Công nghệ Nam châm General Atomics ở Poway, California, Mỹ, US ITER cùng với đối tác General Atomics đã chính thức thông báo hoàn thành xuất sắc các cuộc thử nghiệm cho module thứ sáu.

Sự kiện hoàn tất module cuối cùng, module thứ sáu, thuộc cụm dây solenoid trung tâm trong lò phản ứng Tokamak của ITER, biểu thị một bước ngoặt lớn trong hành trình phát triển công nghệ tổng hợp hạt nhân của nhân loại.

Bên trong lò phản ứng nhiệt hạch ITER, đang được xây dựng tại vùng nam nước Phá, cụm dây solenoid trung tâm (CS) đóng vai trò là nam châm có lực mạnh nhất.

Hệ thống từ tính của ITER bao gồm các cuộn dây từ trường hình xuyến và hình cầu, các cuộn dây hiệu chỉnh và cụm solenoid trung tâm. Đây là hệ thống siêu dẫn lớn nhất từng được tạo ra trên thế giới. Hệ thống từ tính được lắp ráp hoàn chỉnh sẽ nặng khoảng 3000 tấn, cao 12,7 mét và rộng 4,1 mét, được làm lạnh đến -269 độ C.

Khi hoạt động phối hợp, những nam châm được làm lạnh cực độ này sẽ giữ chặt và điều khiển dòng plasma cực nóng đạt tới 50 triệu độ C – nóng hơn gấp mười lần so với trung tâm của Mặt Trời – cho đến khi các hạt nhân nguyên tử kết hợp với nhau và phóng thích một nguồn năng lượng phản ứng lớn gấp mười lần đầu vào.

Các nhà nghiên cứu mô tả sức mạnh khủng khiếp của nó bằng cách so sánh: "gã khổng lồ từ trường" này có thể chịu đựng một lực tương đương 6,7 triệu tấn và đủ sức nâng bổng cả một chiếc tàu sân bay.

Mục tiêu tạo ra năng lượng cực mạnh từ ITER

Nhờ công nghệ đột phá, ITER hướng tới mục tiêu sản xuất 500 Megawatt điện năng chỉ từ 50 Megawatt năng lượng đầu vào, hứa hẹn mở ra một kỷ nguyên mới với nguồn năng lượng sạch và vô tận trong tầm tay nhân loại.

Ý nghĩa của thành tựu này không chỉ dừng lại ở khía cạnh kỹ thuật, mà còn làm nổi bật sức mạnh đến từ sự hợp tác giữa các quốc gia để cùng nhau giải quyết những vấn đề mang tính toàn cầu.

Module thứ bảy, được lên kế hoạch sẽ đảm nhận vai trò dự phòng, hiện vẫn chưa được sản xuất xong.

33 quốc gia đang cùng nhau xây dựng ITER. Theo thông tin từ World-nuclear-news vào tháng 5/2025, Liên minh Châu Âu gánh vác gần một nửa chi phí xây dựng, trong khi sáu thành viên còn lại, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga và Mỹ, cùng đóng góp phần tài chính còn lại với tỷ lệ ngang nhau.

Bên cạnh việc cung ứng vật liệu siêu dẫn, Nga cũng đã chế tạo và vận chuyển một trong sáu cuộn dây từ trường poloidal - cụ thể là cuộn PF1 - tới địa điểm thi công dự án.

Anatoly Krasilnikov, Giám đốc Trung tâm Dự án ITER tại Nga, nhận định: "Hệ thống từ tính - hệ thống phức tạp và mạnh mẽ nhất từng được tạo ra trên thế giới - là cơ sở, là nền tảng của toàn bộ cơ sở lắp đặt trong tương lai - nếu không có nó, hoạt động của ITER về cơ bản là không thể".

Ông nói thêm: "Nhờ có sự nỗ lực chung tay từ các đối tác quốc tế, chúng tôi đã thành công hoàn tất giai đoạn này, và đây là thành quả chung, công sức tập thể của chúng tôi. Nga đã trực tiếp tham gia vào quá trình này. Chúng tôi đã sản xuất 120 tấn siêu dẫn niobi-titan cũng như hơn 17 km siêu dẫn niobi-thiếc."

Dù vẫn còn nhiều khó khăn phía trước, mục tiêu đưa ITER vào vận hành vào năm 2035 (sau 28 năm thi công) vẫn đang trên đà đạt được, thắp lên hy vọng về một tương lai với nguồn năng lượng bền vững.

Thành công trong việc vận hành lò phản ứng nhiệt hạch (ITER) hứa hẹn sẽ khai mở một kỷ nguyên hoàn toàn mới cho ngành sản xuất năng lượng, mang đến những ảnh hưởng sâu rộng và tích cực cho cả nền công nghiệp lẫn đời sống xã hội trên phạm vi toàn cầu.