Buzz
Nếu Hành tinh Thứ Chín thực sự tồn tại, nó có thể là mảnh ghép còn thiếu để giải thích các bất thường trong quỹ đạo của Vành đai Kuiper và sự hiện diện của những vật thể quay ngược chiều trong Hệ Mặt Trời.
Một nhóm nhà thiên văn học gần đây đã phát hiện một dấu vết khả nghi trong dữ liệu hồng ngoại từ thập niên 1980 - đây có thể là manh mối liên quan đến Hành tinh Thứ Chín (Planet Nine), hành tinh giả thuyết được cho là đang ẩn mình ở rìa ngoài Hệ Mặt Trời.
Kể từ năm 2016, hai nhà khoa học Konstantin Batygin và Mike Brown từ Caltech đã đưa ra bằng chứng cho thấy một nhóm vật thể ngoài quỹ đạo Sao Hải Vương có chuyển động bất thường, như thể bị ảnh hưởng bởi một khối lượng vô hình khổng lồ. Kể từ đó, các nhà thiên văn đã tích cực tìm kiếm một hành tinh chưa từng được quan sát trực tiếp, với khối lượng ước tính từ 7 đến 17 lần Trái Đất, nằm cách Mặt Trời từ 500 đến 700 đơn vị thiên văn (AU).
Trong một nghiên cứu mới đăng tải trên arXiv (chưa qua bình duyệt), nhóm tác giả đã tập trung phân tích hai cuộc khảo sát toàn bầu trời bằng tia hồng ngoại: IRAS (thực hiện vào thập niên 1980) và AKARI (triển khai năm 2006). Với khoảng cách 23 năm giữa hai bộ dữ liệu, họ hy vọng sẽ phát hiện được dấu vết của một vật thể di chuyển cực chậm, đặc trưng cho chuyển động của Planet Nine nếu hành tinh này tồn tại.
Sau khi loại trừ các tín hiệu gây nhiễu, nhóm nghiên cứu đã rút ra một cặp dữ liệu "đáng ngờ": tín hiệu từ IRAS không còn xuất hiện ở cùng vị trí trong ảnh AKARI và ngược lại, phù hợp với mô hình quỹ đạo chậm của một vật thể ở xa. Đặc biệt, vị trí của nguồn sáng trong ảnh AKARI khớp chính xác với mô hình chuyển động dự đoán trong suốt 6 tháng quan sát.
Tuy nhiên, nhóm tác giả thừa nhận phát hiện này vẫn còn ở giai đoạn sơ khởi, và chưa đủ dữ liệu để tính toán chính xác quỹ đạo của vật thể, yếu tố then chốt để xác nhận liệu đây có phải là Planet Nine hay không. Họ kêu gọi các đài quan sát lớn trên thế giới tiến hành khảo sát kỹ lưỡng hơn trong vùng trời nghi vấn này.
Nếu Hành tinh Thứ Chín tồn tại, nó sẽ là mảnh ghép thiếu sót cần thiết để giải thích những bất thường trong cấu trúc quỹ đạo của Vành đai Kuiper, cùng với sự hiện diện của các vật thể quay ngược chiều trong Hệ Mặt Trời. Nó cũng giúp Hệ Mặt Trời trở nên "bình thường" hơn so với các hệ hành tinh khác đã được quan sát, nơi mà những hành tinh lớn hơn Trái Đất nhưng nhỏ hơn Sao Hải Vương (được gọi là super-Earths) lại cực kỳ phổ biến.
Dù việc tìm kiếm một hành tinh trong chính Hệ Mặt Trời của chúng ta có vẻ ngược đời, nhưng nó lại khó khăn hơn rất nhiều so với việc phát hiện hàng ngàn ngoại hành tinh quay quanh các ngôi sao xa xôi. Tuy nhiên, nếu thực sự có dấu vết từ thập niên 1980 liên quan đến một hành tinh chưa từng được biết đến, thì rất có thể câu trả lời cho bí ẩn kéo dài gần một thập kỷ đang ẩn giấu trong những dữ liệu cũ mà giới thiên văn đã bỏ qua.
Anh Việt
