Buzz
Kính viễn vọng không gian James Webb đã ghi lại hình ảnh của một ngôi sao trẻ đang trong quá trình phun trào, diễn ra ở giai đoạn đầu của sự hình thành. Bằng cách nghiên cứu các hạt bụi xung quanh, các nhà thiên văn học kỳ vọng sẽ có cái nhìn sâu sắc hơn về cách thức các hệ mặt trời, giống như của chúng ta, được hình thành.
Khung cảnh tuyệt đẹp của một ngôi sao trẻ đang phóng năng lượng vào vũ trụ. (Ảnh: ESA/Webb, NASA & CSA, Tazaki và các cộng sự.)
Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) đã ghi lại một bức ảnh ngoạn mục của một ngôi sao trẻ đang phóng năng lượng ra ngoài vũ trụ, chiếu sáng một đĩa tiền hành tinh, nơi một hệ mặt trời mới có thể ra đời. Ngôi sao này, gọi là HH 30, thuộc loại vật thể Herbig-Haro, là một vùng khí sáng được hình thành khi luồng khí từ những ngôi sao trẻ va chạm với vật chất xung quanh, tạo ra các sóng xung kích.
HH 30 tọa lạc cách chúng ta 450 năm ánh sáng, trong đám mây LDN 1551 thuộc Đám mây phân tử Taurus. Các nhà thiên văn học hiện đang nghiên cứu các vùng khí thắt để hiểu rõ hơn về quá trình hình thành các hành tinh từ sự kết hợp giữa các hạt bụi và các luồng khí lớn. Phát hiện này đã được công bố trên Tạp chí Vật lý thiên văn.
“Những hạt bụi này chỉ có đường kính một phần triệu mét — tương đương kích thước của một vi khuẩn,” các nhà nghiên cứu cho biết trong bài viết kèm theo hình ảnh. “Trong khi các hạt bụi lớn tập trung ở các khu vực dày đặc nhất của đĩa, các hạt bụi nhỏ lại phân tán rộng rãi hơn nhiều.”
Nơi các hệ sao được hình thành
Quá trình hình thành của các ngôi sao kéo dài hàng chục triệu năm, bắt đầu từ những đám mây khí và bụi hỗn loạn dày đặc, dần dần tạo ra những tiền sao sáng nhẹ trước khi phát triển thành những quả cầu plasma khổng lồ nhờ phản ứng tổng hợp hạt nhân, giống như Mặt Trời của chúng ta.
Các nhà khoa học tin rằng các hành tinh hình thành xung quanh những ngôi sao trẻ khi các hạt bụi và khí va đập vào nhau, kết hợp và tích tụ trong hàng triệu năm, tạo thành những hành tinh có hình dạng như chúng ta thấy hôm nay.
Để nghiên cứu đĩa cạnh của HH 30, các nhà khoa học đã sử dụng dữ liệu hồng ngoại từ JWST kết hợp với các quan sát bước sóng dài hơn từ kính viễn vọng Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) và Kính viễn vọng không gian Hubble. Những quan sát này giúp các nhà nghiên cứu thu thập thông tin về các hạt bụi có kích thước từ milimét đến micromet.
Kết quả là một cái nhìn chi tiết ấn tượng về sự chuyển động của bụi trên đĩa, cho thấy bụi không chỉ di chuyển mà còn tụ lại thành những lớp dày đặc, nơi bụi kết hợp để bắt đầu hình thành các hành tinh. Một số lớp khí xuất phát từ luồng khí phun từ ngôi sao, trong khi các lớp khác đến từ luồng khí hình nón rộng hơn, bao phủ bởi một tinh vân phản chiếu ánh sáng của ngôi sao.
