Buzz
Mặc dù việc thả hàng trăm triệu ấu trùng ruồi từ máy bay có vẻ đáng sợ, nhưng giới chuyên gia khẳng định đây chính là giải pháp tối ưu để bảo vệ ngành chăn nuôi trước sự xâm lấn của một loài vật ăn thịt đang tiến gần đến biên giới Tây Nam nước Mỹ.
Kể từ đầu năm 2023, dịch ruồi New World - loài ấu trùng chuyên ký sinh và ăn thịt sống động vật máu nóng - đã lan rộng khắp Trung Mỹ, xuất hiện tại Panama, Costa Rica, Nicaragua, Honduras, Guatemala, Belize và El Salvador. Đây là đợt bùng phát đầu tiên sau 20 năm tại nhiều quốc gia trong khu vực.
Đến tháng 11 năm ngoái, loài ruồi nguy hiểm này đã xuất hiện tại miền nam Mexico, khiến giới chức nông nghiệp Mỹ phải đóng cửa một số cửa khẩu buôn bán gia súc, ngựa và bò rừng bison dọc biên giới.
Trước đây, Mỹ từng thành công trong việc kiểm soát loài ruồi này vào thập niên 1960-1970 bằng cách thả ruồi đực đã triệt sản từ máy bay để chúng giao phối với ruồi cái trong tự nhiên.
Dùng ruồi diệt ruồi
Chiến thuật độc đáo này đã làm suy giảm quần thể ruồi bằng cách hạn chế khả năng sinh sản. Hiện tại, khi dịch ruồi tiếp tục lan rộng, các nhà chức trách Mỹ đặt hy vọng vào hiệu quả tái áp dụng phương pháp này.
Hiện chỉ có duy nhất một trại nuôi ruồi New World đã triệt sản tại Panama, trong khi cần thêm hàng trăm triệu con nữa để kiểm soát dịch bệnh. Điều này được nêu rõ trong lá thư của 80 nghị sĩ Mỹ. Ngay sau đó, Bộ Nông nghiệp Mỹ thông báo kế hoạch xây dựng "nhà máy ruồi" tại một địa điểm chưa tiết lộ gần biên giới Texas-Mexico.
Nguy hiểm loài ruồi ăn thịt sống
Ruồi New World thực chất là ấu trùng của loài ruồi xanh kim loại Cochliomyia hominivorax. Khác với các loài ruồi xanh khác ở Tây Bán cầu, chúng chuyên ăn thịt động vật còn sống thay vì xác chết, theo Tiến sĩ Phillip Kaufman - Trưởng khoa Côn trùng học tại Đại học Texas A&M.
Loài ruồi nguy hiểm này tấn công hầu hết động vật máu nóng như ngựa, bò. Đôi khi chúng còn ký sinh trên thú cưng và cả con người trong những trường hợp cực kỳ hiếm gặp, Kaufman cho biết.
"Sau giao phối, ruồi cái sẽ tìm vật chủ còn sống, đậu lên vết thương hở và đẻ 200-300 trứng", Kaufman giải thích. "Chỉ sau 12-24 giờ, ấu trùng nở ra sẽ ngay lập tức đào sâu vào và ăn mô sống, tạo ra những tổn thương nghiêm trọng".
Thomas Lansford, Phó Giám đốc Ủy ban Y tế Động vật Texas cho biết, sau vài ngày ăn mô bằng hàm răng sắc nhọn, ấu trùng sẽ rời khỏi vật chủ, chui xuống đất để phát triển thành ruồi trưởng thành.
Theo USDA, từ khi dịch bùng phát năm 2023 đã ghi nhận hơn 90.000 ca nhiễm. Nếu không được điều trị kịp thời, vật nuôi có thể chết chỉ sau 1-2 tuần, đồng thời lây lan sang các con khác, đe dọa nghiêm trọng đến sinh kế người chăn nuôi.
Hiện nay chưa có biện pháp phòng ngừa hay vắc-xin nào hiệu quả chống lại loài ruồi này. Trong khi vận chuyển gia súc được xem là con đường lây lan chính, chúng còn có thể ký sinh lên động vật hoang dã như hươu, chim và loài gặm nhấm, khiến công tác kiểm soát dịch bệnh càng thêm phức tạp.
Theo USDA, tại các cơ sở sản xuất, ruồi đực được chiếu tia gamma cường độ cao để phá hủy cấu trúc DNA, làm biến đổi nhiễm sắc thể giới tính. Kết quả là những con ruồi trưởng thành mất khả năng sinh sản, khiến ruồi cái không thể thụ tinh.
USDA cho biết ruồi đực vô trùng không gây hại cho người và vật nuôi. Do ruồi cái chỉ giao phối một lần trong vòng đời ngắn ngủi 20 ngày, việc tiếp xúc với ruồi đực bất lực sẽ khiến quần thể suy giảm dần trong vài tháng đến vài năm tùy quy mô dịch.
Dù phương án thả ruồi tại Mỹ chưa được công bố chi tiết, thông thường chúng được đóng trong thùng điều nhiệt và thả từ máy bay. Người dân không cần lo lắng vì ruồi chủ yếu nhắm đến vùng nông thôn ít dân cư, do chúng không thích môi trường đô thị.
Tại cơ sở COPEG ở Panama, khoảng 100 triệu ruồi đã triệt sản được sản xuất và thả xuống các vùng dịch mỗi tuần.
Địa điểm và chi phí xây dựng "nhà máy ruồi" vẫn chưa được tiết lộ, nhưng ước tính có thể lên tới 300 triệu USD. Bên cạnh đó, USDA cũng công bố kế hoạch 21 triệu USD để cải tạo nhà máy sản xuất ruồi tại Mexico vào cuối năm 2025.
