Buzz
Bề mặt Trái Đất nhìn có vẻ ổn định, nhưng thực tế lại đang trong trạng thái chuyển động không ngừng nghỉ.
Khi nghĩ đến tốc độ di chuyển, ít ai liên tưởng đến các châu lục. Tuy nhiên, nếu xét về mặt địa chất, Australia lại là châu lục có tốc độ dịch chuyển nhanh nhất trên hành tinh. Hiện tại, Australia đang di chuyển về phía bắc với vận tốc khoảng 7 cm mỗi năm – tương đương với tốc độ mọc tóc hoặc móng tay của con người.
Các lục địa khác chủ yếu di chuyển với tốc độ trung bình chỉ khoảng 1,5 cm mỗi năm, theo dữ liệu từ Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA). Chính điều này giúp Australia dẫn đầu trong cuộc đua tốc độ dịch chuyển địa chất.
Khi nhắc đến sự dịch chuyển của Australia, các nhà khoa học thực ra đang nói đến mảng kiến tạo Ấn-Úc, bao gồm toàn bộ lục địa Australia, đảo Tasmania, một phần Papua New Guinea, New Zealand, và một phần đáy Ấn Độ Dương. Theo hướng di chuyển hiện tại, mảng này có thể va chạm với phần rìa phía nam của mảng Á-Âu trong vài chục triệu năm tới, đặc biệt là với khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc. Một số chuyên gia cho rằng sự kiện này sẽ dẫn đến sự hình thành của một siêu lục địa mới, tạm gọi là “Austrasia”.
Việc các lục địa thay đổi vị trí không phải là một hiện tượng mới. Khoảng 200 triệu năm trước, Australia là một phần của Gondwana – một siêu lục địa khổng lồ bao trùm phần lớn bán cầu Nam, gồm cả châu Phi, Nam Mỹ, Ấn Độ và Nam Cực ngày nay. Trong khi đó, các lục địa phía Bắc như châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ từng hợp nhất thành một lục địa riêng biệt mang tên Laurasia.
Bề mặt Trái Đất, dù nhìn như ổn định, thực chất luôn chuyển động không ngừng. Các mảng kiến tạo giống như những mảnh vỡ lớn trên một băng chuyền khổng lồ, liên tục va chạm, tách rời hoặc nén vào nhau. Mặc dù sự chuyển động này rất chậm, đến mức khó có thể nhận thấy trong cuộc sống thường ngày, nhưng nó đủ nhanh để gây ra những thay đổi đáng kể đối với công nghệ hiện đại.
Một ví dụ điển hình là hệ thống GPS và các hệ thống tương tự như GLONASS của Nga, Galileo của châu Âu hay BeiDou của Trung Quốc. Những hệ thống này dựa vào các vệ tinh vận hành theo các hệ tọa độ cố định để xác định vị trí trên mặt đất. Tuy nhiên, khi bề mặt trái đất dịch chuyển từng chút một qua các năm, sẽ xuất hiện sự chênh lệch giữa tọa độ thực tế và vị trí trên bản đồ kỹ thuật số.
Điều này đã xảy ra ở Australia. Trước năm 2017, nước này vẫn sử dụng hệ tọa độ thiết lập từ năm 1994. Sau 23 năm, vị trí thực tế của lục địa Australia đã lệch khoảng 1,6 mét so với dữ liệu bản đồ. Để giải quyết vấn đề này, chính phủ Australia đã cập nhật hệ thống định vị và điều chỉnh tọa độ chính thức của cả lục địa, dịch chuyển nó 1,8 mét về phía đông bắc để khớp với vị trí hiện tại.
Anh Việt
