Buzz
Đây là một hiện tượng địa chất mới được gọi là “chu trình đá nhân sinh nhanh” (rapid anthropoclastic rock cycle), mô phỏng lại quá trình hình thành đá tự nhiên nhưng với nguyên liệu và tốc độ do con người tạo ra.
Trong hàng triệu năm, quá trình hình thành đá vẫn luôn được coi là một chu trình tự nhiên chậm rãi, không có sự can thiệp của con người. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới tại Anh đã chỉ ra điều trái ngược: con người đang tạo ra đá nhanh hơn bao giờ hết, chỉ từ rác thải và trong thời gian chưa đầy một đời người.
Nhóm nghiên cứu từ Đại học Glasgow (Anh) đã phát hiện một loại đá mới hình thành dọc bờ biển Derwent Howe, West Cumbria – khu vực từng là trung tâm luyện kim quan trọng vào thế kỷ 19 và 20. Hơn 27 triệu mét khối xỉ thải từ ngành công nghiệp sắt thép đã tích tụ thành vách đá lớn, tiếp xúc trực tiếp với biển và không khí trong suốt nhiều thập kỷ.
Phân tích các mẫu đá từ 13 điểm dọc bờ biển, nhóm nghiên cứu phát hiện các khoáng chất như calcite, goethite và brucite, là “chất keo” giúp các vật liệu kết dính và tạo thành đá trầm tích. Đặc biệt, trong lớp vật liệu này còn có dấu vết nhân tạo: một đồng xu in hình vua George V (1934) và một vòng tab nhôm từ lon nước giải khát, loại thiết kế chỉ xuất hiện từ sau năm 1989.
“Điều này cho phép chúng tôi xác định thời gian hình thành đá chỉ trong khoảng 35 năm – hoàn toàn nằm trong vòng đời của một con người,” tiến sĩ John MacDonald, đồng tác giả nghiên cứu, chia sẻ. “Đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy mọi hoạt động của con người trên bề mặt Trái đất đều để lại dấu vết vào hồ sơ địa chất và với tốc độ chưa từng thấy.”
Nhóm nghiên cứu gọi hiện tượng này là “chu trình đá nhân sinh nhanh” (rapid anthropoclastic rock cycle) – một hiện tượng địa chất mới, mô phỏng lại quá trình tạo đá tự nhiên nhưng với nguyên liệu và tốc độ từ con người. Theo tiến sĩ Amanda Owen, quá trình này không chỉ làm thay đổi định nghĩa về đá mà còn gây ảnh hưởng lâu dài đến hệ sinh thái và đường bờ biển.
“Vấn đề là: sự hình thành quá nhanh của loại đá này có thể làm thay đổi hoàn toàn cảnh quan, ảnh hưởng đến hệ sinh thái ven biển và khả năng phản ứng của địa hình với sự dâng cao của mực nước biển và biến đổi khí hậu,” Owen cảnh báo. “Hiện nay, các mô hình quản lý đất đai và xói mòn không hề dự đoán được điều này.”
Điều đáng lo ngại hơn là, vì xỉ luyện kim đã chứa sẵn các nguyên tố cần thiết để hóa đá khi tiếp xúc với môi trường, các nhà khoa học tin rằng hiện tượng tương tự có thể đang xảy ra ở nhiều bãi thải công nghiệp ven biển khác trên toàn cầu - âm thầm nhưng vô cùng mạnh mẽ.
