Buzz
Có bao giờ bạn thắc mắc vì sao một số người chỉ cần ngủ vỏn vẹn 4 tiếng mỗi đêm mà vẫn luôn tỉnh táo và làm việc hiệu quả? Trong khi đa số chúng ta cần 7 đến 9 tiếng ngủ để giữ tinh thần và cơ thể khỏe mạnh, một nhóm nhỏ, được gọi là “người ngủ ngắn tự nhiên”, lại chỉ cần ít thời gian ngủ mà vẫn khỏe mạnh. Một nghiên cứu mới đây tiết lộ rằng bí mật của họ nằm ở một đột biến gen đặc biệt, giúp não bộ phục hồi và thải độc nhanh chóng chỉ trong vài giờ ngủ ngắn.Tầm quan trọng của giấc ngủ và thời gian lý tưởng để ngủ mỗi đêm
Giấc ngủ từ lâu đã được coi là yếu tố không thể thiếu để duy trì sức khỏe và tái tạo năng lượng. Nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng khi ngủ, não bộ thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng như đào thải độc tố, củng cố trí nhớ và sửa chữa các tổn thương cơ thể. Thiếu ngủ kéo dài có thể gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, từ suy giảm miễn dịch, bệnh tim mạch đến Alzheimer. Khuyến nghị chung là mỗi người nên ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm để đảm bảo sức khỏe. Một số người lại cần hơn 9 tiếng ngủ để cảm thấy thực sự khỏe khoắn và sẵn sàng cho một ngày làm việc hiệu quả.
Có những người chỉ ngủ ít nhưng vẫn luôn tràn đầy sức sống
Tuy nhiên, cũng có những cá nhân chỉ cần ngủ từ 4 đến 6 tiếng mỗi đêm mà vẫn giữ được năng lượng dồi dào. Nhóm người này cực kỳ hiếm, và nhờ vào cơ chế sinh học đặc biệt của họ, các nhà khoa học đã có thêm những hiểu biết sâu sắc về giấc ngủ và cách thức hoạt động của não bộ.
Khám phá những nghiên cứu về người ngủ ngắn để tìm ra lý do đằng sau hiện tượng này
Nghiên cứu về hiện tượng này được tiến hành bởi Tiến sĩ Louis Ptáček và Ying-Hui Fu tại Đại học California, San Francisco. Trong một lần tình cờ, họ gặp một phụ nữ có thói quen thức dậy rất sớm nhưng vẫn luôn tràn đầy năng lượng suốt cả ngày. Bà cho rằng hiện tượng này là một vấn đề bệnh lý cần giải quyết, đồng thời cháu của bà cũng có thói quen ngủ giống hệt. Điều này đã khiến Tiến sĩ Ying-Hui Fu và Tiến sĩ Louis Ptáček tin rằng sự khác biệt về gen là yếu tố quyết định khả năng ngủ ít hơn của một số người mà vẫn duy trì năng lượng suốt cả ngày.
Tiến sĩ Ptáček và Fu từ Đại học California, San Francisco, đã áp dụng kỹ thuật trình tự gen để xác định các đột biến trong gen, cho phép con người ngủ ngắn mà không ảnh hưởng đến sức khỏe. Để kiểm tra giả thuyết, họ tiến hành chỉnh sửa gen trên chuột trong phòng thí nghiệm và quan sát tác động đến hành vi giấc ngủ. Kết quả cho thấy những con chuột biến đổi gen có thời gian ngủ ngắn hơn nhưng không gặp phải các vấn đề như mất trí nhớ hay những ảnh hưởng tiêu cực khác liên quan đến thiếu ngủ.
Nghiên cứu của Ptáček và Fu chỉ ra rằng những người có khả năng ngủ ít vẫn có bộ gen đặc biệt, giúp họ đạt được giấc ngủ hiệu quả, phục hồi chỉ trong vài giờ. Một trong những yếu tố quan trọng là hormone orexin, giúp điều chỉnh sự tỉnh táo của não. Ở những người này, sự đột biến khiến lượng orexin sản xuất nhiều hơn, giúp họ duy trì sự tỉnh táo trong thời gian dài. Thêm vào đó, đột biến xảy ra ở vùng dorsal pons, phần não kiểm soát giấc ngủ, giúp họ có thể thức dậy sớm và tỉnh táo lâu hơn. Các đột biến khác liên quan đến chu kỳ ngủ - thức và giấc ngủ sâu cũng giúp những người này không gặp vấn đề về trí nhớ hay sức khỏe.
Đột biến gene đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hiệu quả quá trình trao đổi chất và thải độc trong khi ngủ. Điều này giúp những người có khả năng ngủ ít nhưng vẫn duy trì được sức khỏe và sự tỉnh táo suốt cả ngày.Với những đột biến gen này, Ptáček và Fu đã đưa ra những khuyến nghị để cập nhật mô hình giấc ngủ truyền thống bằng cách thêm một yếu tố thứ ba: động lực hành vi (behavioral drive). Những người có thói quen ngủ ngắn sẽ có yếu tố này phát triển tốt hơn hoặc bộ não của họ hoạt động hiệu quả hơn, cho phép phục hồi trong thời gian ngắn hơn. Điều này chứng tỏ rằng một giấc ngủ hiệu quả không phụ thuộc vào thời gian ngủ mà là vào hiệu quả của các quá trình phục hồi, loại bỏ chất độc và tốc độ trao đổi chất. Các con chuột mang gen ngủ ngắn tích lũy ít protein độc hại hơn so với chuột bình thường, dấu hiệu cho thấy khả năng bảo vệ chúng khỏi bệnh Alzheimer. Fu tin rằng những lợi ích này cũng có thể được áp dụng cho các bệnh khác liên quan đến thiếu ngủ, như bệnh tim mạch và tiểu đường.
Các nhà nghiên cứu tiếp tục khám phá sâu hơn về giấc ngủ thông qua việc nghiên cứu các đột biến gen trên. Fu và Ptáček đã lên kế hoạch tiếp tục nghiên cứu để đo lường hoạt động não bộ trong khi ngủ, nhằm tìm hiểu thêm về cách các gen này hoạt động.
Bên cạnh yếu tố di truyền, các yếu tố môi trường cũng có ảnh hưởng đến giấc ngủ. Một hướng tiếp cận khác sử dụng kích thích âm thanh đã mang lại kết quả khả quan khi các nhà khoa học sử dụng âm thanh để thúc đẩy các giai đoạn ngủ sâu, từ đó tăng cường khả năng ghi nhớ. Họ đã thử nghiệm với nhiễu hồng (pink noise), loại âm thanh nhẹ nhàng hơn nhiễu trắng (white noise), và những người tham gia thí nghiệm đã thể hiện khả năng ghi nhớ tốt hơn nhiều so với những người không nghe âm thanh này.
Nguồn: Smithsonian
