Buzz
Bạn có bao giờ tự hỏi vì sao một số người chỉ cần 4 tiếng ngủ mỗi đêm mà vẫn thức dậy và làm việc hiệu quả? Trong khi đa số chúng ta cần từ 7 đến 9 tiếng để cảm thấy khỏe mạnh, nhóm người được gọi là ‘người ngủ ngắn tự nhiên’ lại có thể hoạt động bình thường với ít thời gian nghỉ ngơi. Một nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng bí quyết nằm ở một đột biến gen giúp não bộ phục hồi và thải độc nhanh chóng trong một giấc ngủ ngắn.Tầm quan trọng của giấc ngủ và thời gian lý tưởng để ngủ mỗi đêm
Giấc ngủ từ lâu đã được coi là yếu tố thiết yếu để duy trì sức khỏe và năng lượng sống. Khoa học hiện đại đã chứng minh rằng trong khi ngủ, não bộ thực hiện các chức năng quan trọng như loại bỏ độc tố, củng cố trí nhớ và sửa chữa các tổn thương trong cơ thể. Việc thiếu ngủ mãn tính có thể đẫn đến các vấn đề sức khoẻ nghiêm trọng như suy giảm miễn dịch, bệnh tim và thậm chí cả Alzheimer. Một khuyến cáo thông thường là anh em nên ngủ từ 7 đến 9 tiếng để luôn cảm thấy tỉnh táo. Cá biệt là có những người có thể cần phải ngủ hơn 9 tiếng mới có thể cảm thấy thoải mái, sảng khoái cho một ngày làm việc.
Có những người ngủ rất ít nhưng vẫn tràn đầy năng lượng
Tuy nhiên, vẫn có rất nhiều người rơi vào cực đối lập với thời gian ngủ chỉ từ 4 đến 6 tiếng một đêm. Nhóm người này trên thực tế rất hiếm và ơ chế sinh học độc đáo của họ đã giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về giấc ngủ và cách não bộ hoạt động.
Nghiên cứu về những người ngủ ngắn để tìm ra nguyên nhân
Nghiên cứu về hiện tượng này được thực hiện bởi tiến sĩ Louis Ptáček và Ying-Hui Fu tại Trường đại học California, San Francisco. Hai người đã vô tình gặp được một người phụ nữ có thói quen thức dậy rất sớm nhưng vẫn tràn đầy năng lượng suốt cả ngày. Bà cho rằng đây là một vấn đề bệnh lý cần dược giải quyết và cháu của bà cũng có thói quen ngủ tương tự. Điều này khiến tiến sĩ Ying-Hui Fu và Tiến sĩ Louis Ptáček cho rằng sự khác biệt ở gen là yếu tố khiến nhiều người có khả năng ngủ ít hơn bình thường.
Tiến sĩ Ptáček và Fu tại đại học California, San Francisco
Bằng cách sử dụng các kỹ thuật trình tự gen, hai nhà khoa học đã xác định được các đột biến trong các gen cụ thể khiến con người có thể ngủ ngắn. Để kiểm chứng, họ đã thực hiện việc chỉnh sửa những gen này lên chuột trong phòng thí nghiệm và quan sát cách nó ảnh hưởng đến hành vi giấc ngủ của chúng. Kết quả cho thấy những con chuột biến đổi gen ngủ ít hơn nhưng không có dấu hiệu mất trí nhớ hoặc các tác động tiêu cực khác liên quan đến thiếu ngủ.
Kết quả nghiên cứu
Theo đó, nghiên cứu của Ptáček và Fu đã chỉ ra rằng những người ngủ ít có bộ gen khác biệt, cho phép họ ngủ ngắn nhưng hiệu quả hơn khi não của họ thực hiện việc phục hồi đầy đủ chỉ trong vài giờ. Đầu tiên, não có thể điều chỉnh sự tỉnh táo thông qua một hormone là orexin. Việc thiếu hụt orexin khiến con người trở nên ủ rũ nhưng với những người có khả năng ngủ ngắn, đột biến xảy ra khiến lượng orexyn được sản xuất nhiều hơn giúp họ tỉnh táo trong thời gian dài. Đồng thời, đột biến khác xảy ra tại vùng dorsal pons, một phần của thân não chịu trách nhiệm điều chỉnh giấc ngủ, khiến những người này có khả năng thức dậy sớm hơn và duy trì sự tỉnh táo lâu hơn. Bên cạnh hai đột biến trên, nhưng đột biến liên quan đến chu kì ngủ - thức và ngủ sâu của con người giúp những người ngủ ngắn không gặp vấn đề gì về trí nhớ hay sức khoẻ.
Đột biến gene là nguyên nhân khiến nhiều người có quá trình trao đổi chất, thải độc hiệu quả hơn trong khi ngủ
Với những đột biến gen này, Ptáček và Fu đã đưa ra những gợi ý để điều chỉnh mô hình giấc ngủ truyền thống bằng cách thêm vào một yếu tố mới: động lực hành vi (behavioral drive). Những người có thói quen ngủ ngắn có yếu tố này hoạt động tốt hơn, giúp não bộ của họ hiệu quả hơn và cho phép phục hồi trong khoảng thời gian ngắn hơn. Điều này chỉ ra rằng một giấc ngủ hiệu quả không hẳn phụ thuộc vào thời gian ngủ mà vào mức độ hiệu quả của các quá trình phục hồi, loại bỏ độc tố và tốc độ trao đổi chất. Những con chuột mang gen ngủ ngắn có ít protein độc hại tích tụ hơn so với chuột thông thường, điều này giúp bảo vệ chúng khỏi bệnh Alzheimer. Fu tin rằng những lợi ích này cũng có thể áp dụng cho các bệnh khác liên quan đến thiếu ngủ như bệnh tim và tiểu đường.
Các nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục đào sâu hơn về giấc ngủ qua việc nghiên cứu các đột biến gen này. Fu và Ptáček dự định tiếp tục nghiên cứu hoạt động não bộ trong khi ngủ để hiểu rõ hơn cách các gen này ảnh hưởng đến quá trình này.
Ngoài yếu tố di truyền, môi trường xung quanh cũng đóng vai trò quan trọng trong giấc ngủ. Một nghiên cứu khác với việc sử dụng âm thanh để kích thích các giai đoạn ngủ sâu đã mang lại kết quả khả quan. Các nhà khoa học đã thử nghiệm với nhiễu hồng (pink noise), âm thanh nhẹ nhàng hơn so với white noise, và kết quả kiểm tra trí nhớ của những người nghe âm thanh này đã tốt hơn rõ rệt so với những người không nghe.
Nguồn: Smithsonian
