Buzz
2017 OF201 được phân vào nhóm các thiên thể vượt Sao Hải Vương (trans-Neptunian object, TNO), nghĩa là nó nằm xa hơn hành tinh thứ tám của Hệ Mặt Trời.
Vũ trụ tiếp tục khiến con người sửng sốt. Ngày 21/5/2025, Trung tâm Hành tinh Nhỏ thuộc Liên minh Thiên văn Quốc tế đã thông báo phát hiện một thiên thể mới trong Hệ Mặt Trời - tạm gọi là 2017 OF201. Đáng chú ý, quỹ đạo của vật thể này xa đến mức mất tới 25.000 năm để hoàn thành một vòng quanh Mặt Trời.
2017 OF201 thuộc nhóm thiên thể vượt Sao Hải Vương (trans-Neptunian object, TNO). Với đường kính khoảng 700 km, nó đủ điều kiện để được xem là một hành tinh lùn, giống như Ceres hay Eris.
Hình minh họa cho thấy vị trí hiện tại của sao Diêm Vương, sao Hải Vương và 2017 OF201.
“Vật thể này chỉ hiện diện trong khu vực đủ gần để thiết bị của chúng ta phát hiện khoảng 1% thời gian trong quỹ đạo của nó,” trưởng nhóm nghiên cứu Sihao Cheng từ Viện Nghiên cứu Cao cấp (IAS) cho biết. “Điều đó có nghĩa là ngoài kia có thể tồn tại hàng trăm thiên thể tương tự mà ta chưa từng phát hiện - chỉ vì chúng quá xa.”
Điểm đặc biệt của 2017 OF201 là quỹ đạo cực kỳ độc đáo: điểm viễn nhật cách Mặt Trời hơn 1.600 đơn vị thiên văn (AU) - tức gấp hơn 1.600 lần khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời, trong khi điểm cận nhật là 44,5 AU - gần bằng quỹ đạo sao Diêm Vương.
Khám phá này không chỉ khiến giới khoa học bất ngờ mà còn trực tiếp đặt dấu hỏi lớn cho giả thuyết "Hành tinh thứ 9" (Planet 9) – hành tinh giả định có khối lượng lớn hơn Trái Đất, được cho là tồn tại ở rìa Hệ Mặt Trời nhằm giải thích sự sắp xếp có quy luật của các TNO cực đoan. Tuy nhiên, theo đồng tác giả Jiaxuan Li từ Đại học Princeton, “quỹ đạo của 2017 OF201 lại không tuân theo mô hình định hướng chung của các vật thể cùng loại, khiến giả thuyết về Planet 9 trở nên kém thuyết phục hơn.”
Một điểm đặc biệt nữa là toàn bộ quá trình phát hiện và xác định tính chất của thiên thể này đều dựa vào nguồn dữ liệu thiên văn công khai, không đến từ các đài quan sát hiện đại. “Bất kỳ ai – dù là nhà nghiên cứu, sinh viên hay nhà khoa học công dân – đều có thể truy cập kho dữ liệu này và tự mình khám phá, nếu có đủ công cụ và kiến thức,” Li chia sẻ.
Dù còn quá sớm để đưa ra kết luận cuối cùng về bản chất hay nguồn gốc của 2017 OF201, phát hiện này đã mở ra thêm cơ hội để khai phá những khu vực xa xôi nhất trong Hệ Mặt Trời – nơi vẫn còn nhiều bí ẩn như Hành tinh 9, các hành tinh lùn chưa được biết đến, và vô số TNO tiềm năng khác đang chờ được khám phá.
Bài nghiên cứu chi tiết về phát hiện này đã được công bố trên arXiv.
Anh Việt
