NASA phát triển kính viễn vọng vô tuyến khổng lồ trên "mặt tối" của Mặt Trăng

TPO - Các nhà nghiên cứu cho biết một dự án do NASA tài trợ nhằm xây dựng một kính viễn vọng vô tuyến lớn tại phía xa của Mặt Trăng đang chờ phê duyệt và có thể trở thành hiện thực vào thập niên 2030. Dự án đầy tham vọng này sẽ hỗ trợ các nhà khoa học khám phá sâu hơn phổ vô tuyến.

Các nhà khoa học NASA đang nghiên cứu kế hoạch xây dựng một kính viễn vọng vô tuyến khổng lồ trong miệng núi lửa rộng gần một dặm trên "mặt tối" của Mặt Trăng. Nếu được phê duyệt, dự án có thể được thực hiện sớm nhất vào thập niên 2030 với kinh phí trên 2 tỷ đô la, theo các nhà khoa học dự án.

Các nhà thiên văn học mong muốn xây dựng chiếc kính viễn vọng đầu tiên thuộc loại này, mang tên Kính viễn vọng vô tuyến miệng núi lửa Mặt Trăng (LCRT), nhằm giải mã những bí ẩn vũ trụ lớn, đồng thời lo ngại về mức độ bức xạ vô hình tăng lên từ các "siêu chòm sao" vệ tinh tư nhân có thể gây ảnh hưởng đến thiên văn vô tuyến trên Trái Đất.

Kính thiên văn đề xuất sẽ được chế tạo hoàn toàn bằng robot, gồm một lưới thép khổng lồ treo bằng cáp bên trong miệng hố ở phía xa Mặt Trăng. Kính này tương tự như kính thiên văn Arecibo đã sụp đổ ở Puerto Rico và Kính thiên văn khẩu độ năm trăm mét (FAST) của Trung Quốc, đều được xây dựng trong các vùng trũng tự nhiên trên Trái Đất.

Một số vấn đề còn đang được bàn luận

Số lượng vệ tinh quanh Trái Đất tăng nhanh chóng nhờ các vệ tinh tư nhân, đặc biệt là chòm sao Starlink của SpaceX phát triển mạnh. Điều này dẫn đến nhiều vấn đề như rác vũ trụ gia tăng, ô nhiễm ánh sáng trên bầu trời đêm và tích tụ kim loại trong tầng khí quyển từ các vệ tinh tái nhập.

Một kính thiên văn được che chắn trên Mặt Trăng có thể giúp thiên văn vô tuyến tiếp tục hoạt động ngay cả khi những tình huống xấu nhất xảy ra. Tuy nhiên, kính này chỉ thực hiện được phần nhỏ các nghiên cứu mà các đài quan sát vô tuyến trên toàn cầu đang tiến hành, nghĩa là khả năng nghiên cứu vũ trụ vẫn còn nhiều hạn chế.

Các nhà nghiên cứu đang xem xét sử dụng một chòm sao vệ tinh quay quanh Mặt Trăng như vệ tinh đi kèm hoặc thay thế cho LCRT, theo Gupta. Tuy nhiên, các vệ tinh này có phạm vi quan sát hẹp hơn nhiều so với kính thiên văn lớn.

Ngoài việc bảo vệ thiên văn vô tuyến, LCRT còn có thể quét các bước sóng mà kính thiên văn trên Trái Đất không thể tiếp cận được.

LCRT cũng sẽ được che chắn khỏi bức xạ mặt trời, vốn có thể gây nhiễu các tín hiệu vô tuyến khác, giúp việc nghiên cứu các bước sóng này trên Mặt Trăng trở nên dễ dàng hơn.

Nếu LCRT được phê duyệt, đây sẽ là bước tiến lớn trong lĩnh vực khoa học.

Cuối năm nay, tàu đổ bộ Blue Ghost II của Firefly Aerospace sẽ thử hạ cánh xuống mặt xa của Mặt Trăng. Trong các tải trọng của tàu có Lunar Surface Electromagnetics Experiment-Night (LuSEE Night) – kính viễn vọng vô tuyến mini của Bộ Năng lượng Mỹ, nhằm quét bầu trời tìm tín hiệu bước sóng cực dài.