Buzz
Điều đặc biệt là hình ảnh mới nhất hé lộ một “vết nứt” nhỏ trên cấu trúc này, tựa như một đoạn xương bị gãy.
Nếu bạn từng chụp X-quang để kiểm tra xương gãy, thì Dải Ngân Hà – thiên hà chứa Trái Đất – cũng vừa được phát hiện có một “vết nứt” khổng lồ qua hình ảnh từ kính thiên văn tia X Chandra và dữ liệu sóng vô tuyến từ hai đài quan sát radio trên Trái Đất.
Cấu trúc đặc biệt mang tên G359.13142-0.20005 (gọi tắt là G359.13 hay “The Snake” – Con Rắn), tọa lạc ở trung tâm Dải Ngân Hà, cách Trái Đất khoảng 26.000 năm ánh sáng. Với chiều dài 230 năm ánh sáng, G359.13 là một trong những sợi chỉ từ trường sáng và dài nhất từng được ghi nhận tại trung tâm thiên hà.
Hình ảnh mới nhất cho thấy một “vết gãy” nhỏ trên cấu trúc này, như một đoạn xương bị nứt. Khi dữ liệu tia X từ Chandra (màu xanh dương) được chồng lên hình ảnh sóng radio, các nhà khoa học phát hiện khả năng một ngôi sao neutron đặc biệt – pulsar (sao xung) – đã va chạm với cấu trúc này với tốc độ cực nhanh từ 1,6 đến 3,2 triệu km/h.
Pulsar là tàn dư cực kỳ đặc còn sót lại sau vụ nổ siêu tân tinh. Dù nhỏ như một thành phố, chúng nặng gấp hàng trăm nghìn lần Trái Đất. Khi vật thể này di chuyển nhanh và va chạm với từ trường của sợi chỉ thiên hà, vết nứt hình thành là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Dù “chiếc xương vũ trụ” này không phải xương thật mà chỉ là cấu trúc từ trường khổng lồ hình sợi dây tạo bởi sóng radio, ẩn dụ của NASA giúp phát hiện này trở nên gần gũi và sinh động với công chúng.
Dĩ nhiên, Dải Ngân Hà không thể dùng bó bột cho vết nứt dài 230 năm ánh sáng này. Các nhà khoa học kỳ vọng từ trường nơi đây sẽ “tự lành” theo một cách nào đó trong hàng thiên niên kỷ tới.
Kết quả nghiên cứu đã được đăng tải trong ấn phẩm tháng 5/2024 của Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
Anh Việt
