Biển Bắc Cực với lớp băng dày đặc khiến các tàu biển không thể di chuyển, nhưng tàu phá băng hạt nhân lại có thể vượt qua trở ngại này nhờ hệ thống động cơ mạnh mẽ và số lượng chân vịt lớn hơn bình thường để chẻ băng. Nga là quốc gia duy nhất sở hữu loại tàu này và đang phát triển tàu phá băng Rossiya lớn nhất thế giới, nặng gần 70 nghìn tấn. Để hoàn thành Rossiya, Nga sẽ chi 90 tỷ rúp (khoảng 940 triệu USD) trong ba năm 2025, 2026 và 2027. Dự án xây dựng tàu này có tổng giá trị lên đến 125,57 tỷ rúp, tương đương 1,3 tỷ USD. Chi phí này gần bằng với việc phát triển 10 chiếc tiêm kích F-35 (mỗi chiếc khoảng 100 triệu USD) hoặc tương đương với giá của một tàu sân bay lớp Đô đốc Kuznetsov của Nga, ước tính từ 1,5-2,3 tỷ USD.
Mô phỏng tàu Rossiya.
Tàu phá băng 50 Let Pobedy sử dụng hệ thống động lực mạnh mẽ từ hai lò phản ứng hạt nhân RITM-400, mỗi lò sản sinh 315 MW năng lượng nhiệt, tổng cộng đạt 630 MW. Bên cạnh đó, tàu còn trang bị 4 máy phát điện tua bin, mỗi máy có công suất 37 MW, cung cấp đủ nguồn năng lượng cho đội ngũ thủy thủ 127 người trong suốt hành trình dài tới 8 tháng trên biển. Khi hoạt động trong môi trường nước bình thường, tàu có thể đạt tốc độ lên đến 44 km/h, nhưng khi đối diện với lớp băng dày 2 mét, tốc độ sẽ giảm xuống còn 19-20 km/h, và khi băng dày 4 mét, tốc độ gần như chỉ còn 2 km/h, di chuyển rất chậm. Mặc dù vậy, tàu phá băng Rossiya với trọng lượng lên tới 69.700 tấn, gấp ba lần tàu 50 Let Pobedy, có khả năng phá băng hiệu quả hơn, nhờ vào trọng lượng và số lượng chân vịt lớn, giúp xô đẩy các mảnh băng ra khỏi đường đi của tàu.
Mặc dù chi phí vận hành cao hơn, tàu phá băng hạt nhân vẫn mang lại nhiều lợi thế vượt trội so với các tàu phá băng chạy bằng dầu diesel, đặc biệt là trên tuyến đường biển Phương Bắc, kéo dài từ Vladivostok (phía Đông) qua Bắc Băng Dương đến bán đảo Scandinavia (phía Tây). Các tàu diesel thường gặp khó khăn trong việc xuyên qua lớp băng dày, do không đủ công suất để phá vỡ băng, điều này khiến tàu phá băng hạt nhân trở thành lựa chọn lý tưởng cho tuyến đường này.Nga đã bắt đầu chế tạo tàu phá băng Rossiya tại xưởng đóng tàu Zvezda gần Vladivostok từ năm 2020, tuy nhiên do một số trở ngại, tiến độ thi công bị chậm lại và dự kiến tàu sẽ đi vào hoạt động vào năm 2030 thay vì 2027 như kế hoạch ban đầu. Hiện tại, tàu mới chỉ hoàn thành khoảng 15-20%. Khi hoàn thiện, Rossiya sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng giao thông vận tải ở Bắc Cực, với chiều dài 209 mét và rộng 47,7 mét, nó sẽ tạo ra một hành lang băng đủ rộng để các tàu chở khí tự nhiên và dầu của Nga có thể đi qua. Theo thông tin từ Interesting Engineering.
