Buzz
Không ai sẽ tổ chức lễ cắt băng khai mạc để chào đón ngày quan trọng này, nhưng thực tế, nó đang đến gần.
Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Communication cho biết, với tốc độ nóng lên của Trái Đất và sự tan chảy của băng ở hai cực, Bắc Băng Dương có thể sớm chứng kiến một ngày không băng đầu tiên trong thập kỷ này.
Các nhà khí hậu học từ Đại học Colorado Boulder và Đại học Gothenburg, Hoa Kỳ đã sử dụng mô hình máy tính để theo dõi và dự đoán quá trình tan băng ở Bắc Cực. Họ mô phỏng một tình huống "ngày không băng", trong đó một khu vực rộng 1 triệu km² từng là băng biển ở Bắc Băng Dương không còn bất kỳ tảng băng nào.
Nhóm nghiên cứu đã áp dụng 11 mô hình khí hậu khác nhau và thực hiện 366 mô phỏng về biến đổi khí hậu từ năm 2023 đến 2100. Họ phát hiện rằng ngày không băng đầu tiên ở Bắc Cực có thể xuất hiện trong thập kỷ này, sớm nhất là vào tháng 9 năm 2027.
Một phần lớn các mô phỏng cho rằng ngày này sẽ đến trong vòng 7 đến 20 năm tới, ngay cả khi chúng ta giảm được lượng khí nhà kính - điều mà chúng ta đang làm rất kém hiện nay.
Tuy nhiên, có 9 trong số các mô phỏng dự đoán rằng Bắc Băng Dương sẽ bước vào "ngày không băng" đầu tiên trong vòng dưới 6 năm, tức là ngay trong thập kỷ này.
Các nhà khoa học nhận định con số này là khá thấp, tương đương với nguy cơ chỉ 2,4%. Tuy nhiên, vì kịch bản này có độ rủi ro cao, họ đã tiến hành nghiên cứu để xác định các yếu tố trong các biến số có thể gây ra sự tan chảy băng nhanh như vậy.
" Nếu trong một năm nào đó, mùa thu, mùa đông và mùa xuân đều ấm bất thường, điều này sẽ làm tăng tốc quá trình tan băng vào mùa hè của năm sau. " - các nhà nghiên cứu giải thích.
Nếu mô hình này tiếp tục diễn ra trong 3 năm liên tiếp, ngày không băng đầu tiên sẽ xảy ra vào tháng 9 năm thứ ba, tức là tháng 9 năm 2027.
Các nhà khoa học cảnh báo rằng "ngày không băng" sẽ không phải là một sự kiện đơn lẻ. Khi nó xuất hiện, sẽ có nhiều ngày không băng nối tiếp nhau ở Bắc Băng Dương. Các ngày không băng này có thể tích tụ, cuối cùng dẫn đến việc toàn bộ 53 ngày của Bắc Băng Dương sẽ hoàn toàn không có băng.
" Bắc Băng Dương từ trước đến nay luôn được bao phủ bởi băng biển và tuyết quanh năm. Tuy nhiên, chúng ta đang làm thay đổi điều này thông qua việc phát thải khí nhà kính," - Alexandra Jahn, nhà khí hậu học tại Đại học Colorado Boulder chia sẻ.
Hàng năm, băng biển ở cả Bắc Cực và Nam Cực thường tan vào mùa hè và phát triển lại vào mùa đông. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu ngày càng cho thấy rằng lượng băng biển vào mùa hè ngày càng nhiều hơn so với lượng băng đóng lại vào mùa đông.
Dữ liệu vệ tinh ghi nhận diện tích băng tối thiểu và tối đa từ năm 1978 cho thấy mỗi năm, diện tích băng biển đóng lại vào mùa đông giảm 1,24%.
Nhiều nghiên cứu trước đây đã dự báo thời điểm băng ở Bắc Cực có thể tan hoàn toàn, dựa trên diện tích băng tối đa vào mùa đông, và khả năng này có thể xảy ra trong thế kỷ này.
Tuy nhiên, Alexandra Jahn cho biết nhóm nghiên cứu của bà đã tập trung vào diện tích băng tối thiểu để đưa mốc thời gian này đến gần hơn, nhằm nhấn mạnh tốc độ tan băng nhanh chóng mà con người đang thúc đẩy.
Chẳng hạn, vào năm 2024, diện tích băng biển tối thiểu được ghi nhận vào ngày 11 tháng 9 chỉ đạt 4,28 triệu km2. Theo dự đoán, con số này có thể giảm xuống 0 trong khoảng thời gian từ 3 đến 20 năm tới.
Mặc dù băng có thể tái hình thành vào mùa đông sau đó, nhưng khoảnh khắc "ngày không băng" đầu tiên ở Bắc Băng Dương sẽ mở ra cái nhìn về tương lai, khi băng biển có thể hoàn toàn biến mất.
Trong 9 mô phỏng tình huống tồi tệ nhất, các nhà khoa học cho rằng sự tan chảy của băng biển sẽ gây ra những thay đổi khí hậu trong vài năm trước khi ngày không băng thực sự đến. Khí quyển Trái Đất sẽ lạnh đi vào cuối mùa thu, và các đợt ấm lên sẽ xuất hiện muộn nhất vào tháng 12.
Vào mùa đông cuối cùng trước đó, nhiệt độ sẽ ấm lên cực độ, khiến băng mới không thể hình thành. Mùa xuân có thể đến sớm hơn bình thường một tháng, và tần suất các đợt không khí lạnh sẽ giảm xuống.
Tại Bắc Cực, những đợt nắng nóng sẽ đẩy nhiệt độ lên trên 0°C, khiến băng không thể tái đóng và giữ lại hoàn toàn lượng băng đã tan trong suốt mùa xuân. Đến mùa hè, khi nhiệt độ vượt qua 10°C, toàn bộ số băng còn lại sẽ bị tan chảy, dẫn đến thời điểm "ngày không băng" vào tháng 8 hoặc tháng 9 trong một năm nào đó, từ giờ đến năm 2030.
Để ngừng kịch bản này, các nhà khoa học khuyến nghị các quốc gia cần hợp tác chặt chẽ, tăng cường các biện pháp ngăn chặn biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính và phục hồi môi trường.
Nghiên cứu chỉ ra rằng những ngày không băng trong các kịch bản tồi tệ nhất chỉ xảy ra khi nhiệt độ toàn cầu vượt quá 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp – mức mục tiêu mà Thỏa thuận Paris 2015 đã đề ra.
Các nhà khoa học cho rằng nếu các quốc gia thực hiện đúng các cam kết trong Thỏa thuận Paris, ngày đầu tiên không băng ở Bắc Cực có thể sẽ đến muộn hơn hoặc thậm chí không xảy ra cho đến ít nhất là năm 2100.
Thật đáng tiếc, năm 2024 có thể trở thành năm đầu tiên Trái Đất vượt quá ngưỡng nhiệt độ 1,5°C. Vì vậy, chúng ta cần hành động khẩn cấp để ngăn chặn con số này vào năm 2025 và 2026. Nếu tình hình vẫn tiếp diễn, kịch bản trên rất có thể trở thành hiện thực, với "ngày không băng" ở Bắc Băng Dương vào tháng 9 năm 2027.
