Buzz
Khám phá từ bộ não khiêm tốn của loài ong đang mở ra con đường tạo ra trí tuệ nhân tạo thông minh hơn và nhẹ nhàng hơn.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Sheffield đã phát hiện rằng loài ong sử dụng chuyển động bay để khuếch đại tín hiệu thần kinh, từ đó giúp chúng nhận diện các mẫu hình thị giác phức tạp một cách cực kỳ chính xác. Phát hiện này mở ra một hướng đi mới cho trí tuệ nhân tạo (AI) – tập trung vào hiệu quả thay vì chỉ chú trọng vào sức mạnh tính toán lớn lao.
Ong kết hợp bộ não và cơ thể theo cách thức đáng ngạc nhiên – chiến lược tự nhiên này có thể thay đổi cách thiết kế AI trong tương lai. (Nguồn: Shutterstock)
Nhóm nghiên cứu đã phát triển một mô hình kỹ thuật số mô phỏng bộ não của loài ong, chỉ ra cách thức chuyển động khi bay giúp định hình thông tin thị giác và tạo ra những tín hiệu điện đặc biệt trong não. Nhờ vậy, ong có thể nhận diện nhanh chóng các đặc điểm quen thuộc trong môi trường và tiết kiệm năng lượng.
Thay vì dựa vào những mạng máy tính lớn, các robot trong tương lai có thể học cách thu thập thông tin thông qua chuyển động, giống như loài ong, để xử lý hình ảnh một cách hiệu quả hơn. Đây là bước tiến quan trọng trong việc phát triển trí tuệ nhân tạo thông minh nhưng nhẹ nhàng.
Giáo sư James Marshall, Giám đốc Trung tâm Trí tuệ Máy móc tại Đại học Sheffield và là tác giả chính của nghiên cứu, chia sẻ: "Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã chứng minh rằng một hệ thống nhỏ bé và hiệu quả - mặc dù là kết quả của hàng triệu năm tiến hóa - có thể thực hiện những phép tính phức tạp hơn rất nhiều so với những gì chúng ta tưởng tượng trước đây.”
Giáo sư Marshall nhấn mạnh tầm quan trọng của nghiên cứu này: "Khám phá những thiết kế trí tuệ xuất sắc của tự nhiên sẽ mở ra con đường cho thế hệ AI tiếp theo, thúc đẩy những tiến bộ trong lĩnh vực robot, xe tự lái và học tập trong thế giới thực."
Ong chỉ cần một số lượng rất nhỏ tế bào thần kinh để nhận diện và phân biệt môi trường xung quanh. (Nguồn: Shutterstock)
Mô hình não ong được thử nghiệm với các bài kiểm tra thị giác như phân biệt dấu cộng và dấu nhân. Khi chiến lược quét hình của ong (tập trung vào nửa dưới) được mô phỏng, hiệu suất nhận diện tăng mạnh. Mô hình còn có thể nhận diện khuôn mặt con người bằng mạng neuron nhân tạo rất nhỏ.
Giáo sư Lars Chittka, chuyên gia về Sinh thái Cảm giác và Hành vi tại Đại học Queen Mary, London, chia sẻ: "Chúng tôi xác định số lượng tế bào thần kinh tối thiểu cần thiết cho các nhiệm vụ phân biệt thị giác phức tạp, và con số này thật sự nhỏ đến ngạc nhiên, ngay cả trong việc nhận dạng khuôn mặt người. Điều này chứng tỏ rằng bộ não vi mô của côn trùng có khả năng tính toán cực kỳ tiên tiến."
Bằng cách kết hợp hành vi, cơ chế hoạt động của não côn trùng và các mô hình tính toán, nghiên cứu chỉ ra rằng việc nghiên cứu bộ não nhỏ bé của côn trùng có thể giúp khám phá các quy tắc cơ bản của trí thông minh. Những phát hiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của chúng ta về nhận thức mà còn có ý nghĩa lớn trong việc phát triển các công nghệ mới.
