Tại sao chúng ta vẫn chưa gặp được bất kỳ sinh vật ngoài hành tinh nào?

(NLĐO) - Câu nói nổi tiếng của nhà vật lý Enrico Fermi vào thế kỷ 19, "Mọi người đâu rồi?", đã tóm gọn "nghịch lý Fermi" trong cuộc tìm kiếm sinh vật ngoài hành tinh.

"Nghịch lý Fermi" về người ngoài hành tinh cho rằng nếu sự sống có thể xuất hiện trên Trái Đất, và vũ trụ không chỉ tạo ra sự sống một lần, thì chắc chắn sự sống cũng sẽ có mặt ở những nơi khác.

Do đó, vũ trụ hiện tại lẽ ra phải chứa đầy những nền văn minh tiên tiến, với công nghệ đủ mạnh để thực hiện những chuyến du hành vũ trụ. Tuy nhiên, rõ ràng nhân loại vẫn chưa tìm ra dấu vết của họ, và cũng chưa ai tìm thấy chúng ta.

Cặp tàu Voyager của NASA, mang theo hai đĩa vàng chứa thông điệp từ Trái Đất, đã rời khỏi hệ Mặt Trời từ gần nửa thế kỷ qua, nhưng cho đến nay chưa có bất kỳ sinh vật nào đến tiếp cận chúng.

Theo giáo sư Chris Impey, nhà thiên văn học tại Đại học Arizona (Mỹ), một trong những lý do khiến nhân loại chưa phát hiện được sự sống ngoài hành tinh là vì chúng ta chưa biết hình dạng thật sự của những sinh vật đó, hoặc họ là ai.

"Nhưng nếu sự sống có thể xuất hiện theo những cách thức khác biệt thì sao? Làm sao để ta tìm kiếm sự sống ngoài hành tinh khi chẳng hề biết hình dạng của nó ra sao?" - GS Impey đã đặt câu hỏi như vậy.

Đây chính là những câu hỏi đã khiến các nhà sinh vật học vũ trụ phải trăn trở suốt bao năm qua. Họ đã nỗ lực để xác định các quy tắc chung ảnh hưởng đến sự hình thành của những hệ thống vật lý và sinh học phức tạp, không chỉ trên Trái Đất mà còn ngoài không gian.

Kể từ khi ngoại hành tinh đầu tiên được phát hiện vào năm 1995, đã có hơn 5.000 hành tinh ngoài hệ mặt trời được tìm thấy. Nhiều trong số chúng có kích thước nhỏ và cấu tạo đá, tương tự Trái Đất, và nằm trong vùng có thể hỗ trợ sự sống của các ngôi sao mà chúng quay quanh.

Các nghiên cứu khác cũng dự đoán rằng có khoảng 300 triệu địa điểm trong thiên hà Milky Way (Ngân Hà) có thể hỗ trợ sự sống, bao gồm các ngoại hành tinh, mặt trăng của chúng, hay hành tinh lùn...

Sự bất định đối với các nhà nghiên cứu bắt nguồn từ việc định nghĩa rõ ràng về sự sống.

NASA định nghĩa sự sống là "phản ứng hóa học tự duy trì có khả năng tiến hóa theo thuyết Darwin". Điều này có nghĩa là các sinh vật với hệ thống hóa học phức tạp sẽ tiến hóa qua việc thích nghi với môi trường xung quanh.

Thuyết tiến hóa của Darwin cũng khẳng định rằng sự tồn tại của một sinh vật sẽ phụ thuộc vào khả năng thích nghi của nó với môi trường sống của mình.

Do đó, một sinh vật xuất hiện trên một hành tinh khác hẳn sẽ khác biệt rất nhiều so với chúng ta. Nếu họ tiến hóa thành một dạng sống thông minh, khả năng cao là họ cũng sẽ rất khác biệt và kỳ quái hơn nhiều so với hình ảnh người ngoài hành tinh trong các bộ phim. Vì vậy, một trong những điều cần làm có lẽ là tìm cách phân tích và dự đoán xem sự sống - nếu tồn tại - ở những môi trường khác Trái Đất sẽ khác biệt ra sao. Thêm vào đó, có một lập luận nổi tiếng khác mâu thuẫn với Fermi: Lập luận về "bộ lọc lớn" mà nhà kinh tế học Robin Hanson đã trình bày vào năm 1996.

Ông tin rằng rất ít nền văn minh trong vũ trụ đạt đến mức độ du hành vũ trụ tiên tiến để có thể gặp gỡ những nền văn minh khác trong các hệ sao khác.

Một ví dụ rõ ràng là chúng ta. Mặc dù một số tàu vũ trụ của NASA đã rời khỏi hệ Mặt Trời, chúng vẫn chỉ đang lang thang ở phần rìa của "quê hương", còn rất xa mới có thể tiếp cận hệ sao gần nhất. Nếu có một nền văn minh tiên tiến ở ngoài kia, đủ khả năng để di chuyển ngang qua và bắt gặp cặp Đĩa vàng Voyager của NASA, thì họ chắc chắn cần có trình độ công nghệ vượt trội so với chúng ta, có thể là vài thế kỷ nữa mới đạt được.