Buzz
Người Trung Quốc cổ đại ưa chuộng gối cứng làm từ sứ hoặc gỗ, thay vì các loại gối mềm như ngày nay.
Điều này khiến những người hiện đại, quen thuộc với gối mềm, không khỏi tự hỏi: Liệu ngủ trên gối cứng có gây khó chịu? Thực tế, gối cứng không chỉ có nhiều ưu điểm mà còn mang lại nhiều lợi ích cho phụ nữ thời xưa.
Người Trung Quốc cổ xưa tin rằng gối cứng không chỉ mang lại những lợi ích riêng mà còn hỗ trợ nhiều tiện ích cho phụ nữ. (Ảnh: Sohu)
Lịch sử sử dụng gối cứng của người Trung Quốc
Theo các tài liệu lịch sử, gối cứng đã đồng hành cùng người Trung Quốc ít nhất từ một nghìn năm trước. Trong các điển tịch thời Tiên Tần như Thi Kinh, Chu Lễ, có rất nhiều ghi chép về gối sứ. Việc khai quật “gối đầu hổ” thời nhà Thương (làm bằng sứ thay vì gỗ) là minh chứng rõ ràng cho điều này.
Đến thời nhà Hán, gối đã phân chia thành hai loại: mềm và cứng. Chiếc gối lụa thời Hán được phát hiện ở Mã Vương Đôi (Trường Sa) cho thấy rằng người Trung Quốc xưa không chỉ dùng gối cứng.
Vào thời Tùy Đường, gối sứ trở nên phổ biến hơn, số lượng hiện vật còn lại cũng ngày càng nhiều. Gối sứ thời Đường thường có hình khối lập phương, một số loại có mặt lõm hoặc hình thang ngược. Bề mặt gối thường được trang trí bằng các họa tiết đẹp mắt.
Từ thời Ngũ Đại đến nhà Nguyên, gối sứ vẫn duy trì được sự phổ biến, với nhiều cải tiến về kích thước và hình dáng. Có những chiếc gối hình chữ nhật, vòng cung, hai mặt, hình người, hình động vật… Về thiết kế và trang trí, người ta còn khắc thơ văn, thư họa, hay chạm khắc tinh xảo để mang đến cho người sử dụng những giấc mơ đầy thi vị.
Từ thời Ngũ Đại đến nhà Nguyên, gối sứ vẫn tiếp tục được ưa chuộng, với sự thay đổi không ngừng về kích thước và hình dáng. (Ảnh: Sohu)
Vào thời Minh Thanh, gối sứ vẫn là vật dụng phổ biến, nhưng không còn được ưa chuộng như trước. Đặc biệt trong thời nhà Thanh, người Mãn Châu không quá chú trọng kiểu tóc và thường chọn gối vải mềm mại hơn. Gối vải dần trở nên phổ biến, từ giới quý tộc hoàng gia đến dân thường. Như vậy, người Trung Quốc đã dùng gối cứng suốt một hai nghìn năm. Vậy gối sứ có những ưu điểm gì so với gối mềm?
Những ưu điểm của gối cứng
Một trong những ưu điểm của gối sứ là khả năng làm mát. Vào mùa hè xưa, khi chưa có điều hòa hay quạt điện, việc giảm nhiệt chủ yếu phụ thuộc vào các phương pháp tự nhiên. Trong những đêm hè oi ả, gối sứ mát lạnh trở thành trợ thủ đắc lực cho giấc ngủ.
Bài thơ "Túy Hoa Âm" của Lý Thanh Chiếu đã nói đến điều này: "Ngọc chẩm sa trướng, bán dạ lương sơ thấu" (Gối ngọc màn the, nửa đêm se lạnh). Để tăng khả năng làm mát, các nghệ nhân còn làm gối sứ có ruột rỗng và lỗ thông hơi ở hai bên.
Người Trung Quốc đã sử dụng gối cứng trong suốt hàng nghìn năm. (Ảnh: Sohu)
Thứ hai, gối sứ giúp giảm đau vai gáy. Với thiết kế tinh xảo, gối sứ có thể ôm sát theo đường cong của đốt sống cổ, nâng đỡ cổ tốt hơn, từ đó giảm thiểu các vấn đề liên quan đến đốt sống cổ. Chính vì vậy, trong Bản thảo cương mục có ghi chép về công dụng tuyệt vời của gối sứ: "Nằm gối sứ lâu ngày, có thể tĩnh tâm, sáng mắt, đến già vẫn đọc được chữ nhỏ".
Thứ ba, mặc dù không thoải mái như gối vải, gối sứ lại rất hữu ích đối với phụ nữ thời xưa. Phụ nữ quý tộc xưa thường rất chú trọng đến trang phục, dành nhiều thời gian và công sức cho việc lựa chọn trang sức và tạo kiểu tóc.
Các thợ làm tóc thời xưa không có những dụng cụ hiện đại, ngay cả gương soi cũng chỉ được làm từ đồng, do đó hình phản chiếu rất mờ nhạt. Vì vậy, việc tạo kiểu tóc mỗi ngày rất khó khăn. Chính lúc này, công dụng của gối sứ mới trở nên rõ ràng. Gối sứ cao và không bị biến dạng giúp giữ kiểu tóc ban đầu lâu hơn khi ngủ, tiết kiệm được rất nhiều thời gian tạo kiểu.
Trong Bản thảo cương mục có ghi lại công dụng kỳ diệu của gối sứ: "Nằm gối sứ lâu ngày, có thể tĩnh tâm, sáng mắt, đến già vẫn đọc được chữ nhỏ". (Ảnh: Sohu)
Nhờ vào những ưu điểm nổi bật trên, gối sứ đã được lưu truyền qua các thế hệ và đạt đỉnh cao phát triển vào thời nhà Tống. Tuy nhiên, vào thời nhà Minh, gối sứ dần được thay thế bằng gối lụa mềm. Sự phát triển của ngành dệt bông và kỹ thuật in nhuộm thêu cũng khiến nguyên liệu, kỹ thuật và hình dáng của gối ngày càng phong phú.
Từ thời kỳ nguyên thủy cho đến văn minh, chiếc gối nhỏ bé luôn đồng hành cùng sự tiến hóa và phát triển của loài người. Tuy nhiên, dù có nhiều loại gối với chức năng và kiểu dáng phong phú ra đời nhờ tiến bộ khoa học, nhiều người hiện đại vẫn không thể có giấc ngủ ngon như người xưa. Nhìn từ góc độ này, có thể thấy rằng nhịp sống hiện đại với nhiều yếu tố tác động đã ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của chúng ta.
