Sự việc này đã khiến NASA phải nghiêm túc xem xét lại các vấn đề liên quan đến “sinh lý học trong không gian”.
Năm 1961 là một năm đánh dấu cột mốc quan trọng: lần đầu tiên con người bước vào không gian. Vào ngày 12/4, phi hành gia Yuri Gagarin từ Liên Xô trở thành người đầu tiên bay quanh quỹ đạo Trái Đất. Chỉ vài tuần sau, vào ngày 5/5, Alan Shepard đã giúp nước Mỹ ghi tên vào lịch sử vũ trụ với chuyến bay cận quỹ đạo đầu tiên. Tuy nhiên, ít ai biết rằng đằng sau vinh quang ấy lại là một chi tiết khá tế nhị: Shepard đã... tiểu trong bộ đồ phi hành gia của mình.
Câu chuyện bắt đầu từ một thắc mắc tưởng chừng như đơn giản của một công dân Mỹ. Vào ngày 1/2/1961, Brenda Kemmerer, sống tại Cherryville, bang Pennsylvania, đã gửi một lá thư cho NASA, hỏi rằng: “Các phi hành gia đi vệ sinh như thế nào?” Trong bối cảnh cuộc đua công nghệ khốc liệt giữa Mỹ và Liên Xô, câu hỏi này có vẻ như không liên quan đến tên lửa, tàu vũ trụ hay các vấn đề khoa học không gian. Tuy nhiên, NASA đã trả lời. Và câu trả lời là: “Phi hành gia đầu tiên không được kỳ vọng sẽ cần phải ‘đi vệ sinh’,” – theo thư của tiến sĩ Freeman H. Quimby từ Cơ quan Khoa học sự sống thuộc NASA.

Alan Shepard – phi hành gia đầu tiên của Mỹ bay vào không gian
Lý thuyết nghe có vẻ hợp lý. Chuyến bay của Shepard chỉ kéo dài hơn 15 phút, không đi vào quỹ đạo Trái Đất, và được cho là đủ ngắn để có thể ‘nhịn’. Tuy nhiên, lý thuyết và thực tế lại rất khác nhau.
Vào sáng ngày hôm đó, Shepard đã mặc bộ đồ phi hành gia từ lúc 5h20 sáng, dự định chỉ ngồi chờ trong khoảng 2 tiếng trước giờ phóng lúc 7h25. Tuy nhiên, hàng loạt sự cố kỹ thuật đã khiến ông bị giữ lại trong khoang tàu suốt gần 7 tiếng đồng hồ. Và đến một thời điểm nhất định, nhu cầu sinh lý của ông đã vượt quá giới hạn chịu đựng.
Shepard đã phải thông báo với bộ phận điều khiển mặt đất rằng ông không thể chờ đợi thêm nữa. Các kỹ sư đã phải tắt hết các cảm biến y tế để tránh nguy cơ chập điện – nếu không, nước tiểu có thể làm hỏng thiết bị. Cuối cùng, Shepard đành phải tiểu ngay trong bộ đồ vũ trụ. Nước tiểu dồn xuống lưng và được lớp vải lót thấm hút. May mắn là không có sự cố gì xảy ra, chỉ có cảm giác cực kỳ... khó chịu.
Sự việc này khiến NASA phải nghiêm túc xem xét lại các vấn đề liên quan đến “sinh lý học trong không gian”. Trong chuyến bay Mercury tiếp theo vào tháng 7, phi hành gia Gus Grissom đã được trang bị một thiết bị thu gom nước tiểu ngay trong bộ đồ của mình.
Câu hỏi tưởng chừng đơn giản của Brenda lại rất đúng lúc. Và sự cố của Shepard là một minh chứng rõ ràng rằng để chinh phục vũ trụ, con người không thể bỏ qua những nhu cầu hết sức... con người.
Anh Việt
