Tàu thăm dò Perseverance của NASA đã phát hiện những dấu hiệu nghi ngờ là của sự sống cổ đại dưới đáy hồ đã cạn nước trên Sao Hỏa.

Mặc dù giới khoa học đang rất phấn khích với phát hiện này, nhưng cũng có không ít hoài nghi xung quanh tính chính xác của nó.

Một bài báo mới trên tạp chí Nature đã chỉ ra một phát hiện đáng chú ý: tàu thám hiểm Perseverance đã tìm thấy dấu vết sinh học khả dĩ trong mẫu đá cổ tại miệng hố Jezero, nơi vốn là hồ nước cách đây hơn 3 tỷ năm. Những dấu vết này có thể là minh chứng cho sự tồn tại của sinh vật sống trong quá khứ.

Ông Sean Duffy, Quyền Giám đốc NASA, cho biết trong cuộc họp báo rằng các nhà khoa học của NASA đã phân tích dữ liệu suốt một năm và đi đến kết luận: 'Không tìm thấy lời giải thích nào hợp lý khác, vì vậy rất có thể đây chính là dấu hiệu rõ ràng nhất về sự sống trên Sao Hỏa, điều này thật sự rất thú vị.'

NASA cũng đã công bố hình ảnh của mẫu đá đang được nghiên cứu: một khối đá màu đỏ gỉ, cấu thành từ bùn kết hạt mịn, với các vệt giống đốm báo và những vết đen giống hạt anh túc. Theo nhóm nghiên cứu, những dấu hiệu này có thể đã hình thành trong quá trình kết tụ đá nhờ các phản ứng hóa học do vi sinh vật tạo ra.

Tuy nhiên, Nicky Fox, Phó giám đốc khoa học của NASA, nhấn mạnh rằng phát hiện này không có nghĩa là ‘sự sống đã từng tồn tại trên Sao Hỏa’.

Kể từ năm 2021, tàu Perseverance đã tiến hành nghiên cứu miệng hố Jezero, một khu vực từng là hồ nước cổ đại, được hình thành khi các con sông tràn vào. Mẫu vật trong nghiên cứu gần đây được thu thập từ khối đá Cheyava Falls vào tháng 7/2024, tại một khu vực được cho là thung lũng của sông cổ, rộng khoảng 400 mét.

Hai khoáng chất được phát hiện có vẻ đã hình thành từ phản ứng hóa học giữa bùn của cấu trúc Bright Angel và vật chất hữu cơ trong đó. Đó là vivianite (chứa sắt và phốt pho) và greigite (chứa sắt và lưu huỳnh).

'Những phản ứng này có thể đã xảy ra ngay sau khi bùn lắng xuống đáy hồ. Trên Trái Đất, các phản ứng tương tự, kết hợp giữa vật chất hữu cơ và hợp chất trong bùn để tạo ra vivianite và greigite, thường được thúc đẩy bởi vi sinh vật', nhà khoa học Joel Hurowitz từ Đại học Stony Brook, tác giả chính của nghiên cứu, giải thích. 'Vi sinh vật tiêu thụ vật chất hữu cơ trong môi trường này và tạo ra các khoáng chất mới như một sản phẩm phụ của quá trình trao đổi chất.'

Các thiết bị phân tích của tàu Perseverance đã phát hiện đá có hàm lượng carbon hữu cơ, lưu huỳnh, phốt pho và sắt ở dạng oxy hóa. Sự kết hợp này có thể đã cung cấp nguồn năng lượng dồi dào cho hoạt động trao đổi chất của vi sinh vật.

Tuy nhiên, cần phải nhấn mạnh rằng nghiên cứu này không phải là bằng chứng xác nhận sự sống đã từng tồn tại trên Sao Hỏa. Hơn nữa, các nghiên cứu này chỉ dựa trên các dạng sống mà chúng ta biết đến, và không thể loại trừ khả năng rằng sự sống trên Sao Hỏa có thể không giống như những gì chúng ta tưởng tượng. Cộng đồng khoa học sẽ tiếp tục nghiên cứu và phân tích các mẫu vật này để đưa ra kết luận rõ ràng hơn.

'Chỉ khi lõi mẫu Sapphire Canyon được đưa trở lại Trái Đất, chúng ta mới có thể thực hiện những kiểm chứng cuối cùng', tác giả nghiên cứu Hurowitz cho biết.