Tàu vũ trụ của NASA đã thực hiện cuộc gọi về Trái Đất từ khoảng cách 351 triệu km, một sự kiện chưa từng xảy ra trước đây, theo nhận định của các chuyên gia.

Một tín hiệu laser từ tàu NASA đã vượt qua quãng đường 351 triệu km không gian để tiếp cận Trái Đất, tạo nên một kỳ tích khiến cả thế giới phải kinh ngạc.

Vào ngày 2/9/2025, NASA xác nhận rằng hệ thống liên lạc laser trên tàu Psyche đã hoàn thành thử nghiệm lần thứ 65, truyền tín hiệu thành công từ khoảng cách 351 triệu km. Đây là một bước tiến quan trọng mở ra kỷ nguyên mới cho công nghệ viễn thông trong không gian sâu, nơi con người có thể duy trì kết nối ổn định ngay cả khi tiếp cận sao Hỏa.

Psyche và công nghệ laser của NASA

Tàu thăm dò Psyche được NASA phóng vào ngày 13/10/2023 nhằm nghiên cứu tiểu hành tinh kim loại Psyche trong vành đai tiểu hành tinh. Bên cạnh nhiệm vụ khoa học, tàu còn mang theo thử nghiệm Deep Space Optical Communications (DSOC), hệ thống truyền thông quang học đầu tiên được NASA triển khai trong không gian sâu.

Khác với các hệ thống vô tuyến truyền thống, DSOC sử dụng chùm tia laser để mã hóa và truyền dữ liệu. Tín hiệu ánh sáng, với khả năng mang dữ liệu khổng lồ, nhanh gấp hàng chục đến hàng trăm lần so với sóng radio, vốn có giới hạn băng thông.

Hành trình 65 lần kết nối thành công

Theo NASA, sau gần hai năm hoạt động, DSOC đã hoàn thành 65 lượt truyền dữ liệu giữa Trái Đất và tàu Psyche. Lượt thử nghiệm cuối cùng vào tháng 9/2025 ghi nhận tín hiệu laser được gửi đi và phản hồi từ khoảng cách 218 triệu dặm, tương đương 351 triệu km, vượt qua mọi mục tiêu ban đầu của dự án.

Để đạt được thành công này, NASA sử dụng một laser công suất cao tại Cơ sở Table Mountain ở California phát tín hiệu tới Psyche. Bộ thu phát trên tàu sau đó khóa chặt chùm tia và gửi ngược lại kính viễn vọng mặt đất, nơi các máy dò siêu nhạy tái tạo lại dữ liệu gốc. Quá trình này yêu cầu độ chính xác tuyệt đối, vì chỉ cần lệch vài microradian, chùm laser sẽ "trượt mục tiêu" trong không gian rộng lớn.

Trong suốt 65 lượt thử nghiệm, hệ thống đã truyền tổng cộng 13,6 terabit dữ liệu, vượt xa dự kiến ban đầu.

Những cột mốc đáng nhớ

• 11/12/2023: DSOC gây ấn tượng mạnh khi truyền một đoạn video độ nét siêu cao từ khoảng cách 30,6 triệu km với tốc độ 267 megabit/giây, nhanh hơn rất nhiều so với kết nối Internet gia đình.
• 3/12/2024: NASA lập kỷ lục mới khi DSOC truyền dữ liệu từ khoảng cách 494 triệu km, tương đương với khoảng cách trung bình giữa Trái Đất và Sao Hỏa.
• 2/9/2025: Lượt thử nghiệm thứ 65 kết thúc, với khoảng cách 351 triệu km, đánh dấu DSOC đã vượt qua mọi mục tiêu kỹ thuật đặt ra.

Những thành tựu này chứng minh rằng hệ thống laser có thể duy trì kết nối từ khoảng cách gấp hàng trăm lần so với quãng đường từ Mặt Trăng đến Trái Đất.

Ý nghĩa đối với tương lai khám phá Sao Hỏa

Trước đây, các nhiệm vụ không gian sâu của NASA phụ thuộc vào Mạng Không gian Sâu (Deep Space Network – DSN) sử dụng sóng vô tuyến. Tuy nhiên, hạn chế lớn của DSN là tốc độ truyền dữ liệu chưa đủ nhanh để đáp ứng yêu cầu của các sứ mệnh phức tạp, đặc biệt khi con người chinh phục Sao Hỏa.

DSOC mang lại triển vọng thay đổi hoàn toàn tình hình. Với khả năng truyền tải nhanh gấp hàng chục lần, các phi hành gia trong tương lai sẽ có thể gửi về Trái Đất không chỉ dữ liệu khoa học mà còn hình ảnh và video độ phân giải cao trong thời gian thực.

Tuy nhiên, công nghệ này cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc điều khiển chùm laser nhắm chính xác vào mục tiêu nhỏ trong khoảng cách hàng trăm triệu km là một nhiệm vụ cực kỳ khó khăn, nhất là khi Trái Đất và tàu vũ trụ đều di chuyển không ngừng. Thêm vào đó, yếu tố thời tiết xấu, cháy rừng hay mây mù có thể làm gián đoạn việc thu tín hiệu trên mặt đất. NASA hiện đang thử nghiệm hệ thống ăng-ten lai vô tuyến – quang học tại Goldstone để khắc phục những vấn đề này.

Khởi đầu cho một kỷ nguyên mới

Thành công của DSOC trên tàu Psyche không chỉ chứng minh tính khả thi của công nghệ laser viễn thông, mà còn tạo nền tảng vững chắc để NASA và các cơ quan vũ trụ khác phát triển các hệ thống liên lạc không gian sâu trong tương lai. Khi con người tiến xa hơn tới Sao Hỏa, hay những điểm đến xa xôi hơn, việc duy trì liên lạc tốc độ cao và ổn định sẽ trở thành yếu tố sống còn.

Sự kiện "gọi về Trái Đất từ khoảng cách 351 triệu km" của NASA không chỉ đánh dấu một kỷ lục công nghệ, mà còn gửi một thông điệp mạnh mẽ: nhân loại đang dần chinh phục vũ trụ bằng những công cụ hiện đại và táo bạo hơn bao giờ hết.